چنانچه از روایات و اخبار استفاده مىشود آن حضرت جامع تمام صفات حسنه و فضائل اخلاقى بودند از جمله در تواضع آن جناب مرحوم مجلسى در بحار از مسعده نقل کرده که وى گفت: حضرت حسین بن على علیهما السلام به مساکینى عبور کردند که عباء خود را پهن نموده و روى آن استخوان ریخته و مشغول خوردن بودند، به حضرت عرض کردند: اى پسر رسول خدا بفرمائید.
حضرت دو زانو در حلقه ایشان نشسته و با آنها به تناول غذا مشغول شده و سپس این آیه را تلاوت فرمودند:
"ان الله لا یحب المستکبرین "(خداوند متکبران را دوست ندارد) و پس از آن فرمودند: من دعوت شما را اجابت کردم، شما نیز دعوت مرا اجابت مىکنید؟
آنها گفتند: بلى اى پسر رسول خدا، پس برخاسته و همراه آن جناب به منزل آن حضرت رفتند.
حضرت به کنیز خود فرمودند: آنچه ذخیره کردهاى حاضر کن.
و درباره سخاوت وجود آن بزرگوار احادیث بسیارى نقل شده که از باب نمونه به ذکر سه حدیث اکتفاء مىکنیم:
1- مرحوم مجلسى در کتاب بحار از آن حضرت روایت کرده که آن جناب فرمودند:
این کلام پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم) صحیح است که فرمودند:
برترین و بهترین اعمال بعد از نماز مسرور نمودن مومن است به طورى که گناهى در آن نباشد چه آنکه غلامى را دیدم که به سگى غذا مىدهد، جهتش را از او پرسیدم؟
گفت: اى پسر رسول خدا چون مبتلا به غم و اندوه هستم خواستم با مسرور نمودن این حیوان شاید اندوهم برطرف شده و مسرور گردم، زیرا صاحب و آقاى من یهودى است و از این جهت بسیار اندوهگین بوده و مشتاقم از او جدا شوم، حضرت پس از استماع این سخنان دویست دینار به عنوان ثمن غلام براى یهودى فرستاده و خواستار خریدن غلام شدند.
یهودى عرضه داشت: غلام فداى قدمهاى شما، تعلق به شما داشته باشد و این بستان را نیز مال او قرار دادم و پول شما را به خودتان رد کردم.
حضرت فرمودند: من مال را به تو بخشیدم.
عرض کرد: مال را پذیرفتم ولى به غلام هدیه دادم.
حضرت فرمودند: غلام را آزاد کردم و تمام مال را به او بخشیدم.
همسر یهودى گفت: من اسلام آورده و مهریهام را به شوهرم بخشیدم.
یهودى عرضه داشت: من نیز مسلمان شده و این خانه را به همسرم بخشیدم.
2- مرحوم مجلسى در کتاب بحار از مقتل آل الرسول اخطب خوارزمى حدیثى را به این شرح نقل فرموده:
اَعرابى مشرف شد محضر مبارک حضرت حسین بن على علیهما السلام و عرضه داشت: اى پسر رسول خدا دیه کاملى را ضمانت کردهام و اکنون از پرداخت آن ناتوان هستم، پیش خود گفتم از کریمترین مردم آن را درخواست مىنمایم و از اهل بیت رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم) کسى را کریمتر ندیدم.
حضرت فرمودند: اى برادر سه مسئله از تو مىپرسم اگر یکى را جواب گفتى یک سوم مال را به تو مىدهم و اگر دو تا را پاسخ دادى دو سوم آن را به تو داده و اگر هر سه را جواب دادى همه مال را به تو خواهم داد.
اعرابى عرض کرد: اى پسر رسول خدا آیا مثل شما از مانند من سئوال مىکند؟! شما اهل علم و شرف هستید چه طرف قیاس با من مىباشید؟
حضرت فرمودند: بلى ولى از جدم رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم) شنیدم که مىفرمودند:
به هر کسى به میزان معرفتش احسان باید نمود.
اعرابى عرضه داشت: از آنچه رأى مبارکتان هست سوال بفرمائید، اگر جواب دادم که هیچ والا از شما یاد خواهم گرفت.
حضرت فرمودند: کدام یک از اعمال افضل و برتر است؟
اعرابى عرض کرد: ایمان به خدا.
حضرت فرمودند: چه چیز موجب نجات از هلاکت است؟
اعرابى عرض کرد: اطمینان به خدا.
حضرت فرمودند: زینت مرد به چیست؟
اعرابى عرض کرد: به علمى که همراهش حلم و بردبارى باشد.
حضرت فرمودند: اگر علم نداشت چطور؟
عرض کرد: به مالى که با آن مروت و جوانمردى باشد.
حضرت فرمودند: اگر آن را نداشت چطور؟
عرضه داشت: به فقرى است که همراهش صبر باشد.
حضرت فرمودند: اگر آن را نیز نداشت چطور؟
اعرابى عرض کرد: صاعقهاى از آسمان بیاید و او را بسوزاند زیرا چنین شخصى استحقاق آن را دارد.
حضرت خندیدند و کیسهاى که در آن هزار دینار طلا بود به اضافه انگشترى که قیمتش دویست درهم بود به وى داده و فرمودند:
اى اعرابى دینارها را صرف طلبکارانت کن و انگشترى را صرف مؤنه خود نما.
اعرابى عنایت حضرت را گرفت و عرضه داشت: خداوند متعال مىداند رسالت خود را در کجا قرار دهد.
3- عمرو بن دینار مىگوید: حضرت امام حسین (علیه السلام) به عیادت اسامة بن زید که بیمار بود رفتند و وى از غم و حسرت و اندوه مىنالید.
حضرت فرمودند: برادر غم تو از چیست؟
عرض کرد: شصت هزار درهم بدهکارم.
حضرت فرمودند: آن بر عهده من.
عرض کرد: مىترسم قبل از پرداخت آن از دنیا بروم.
حضرت فرمودند: نخواهى مرد مگر بعد از آنکه من آن را پرداخته باشم.
راوى مىگوید: پیش از آنکه اسامه از دنیا برود حضرت قرض او را پرداختند.
و درباره شجاعت و دلاورى آن وجود مبارک اخبار و احادیث بسیار است و تنها واقعه جانگداز کربلاء کافى است براى اثبات این معنا زیرا کمترین عددى که براى لشگر دشمن نقل شده سى هزار نفر بوده و بالاترین رقم سپاه آن جناب از دویست نفر بیشتر گفته نشده و مع ذلک کوچکترین هراسى در آن عزیز خدا به هم نرسید بلکه با کمال قوت و قدرت در مقابل آن رو به صفتان ایستادگى فرمود و با اینکه تمام عزیزانش در مقابل آن جناب به شهادت رسیدند و در حالى که گرسنگى و تشنگى به حد اعلا و فوق آنچه تصور شود حضرتش را در تعب و ضیق قرار داده بود خود را به آن دریاى لشگر زده و چنان از ایشان مىکشت و با شمشیر آتشبار خرمن عمر آن دون همتان را مىسوزاند که طبق آنچه در مقاتل معتبر ثبت و ضبط شده هزار و نهصد نفر از آنها را غیر از مجروحین به جهنم فرستاد و کشتن این عدد ظرف چند ساعت بیشتر نبود و این قضیه از عجایب روزگار بوده و تحقیقا نه در قبل نظیر داشته و نه در بعد چنین اتفاقى ممکن است به وقوع بپیوندد.
