به گزارش فانوس، گردشگری پزشکی یکی از شاخه‌های گردشگری سلامت محسوب می‌شود که در آن گردشگر تصمیم به مسافرت برون‌مرزی برای دریافت خدمات درمانی می‌گیرد که ممکن است مجموعه کاملی از خدمات پزشکی و یا به صورت موردی یک نوع خاص از خدمات پزشکی را در بر گیرد. این خدمات پزشکی معمولاً شامل دندانپزشکی، عمل‌های زیبایی، جراحی‌های اختیاری و خدمات باروری می‌شوند.
تعریفی که سازمان جهانی گردشگری برای گردشگری پزشکی مطرح کرده است به معنای سفری است که به منظور درمان بیماری‌های جسمی یا انجام نوعی از عمل‌های جراحی زیر نظر پزشکان در بیمارستان‌ها یا مراکز درمانی خارج از کشور صورت می‌گیرد. تعریف گردشگر پزشکی در کشورها به دو دسته تقسیم می‌شود: گروهی از کشورها تنها بیماران خارجی را گردشگر محسوب می‌کنند و گروهی دیگر مهاجرانی که از کشورهای دیگر به کشور مبدأ برمی‌گردند را نیز در این شمار می‌گنجانند.
لازم به ذکر است که گردشگری پزشکی با سفرهای معمول پزشکی متفاوت است. سفرهای معمول پزشکی اغلب به دلیل پیشرفته‌تر بودن خدمت پزشکی در کشور مقصد می‌باشد، ولی در گردشگری پزشکی معمولاً خدمات پزشکی مورد نظر در کشور مبدأ موجود است ولی به دلیل تفاوت هزینه و یا دلایل دیگر، فرد ترجیح می‌دهد که به یک کشور دیگر سفر کند.
برای مثال بر اساس آمار وب‌سایت گردشگری پزشکی در سال 2019، متوسط قیمت بای‌پس قلب در آمریکا 123 هزار دلار و در هند حدوداً 8 هزار دلار است؛ یا متوسط قیمت عمل تعویض لگن در آمریکا حدوداً 40 هزار دلار و در لهستان 5 هزار و پانصد دلار است. تقاوت قیمت‌های چشم‌گیر در صورت اطمینان از کیفیت خدمات، می‌توانند انگیزه‌ای برای سفرهای گردشگری پزشکی شوند.
زمان انتظار برای برخی خدمات پزشکی و سرعت اجرا نیز از عوامل مهمی است که موجب ترغیب بیماران به گردشگری پزشکی می‌گردد. برای مثال در کانادا، زمان انتظار برای عمل جراحی مفصل ران به طور میانگین 26 هفته است؛ در حالی که عمل مشابه در سنگاپور یا هند چند روز پس از پذیرش بیمار قابل انجام است.
در سال 2017 تعداد گردشگران پزشکی در کل جهان بین 14 تا 16 میلیون نفر اعلام شده است. در همین سال به طور میانگین هر گردشگر پزشکی هزینه‌ای بین 3 هزار و 800 تا 6 هزار دلار را در هر سفر پرداخت کرده است؛ مجموع ارزش دلاری هزینه‌های گردشگری پزشکی در سال 2017 بین 45 تا 72 میلیارد دلار محاسبه شده است؛ البته ارزش کل صنعت گردشگری پزشکی جهان بالغ بر 439 میلیارد دلار است. رشد این نوع گردشگری به قدری در سال‌های اخیر قابل توجه بوده که «گردشگری دندانپزشکی» به عنوان یک حوزه مستقل مورد بررسی قرار گرفته است.
گردشگری پزشکی در کنار شاخه‌های دیگر گردشگری سلامت که همگی از پتانسیل بالایی برخوردار هستند می‌تواند به میزان چشمگیری گردشگران خارجی را جذب کند. با وجود نقاط قوت ایران در زمینه گردشگری سلامت، جایگاه این کشور به هیچ وجه مناسب نیست. ایران نه تنها در جهان جایگاه قابل توجهی ندارد، بلکه حتی در بین کشورهای اسلامی بعد از مالزی، ترکیه، اردن و امارات قرار گرفته است.
پیشرفت کشور در حوزه پزشکی، به ویژه عمل‌های جراحی و همچنین فناوری‌های پیچیده پزشکی پتانسیل بالایی را برای رونق گردشگری پزشکی در ایران فراهم آورده است. از طرف دیگر افزایش نرخ ارز در کشور در کنار پیامدهای منفی خود، یک فرصت استثنائی برای جذب توریست و گردشگر را فراهم کرده است که در صورت استفاده صحیح از آن علاوه بر ارزآوری قابل توجه می‌توان به پیامدهای مثبت دیگر از جمله اشتغالزایی، مقابله با پروژه ایران‌هراسی، شناساندن ایران به عنوان کشوری امن به مردم جهان نیز امیدوار بود. لذا انتظار می‌رود سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به عنوان متولی اصلی این حوزه، در کنار دیگر نهادهای دولتی و حکومتی بسترسازی برای توسعه این نوع خاص از گردشگری را به طور جدی در دستور کار خود قرار دهند.
نویسنده: فرید ناهید
