در نمایشگاه گردشگری و صنعت غذای مشهد چه خبر بود؟
دومین نمایشگاه اختصاصی گردشگری خوراک، صنعت غذا و شیرینی، این‌بار با حضور مجموعه‌های برند گردشگری و غذایی فعال در این حوزه برگزار شد. بانیان این همایش، هدف از برگزاری این نمایشگاه را ایجاد ارتباط دو‌سویه با مشتریان، شناسایی و معرفی ظرفیت‌های جدید و بالقوه این صنعت ارزشمند در مشهد عنوان کرده‌اند؛ نمایشگاهی که مهمانان آن گروه‌های‌هدف مشخص و به قول معروف، دست‌چین‌شده بودند و خبری از مردم عادی یا مهمان عمومی در آن نبود.
البته این نخستین مرتبه‌ای نیست که در مشهد، نمایشگاهی با موضوع صنعت غذایی برگزار می‌شود؛ اولین دوره این نمایشگاه با حضور عمومی مردم برگزار شد، که البته آن هم اشکالات خاص خود را داشت. اما امسال این نمایشگاه‌ها تا چه اندازه توانسته است ظرفیت‌های مشهد در حوزه گردشگری غذا را معرفی کند یا مسئولان تا چه اندازه تلاش کرده‌اند تا از قِبل برگزاری این‌گونه طرح‌ها، با نقص‌ها و کاستی‌های مشهد در حوزه گردشگری غذا آشنا شوند و آن‌ها را رفع کنند؟
نبود تنوع غذایی در منوی قطب صنعت غذایی
کارشناسان بسیاری، مشهد را قطب صنعت غذایی کشور می‌دانند. این عنوان تنها به‌دلیل فعالیت کارخانه‌های بی‌شمار تولید مواد غذایی به این شهر داده نشده؛ وجود رستوران‌ها، سفره‌خانه‌ها، کافی‌شاپ‌ها و فست‌فودهای متعدد را نباید از قلم انداخت. اما درکنار همه این قابلیت‌ها بسیاری از کاربلدهای حوزه صنعت غذا معتقدند که مشهد آن‌چنان‌که باید و شاید نتوانسته از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های خود در این حوزه استفاده کند. این کارشناسان نخستین ایراد را نبود تنوع غذایی در منوی رستوران‌ها و فست‌فودهای مشهد می‌دانند؛ منویی که نمی‌تواند همه ذائقه‌ها و سلیقه‌ها را راضی نگه دارد.
گردشگران عرب این‌طور می‌پسندند
ما همین موضوع را با یکی از رستوران‌داران بنام مشهد در محدوده شاندیز در‌میان گذاشتیم. او علت کمبود تنوع غذایی را، حضور اقلیت قومی گردشگران مشهدی می‌داند و می‌گوید: همه می‌دانند که بیشتر گردشگران مشهد، از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به این سو سفر می‌کنند. از‌آنجا‌که ذائقه عرب‌ها بیشتر به‌سمت غذاهای چلویی و کبابی متمایل است، رستوران‌های مشهدی هم منوی خود را اغلب به این دست غذاها اختصاص می‌دهند تا مشتری‌جذب‌کن باشد.
به گفته این رستوران‌دار علاوه‌بر‌این، چون شیشلیک، برند محدوده طرقبه و شاندیز است، بسیاری از گردشگران عرب تنها برای تجربه این طعم به‌سمت ییلاقات مشهد سفر می‌کنند. این ترجیحِ مشتری، رستوران‌داران را بر آن داشته است تا همه توان و ظرفیت خود را به‌اندازه یک یا چند غذایی که به‌اصطلاح، طالب دارد، محدود کنند.
ذائقه مشهدی‌ها هم تغییر کرده است
نماینده غذاهای عربی در مشهد که تعداد آن‌ها در یکی‌دو سال اخیر بسیار افزایش پیدا کرده، نظری تقریبا شبیه آنچه در سطر قبلی آمد، دارد. او حتی توضیح می‌دهد که حضور این تعداد گردشگر عربی و ذائقه آنان، روی سلیقه غذایی مشهدی‌ها هم اثر گذاشته است. این نماینده، مشتریان مشهدی برای غذاهای عربی را در برخی فصول بیش‌از خود عرب‌زبانان می‌داند.
موضوعی که در اینجا مطرح می‌شود، این است که آیا ما قصد داریم این صنعت درآمدزا را تنها به حضور گردشگران عرب‌زبان محدود کنیم و گردشگر داخلی ما که از دیگر نقاط کشور به مشهد می‌آید، باید خودش را با این ذائقه محدود وفق دهد؟ قطعا این‌طور نیست. اگر ما به دنبال این هستیم که با استفاده از غذا فرهنگ خود را به گردشگران معرفی کنیم، باید جایی برای معرفی غذاهای محلی خراسان نیز در منو رستوران‌های خود باز کنیم.
