
ستاره | سرویس چهره ها - شاملو درباره خودش میگوید: «آثار من؛ خود، بیوگرافی کامل است. من به این حقیقت معتقدم که شعر، برداشتهایی از زندگی نیست، بلکه یکسره خود زندگی است.» شعرهای شاملو را تا چه حد خوانده و دوست دارید و از او و زندگی شاعرانه اش چقدر میدانید؟ برای آشنایی بیشتر با شاملو؛ شاعر بزرگ و تاثیر گذار معاصر با ما همراه باشید.
بیوگرافی احمد شاملو
شاملو بعدها از حزب توده اعلام برائت میکند. در سالهای قبل از انقلاب اسلامی به عنوان اعتراض به سیاستهای دولت ایران، کشور را ترک و به امریکا سفر میکند اما پس از انقلاب به ایران باز میگردد. پیش از این نیز او چندین سفر خارجی برای سخنرانی و شعرخوانی به آمریکا و ایتالیا داشته و قبلا برای درمان و عمل جراحی آرتروز گردن نیز به پاریس رفته بود. سفرهای خارجی او برای سخنرانی و شرکت در سمینارها ادامه مییابد، اما سرانجام در سال ۱۳۷۰ پس از سه سال دوری از وطن به ایران باز میگردد و دیگر تا آخر عمر کشورش را ترک نمیکند. شاملو غیر از شعر، آثار تحقیقی و ترجمههایی نیز از خود به جا میگذارد. همچنین او در زمینه ادبیات عامیانه (فولکلور) نیز فعالیتهای ارزشمندی کرده است.
شاملو در روزهای بیماری
روند شاعری احمد شاملو
دکتر شفیعی کدکنی درباره تاثیر شاملو بر شعر فارسی میگوید: «اگر شعر امروز فارسی میتواند در کنار شعرهای رایج در ادبیات معاصر جهان از حضور خود شرمگین نباشد، به برکت تأثیرپذیریهای خلاق نسل شاملو و شخص شاملو از شعر فرنگی است.»
همچنین ضیاء موحد (شاعر و استاد فلسفه) معتقد است امروزه تأثیر شعر شاملو بر شعر معاصر ایران از تأثیر شعر نیما بیشتر مشهود است.
شعر شاملو با وجود اینکه فاقد وزن عروضی است؛ سرشار از قافیهها و موسیقی درونی است. زبان او تلفیقی از سادگی و پیچیدگی است و او با هنرمندی واژگان کلاسیک و ادیبانه را در کنار واژگان معمول و عامیانه مینشاند و زبانی منحصر به فرد ایجاد میکند. ترکیب سازی و تصاویر و تعابیر بکر و تازه از ویژگیهای دیگر شعر شاملوست. شعرهایی که سراسر بر محور انسان گرایی و عشق و آزادی و حماسه میچرخد.
از چپ به راست: مرتضی کیوان، احمد شاملو، نیما یوشیج، سیاوش کسرایی، هوشنگ ابتهاج
ازدواج و همسران شاملو
شاملو در سال ۱۳۲۶ در سن بیست و دو سالگی با اشرفالملوک اسلامیه ازدواج کرد. هر چهار فرزند او، (سیاوش، سامان، سیروس و ساقی) حاصل این ازدواج هستند. این ازدواج دیری نمی پاید که به جدایی میانجامد. شاملو پس از یک دهه در سال ۱۳۳۶ با طوسی حائری ازدواج میکند. دومین ازدواج شاملو نیز ، همچون نخستین ازدواج، مدت زیادی دوام نمیآورد و چهار سال بعد در ۱۳۴۰ از همسر دوم خود نیز جدا میشود. اما آشنایی و ازدواج شاملو با آیدا سرکیسیان در سال ۱۳۴۳ ، تحول عمیقی در او و شعرها و زندگی اش ایجاد می کند. شاملو تا پایان عمر خود، عاشقانه در کنار آیدا به سر می برد.
شاملو و آیدا در روزگار کهنسالی
عشق آیدا و شاملو
شاملو در چهاردهم فروردین سال ۱۳۴۱ با “آیدا سرکیسیان” آشنا می شود. این آشنایی تاثیر عمیقی بر زندگی او دارد و نقطه عطفی در زندگی او به شمار می رود. از این پس شاملو در برتری کامل آفرینش هنری به سر میبرد و دوره ی جدیدی از فعالیتهای ادبی او آغاز می شود. آیدا و شاملو در فروردین ۱۳۴۳ ازدواج و تا آخر عمر در کنار یکدیگر زندگی کردند. شاملو در همین سال دو مجموعه شعر به نامهای “آیدا در آینه” و “لحظهها و همیشه” را منتشر کرد و سال بعد نیز مجموعه ای به نام” آیدا، درخت و خنجر و خاطره” منتشر گردید که سرشار از شعرهای بکر عاشقانه است.

