نقد فیلم
تبدیل غم بزرگ به کار بزرگشخصیتهای مهمی را میتوان در تاریخ معاصر ایران جستجو کرد که کارهای بزرگی برای سرزمین خود انجام داده و هیچگاه هم بابت وقت و سرمایهای که برای آن هزینه کرده اند از مردم خود مطالبه ای نداشته اند، توران میرهادی یکی از همین شخصیتها است.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
تاریخ : یکشنبه 1397/09/11 ساعت 09:36

مستند پرتره یکی از مهمترین و شناخته شدهترین زیرشاخههای سینمای مستند به حساب میآید که نمونههای زیادی هم در مستندسازی ایران دارد. آثاری که حول محور یک شخصیت خاص شکل گرفته و معمولا از مصاحبه با آدمهای مختلف درباره آن شخص و نیز مصاحبه با خود وی تشکیل شده است.
مستند بلند «توران خانم» ساخته مشترک مجتبی میرطهماسب و رخشان بنیاعتماد یکی از آنها است که طی یک سالی که از نمایش آن میگذرد در جشنوارههای مختلف داخلی و خارجی به نمایش درآمده و جوایز معتبری نیز کسب کرده است.
این مستند، زندگی شخصیت مهمی در تاریخ معاصر ایران را جستجو کرده که کارهای بزرگی برای سرزمین خود انجام داده است. توران میرهادی یکی از شخصیتهای ایران ما که پیش از اکران اینترنتی و دانشگاهی فیلم توران خانم به ندرت برای مردم شناخته شده بود.
او که پیش از انقلاب مدرسه ای را به یاد برادرش (فرهاد) به راه انداخته و در شیوه آموزشی دبستان خود متفاوت عمل کرده بود، پس از انقلاب شورای کتاب کودک را به راه انداخته و چاپ دایرة المعارفی را برای نوجوان های دانش آموز آغاز کرد.
کاری سترگ و پرهزینه که بیش از چهارده جلد آن تا پیش از فوت او چاپ و منتشر شده است. بنی اعتماد و میرطهماسب در این مستند نود دقیقهای جذاب سراغ میرهادی به عنوان زن موفق و توانای حیطه آموزش رفته و از پاییز سال 1391 تا 1394 با وی همراه شده اند.
دورانی که او به لحاظ جسمانی هم در وضعیت چندان خوبی نبوده اما عشق به کار و آنچه که به آن اعتقاد داشته، سرپا نگهش داشته است. موضوعی که در طول فیلم دو سه شخصیت هم جلوی دوربین و لابهلای حرفهای خود به آن اشاره میکنند. سال به سال جلو رفتن فیلم با قهرمان آن، ایده جالب و درستی است که تماشاگران را به بهترین شکل با میرهادی همراه کرده و برشهایی از زندگی روزانه او را به آنها نشان میدهد.
بخش مهمی از زندگی روزمره توران میرهادی در شورای کتاب کودک و موسسهای میگذرد که در آن کارهای مربوط به فرهنگنامه انجام میشود. بخش مهم و کلیدی فیلم که روی وجوه اجتماعی توران خانم تمرکز کرده و رابطه او با کارمندانش را با ظرافت خاصی به تصویر میکشد.
رابطه دوستانه و سرشار از مهر و محبتی که هیچ شباهتی به رابطه رئیس و مرئوسی نداشته و قهرمان داستان را بیش از پیش محبوب تماشاگرانش میکند. نکته مهمی که کارگردانهای این مستند بلند رعایت کردهاند، حضور عادی و به دور از تکلف دوربین در محیط موسسه است به گونهای که تقریبا هیچ یک از افراد داخل موسسه جلوی آن بازی نمیکنند.
برای مثال به سکانس ناهار خوردن اعضا دور یک میز توجه کنید که تا چه اندازه واقعی و مستند است. نکته دیگر اینکه بخش معقولی از فیلم اختصاص به گفتوگو با خانم میرهادی دارد که همین گفتوگوها هم کاملا در جهت شناساندن هرچه بیشتر وی به تماشاگران قرار دارد. به خصوص جایی که از همسر اولش و مرگ غم انگیز او در کنار مرگ فرزند کوچکش در حادثه ریزش پل میگوید.
در بخشهای مربوط به مادر و پدر خانم میرهادی، کلیدی برای ورود به شخصیت او قرار داده شده که میتواند به عنوان شعار تبلیغاتی فیلم نیز روی پوسترهایش قرار بگیرد. جایی که وی از مادر خود نقل قولی به این مضمون می آورد: غم بزرگ را به کار بزرگ تبدیل کنیم.
بخش دیگری از فیلم اختصاص به مهمانی و دورهم جمع شدن شاگردان مدرسه فرهاد (برادر توران میرهادی که در دوران جوانی فوت کرده و تاثیر عمیقی روی او گذاشت)، در خانه توران خانم اشاره کرد که حس و حال غریبی بر آن حاکم است.
همین طور برگزاری یک نمایشگاه از هنرهای تجسمی که مبالغ پرداخت شده برای خرید این آثار صرف تولید دانشنامه برای کودکان و نوجوانان شده است. بخشهای مربوط به خانواده او نیز کاملا مستند و بدون فاصلهگذاری است و تماشاگر را وارد خانه توران میرهادی و زندگی شخصی او میکند. اما همه اینها در نهایت به یک کل واحد تبدیل شده که پایه آن را زنی تشکیل میدهد که برای هدف والای انسانیاش که چیزی جز آموزش و تعلیم و تربیت نیست، از عمر و سرمایهاش گذشته و عاشقانه چشم به کودکان سرزمین خود دوخته است، بدون آن که در این مسیر ناامید شده و از پا بنشیند.
مجتبی میرطهماسب و رخشان بنیاعتماد به عنوان صاحبان اثر تلاش شایستهای برای معرفی یکی از زنان موفق و تاثیرگذار معاصر ایران به مردم به خرج دادهاند که میتواند به فلسفه زندگی هر یک از آنها تبدیل شود. پس به بهانه این تلاش ستودنی در برابر سازندگان مستند توران خانم کلاه به احترام برمیخیزیم.
منبع : خبرگزاری ایرنا