فراموشیِ غذاهای محلی خراسان
تنوع غذایی در خراسان و ایران آن‌قدر زیاد است که نباید مغفول بماند؛ زیرا همین تنوع غذایی خود ظرفیت مناسبی است تا از‌طریق آن بتوانیم برای روستاها و شهرهای کوچک اشتغال‌زایی کنیم و به آنان نفع مالی برسانیم. هنوز بسیاری از خراسانی‌ها با غذاهای متنوعی که در این اقلیم وجود دارد، آشنا نیستند؛ زیرا ما نتوانسته‌ایم آنان را به‌درستی معرفی و برای گردشگر داخلی و خارجی ذائقه‌سازی کنیم؛ طرحی که در کشورهای گردشگر‌پذیری مانند تایلند و اسپانیا حسابش را پس داده است.
حضور رستورانی در نمایشگاه که توانسته خود را با سرو غذاهای شمالی برند کند، گواه این مسئله است. به گفته آشپز این رستوران، مردم دیگر از خوردن غذاهای تکراری که در اکثر رستوران‌های شهر وجود دارند، خسته شده‌اند. او استقبال خوب مشهدی‌ها از رستوران تازه‌تأسیسش را گواه این مسئله می‌داند و می‌گوید: مردم به‌دنبال کشف تجربه‌های تازه هستند. هیجان کشف طعم‌های تازه، این روزها در‌میانِ نسل جدید و جوان‌ها داغ است. آن‌ها به‌دنبال تعامل و آشنایی با دیگر جوامع و دیگر قومیت‌ها هستند. یکی از راه‌هایی که این فرصت را برای آنان فراهم می‌کند، غذاهای محلی دیگر شهرها و روستاهای ایران و حتی خراسان است.
ارزان و گرانِ غذا
موضوع سومی که نباید در موفق‌بودن گردشگری غذا آن را از قلم انداخت، قیمت غذاهاست؛ تنوع غذایی باید آن‌چنان باشد که همه گروه‌ها با سطح درآمدی متفاوت بتوانند از آن استفاده کنند.
وقتی ما غذاهای مشهد را در فست‌فودها یا غذاهای چلویی که اکثر گران هستند، خلاصه کنیم، در‌واقع بازار گردشگری غذا را با مشتری‌هایی با سطح درآمدی متوسط و کمتر از متوسط خالی کرده‌ایم؛ جمعیتی که فراوانی آن به نسبت بیشتر از گروه مرفهانی است که قیمت غذا برایشان مهم نیست. این مسئله تنها مختص کشور ما نیست. اصلا غذاهای خیابانی یا رستوران‌های ماشینی برای جذب این گروه در کشورهای مختلف ایجاد شد. تایلندی‌ها انواع غذاهای محلی خود را در ظرف‌های بزرگ می‌گذارند و کنار خیابان‌ها می‌فروشند. آمارها نشان می‌دهد که مشتریان این دست‌فروشان چند‌برابر رستوران‌دارهاست.
فرهنگیمان را با غذا معرفی کنیم
چه خوب است مسئولان حوزه گردشگری و بانیان برگزاری نمایشگاه‌ها، طرح برگزاری نمایشگاهی را کلید بزنند که همه این مسائل در آن رعایت شده باشد؛ یعنی نمایشگاهی که در آن علاوه‌بر معرفی برندهای صنعت غذا، جایی را هم برای غذاهای محلی و محصولات غذایی روستاها فراهم کنند تا از این طریق بتوانیم علاوه‌بر درآمدزایی، داشته‌های فرهنگی و هویتی خود در این حوزه را هم معرفی کنیم. همچنین نمایشگاه غذا باید همه افراد جامعه با هر سن، طبقه اجتماعی و درآمدی را مدنظر قرار دهد؛ زیرا گردشگری زیارتی مشهد تنها مختص اغنیا نیست.
..........................................
۶٠٢ واحد در استان
با سرمایه ١۶٢٨ میلیارد تومان
۴٠٢٠٠
اشتغال فعال در صنعت غذا
عبدالمطلب و هدایت ویژه آشپزخانه‌ها
..........................................
۴٠٠
رستوران غذاهای چلویی در مشهد فعال است.
طرقبه و شاندیز
بولوار وکیل‌آباد
..........................................
١٢٠٩
فست فود در مشهد وجود دارد.
خیابان فرهاد
بولوار وکیل‌آباد
طرقبه و شاندیز
..........................................
غذاهای عربی
بولوار وکیل‌آباد
و خیابان بهجت
..........................................
غذاهای افغانستانی
گلشهر، خیابان شهید‌آوینی٣
..........................................
١٠
رستوران غذاهای فرنگی و دریایی در مشهد وجود دارد
٣
رستوران در مشهد، غذای گیاهی و بخارپز طبخ می‌کند.
٣۵
آشکده و سفره خانه سنتی در مشهد فعال است