بیشتر بخوانید: عاشقانه های شاملو 2 (آیدا و اشعار عاشقانه)
فرزندان شاملو و اختلاف با آیدا بر سر میراث
خانه احمد شاملو در دهکده فردیس کرج، سرانجام در سال ۱۳۹۵ ثبت ملی شد و در حال حاضر به عنوان موزه و با نام «بنیاد الف. بامداد» فعالیت میکند.
فرزند شاملو و آیدا سرکیسیان
کتاب یادنامه احمد شاملو (من بامدادم سرانجام)
کتاب «من بامدادم سرانجام» (یادنامۀ احمد شاملو) بهکوشش سعید پورعظیمی با هدف شناخت اوج و فرودِ شعر و اندیشه و شخصیت این شاعر منتشر شده است. سعید پورعظیمی درباره این کتاب با اشاره به اینکه بعضی منتقدان با دشمنی و کینه درباره شاعری نظر می دهند و یا از او بت می سازند گفته است که سعی کرده نگاهی منطقی و بدون حب و بغض داشته باشد و اظهار داشته: هدف من این بود که اوج و فرودِ شعر و اندیشه و شخصیت شاملو را در این کتاب ببینیم. در این کتاب بهتفصیل دربارۀ زندگی و شخصیت و شعرها و ترجمهها و کتاب کوچه و داستانها و روزنامهنگاریِ او و حتی سخنرانی پُرسر و صدایش در برکلی آمریکا سخن گفته شده است.همچنین این کتاب شامل اسناد و عکس های دیده نشده ای از زندگی شاملوست. کتاب یادنامه شاملو در انتشارات هرمس به چاپ رسیده است.
کتاب گفتوگو با آیدا درباره شاملو (بام بلند همچراغی)
یک نمونه از اشعار شاملو
شعرهای شاملو سرشار از مفاهیم انسانی از جمله عشق و آزادی است. انتخاب شعری زیبا از میان انبوه شعرهای بی نظیر او کار آسانی نیست. با این وجود شعری از مجموعه «دشنه در دیس» او با نام «ترانۀ بزرگ ترین آرزو» را با هم می خوانیم.
کوچک
همچون گلوگاهِ پرندهای
هیچکجا دیواری فروریخته بر جای نمیماند.
❆❆❆❆❆❆❆
سالیانِ بسیار نمیبایست
دریافتن راکه هر ویرانه نشانی از غیابِ انسانیست
که حضورِ انسان
آبادانیست.
❆❆❆❆❆❆❆
_ همچون زخمیهمه عمر
خونابه چکنده
همچون زخمی
همه عمر
به دردی خشک تپنده.
به نعرهای
چشم بر جهان گشوده
به نفرتی
از خود شونده _
❆❆❆❆❆❆❆
غیابِ بزرگ چنین بودسرگذشتِ ویرانه چنین بود.
❆❆❆❆❆❆❆
آه اگر آزادی سرودی میخواندکوچک
کوچکتر حتی
از گلوگاهِ یکی پرنده!

آثار احمد شاملو
دفترهای شعر
تمام دفتر شعرهای شاملو در کتاب «مجموعه اشعار شاملو» انتشارات نگاه گردآوری و منتشر شده است. همچنین ترجمه هایش از اشعار شاعران جهان، نمایشنامه ها و ترجمه قصه ها و داستان های کوتاه را انتشارات نگاه به صورت چند جلدی منتشر کرده است.
آهنگهای فراموششده قطعنامه (مجموعهشعر) باغ آینه لحظهها و همیشه آیدا در آینه آیدا، درخت و خنجر و خاطره ققنوس در باران مرثیههای خاک شکفتن در مه ابراهیم در آتش دشنه در دیس ترانههای کوچک غربت مدایح بیصله در آستانه حدیث بیقراری ماهانترجمه ها
نایب اول لئون مورنِ کشیش زنگار (خزه) پابرهنهها دن آرام افسانههای هفتاد و دو ملت دماغ، سه قصه و یک نمایشنامه افسانههای کوچک چینی زهرخند سربازی از دوران سپری شده مرگ کسب و کار من است عیسایی دیگر، یهودایی دیگر شازده کوچولو دست به دست پسران مردی که قلبش از سنگ بود بگذار سخن بگویم برزخ قصههای بابام جزیره ۸۱۴۹۰فیلمنامه ها
اول هیکل دختر کوهستان بنبست داغ ننگ همه سر حریف فرار از حقیقت بی عشق هرگزتحقیق ها و تصحیح ها
کتاب کوچه (دایرةالمعارف فرهنگ عامیانه مردم ایران در چندین جلد) حافظ شیراز به روایت احمد شاملو (روایتی از دیوان حافظ در نگاه شاملو) [این کتاب مورد انتقاد حافظپژوهانی چون بهاءالدین خرمشاهی و برخی دیگر قرار گرفتهاست.] افسانههای هفت گنبد به روایت احمد شاملو ترانهها (رباعیات ابوسعید ابوالخیر، عمر خیام و بابا طاهر) (تصحیح) هایکو، شعر ژاپنی (کتابی تحقیقی درباره نوعی از شعرهای ژاپنی به نام هایکو)
سخنرانی شاملو در دانشگاه برکلی
