مثل استاد کسائی دیگر نمی‌آید، زیرا بسترش فراهم نیست

استاد حسن کسائی، تاجرزاده‌ای بود که در سومین روز فصل پاییز در سال 1307 به دنیا آمد. پدرش، «حاج سید جواد کسائی» تاجر مشهور اصفهان بود که با استادان و بزرگان آن زمان مانند سید حسین طاهرزاده، جلال‌الدین تاج اصفهانی، اکبرخان نوروزی، خاندان شهناز (شعبان‌خان، حسین آقا، علی آقا و جلیل شهناز)، غلامحسین سارنج و ادیب خوانساری رفت‌وآمد داشت. به بهانه زادروز استاد کسائی به سراغ استاد محمدعلی کیانی‌نژاد از اساتید برجسته «نی» رفتیم.

** ستاره تابناک موسیقی
استاد کیانی‌نژاد درباره ویژگی‌های فنی، اخلاقی و رفتاری استاد کسائی و دلایل ماندگاری نواهایش می‌گوید: ایشان یکی از نوادر نوازندگان هستند؛ چه در قدرت تکنیک و چه در ملودی‌هایی که ساخته‌اند. این هم دلایلی دارد که از دلایلش این است که ایشان در خانواده بسیار هنردوستی بود. پدرشان فوق‌العاده در این راه برای ایشان زحمت کشیدند. ایشان هم نزد همان استاد دوران، مهدی‌خان نوایی بودند و استاد هم استعداد خارق‌العاده‌ای داشتند و راه را درست رفته‌اند و در دوره خوبی هم بودند و آرامش زیادی برقرار بوده است. خب اگر هرکسی چنین استعدادی داشته و راه را هم درست رفته باشد و خانواده پدری ایشان موسیقی و هنر را دوست داشته‌اند، صد در صد یک ستاره تابناکی چون ایشان باید بیرون بیاید. اما نکته مهم‌تر مسئله، درست بودن موقعیت برای پیشرفت هنر است که الان یک مورد از آن مسائل وجود ندارد و به همین دلیل، هیچ‌کس دیگر استاد کسائی نخواهد شد حتی اگر آن استعداد پیدا شود، زمینه رشدش فراهم نمی‌شود.

**غم نان نداشت
خالق آلبوم «سرو سیمین» با بیان اینکه بچه‌های بااستعداد الان هم می‌توانند حسن کسائی بشوند، اما زمینه‌اش نیست می‌گوید: پدر کسائی پولدار بود. کارخانه‌دار بود. استاد غم نان و کرایه‌خانه نداشته و بهترین استادها را هم دیده است. حتی بعضی وقت‌ها خود استاد می‌فرمودند که استاد صبا می‌آمدند با فلانی و چند ماه در خانه اصفهان نزد ما می‌ماندند. خب این زمینه‌ها الان نیست. الان ببینید چه شارلاتانیسمی در موسیقی درست شده است. بهترین نوازنده‌ها باباکرم و ای یار مبارک می‌زنند و از طریق حاشیه، خود را مطرح می‌کنند. زمینه‌های موسیقی درست نیست، برای اینکه آدم‌های درستی در رأس موسیقی ما نیستند. همه این‌ها تقصیر مسئولان هنر مملکتی است؛ هیچ‌کسی دیگر مسئول نیست. شما می‌خواهید در این سیستم کسائی بیرون بیاید؟

**آینده موسیقی و نی
استاد کیانی‌نژاد درباره وضعیت آینده موسیقی و نی با تأکید بر اینکه خانواده‌ها استقبال زیادی می‌کنند، اما آموزش‌ها غلط است ادامه می‌دهد: اول بدانید که «نی» برای انسان‌های خیلی عجیب و غریب است؛ یعنی ساز ساده‌ای است و نوازنده باید از همه چیزش گذشته باشد. مثلاً ساز ارگ الان همه چیز برای خودش می‌زند. یک ارکستر سمفونیک برایتان می‌زند. کسی که نی را انتخاب می‌کند انسانی است که درواقع عاشق این ساز می‌شود و این را انتخاب می‌کند. اما راه‌ها همه به شارلاتان‌بازی ختم می‌شود، زیرا بچه‌های نی‌نواز ما هیچ راهی برای ارائه ندارند و فقط با 4 سال درس در این آموزشگاه و چهار سال در آموزشگاه دیگر ، زندگی‌اش را می‌گذراند. از طرفی، تا چه زمانی خانواده‌ها به فرزندانشان مخارج می‌دهند که بروند و نی بزنند؟

**جشنواره جوان خروجی نخواهد داشت
صاحب کتاب «شیوه نی‌نوازی» درباره جشنواره موسیقی جوان می‌گوید: امسال در جشنواره جوان فکر می‌کردم چیزی از آن دربیاید که در نخواهد آمد. ما نوازنده گروه سنی الف، ب، ج داریم. مثلاً الف جوان‌ترینشان است. امسال در رده ج که باید نی را با تمام قدرت بنوازد، اصلاً نفر اول نداشتیم و نفر سوم هم. یک نفر به زور دوم شد. برای این که الفی که آن‌قدر خوب ساز می‌زند به آنجا که می‌رسد بی‌انگیزه می‌شود، کسی حمایتش نمی‌کند و نمی‌تواند روی صحنه برود. همه این‌ها را از چشم مسئولان ارشاد می‌بینم و کسانی که می‌خواهند به دروغ هوچی‌گری کنند و بگویند جشنواره جوان خوب است. سالی یک بار می‌خواهید شندرغاز خرج کنید و چهار نفر می‌آید. حمایت این کجاست؟ بچه‌ای که ما به‌عنوان نخبه انتخاب کرده‌ایم، بعدش باید چیکارش کنیم؟

گفت‌وگو از سید مهدی موسوی‌تبار
**اداره کل اخبار چندرسانه‌ای**ایرنا پلاس**