به گزارش فانوس، گردشگری به عنوان یکی از مهمترین و پر درآمدترین صنایع جهان در آغاز هزاره سوم به شمار میرود که بخش اعظمی از درآمدهای ارزی کشورها را به خود اختصاص می دهد که یکی از این انواع گردشگری ، گردشگری سلامت می باشد. گردشگری سلامت سفری در جهت بهبود و ارتقاء سلامت فرد است که برای انتخاب آن فاکتورهای بسیاری مورد توجه قرار میگیرد از قبیل توان پزشک و تیم درمانی ، شرایط اقلیمی، تجهیزات پزشکی و... .
در گذشته ایران به دلیل چشمه های آبگرم مورد توجه بسیاری از توریسم های سلامت بوده است که برای تفریح و استفاده از چشمه ها به ایران سفر میکردند اما از سال 82 بنا به دستور وزیر بهداشت وقت این حوزه از گرشگری بیشتر مورد توجه قرار گرفت و به دنبال آن در سال 83 پس از تاسیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و همکاری با وزارت بهداشت توریسم درمانی به دلیل ورود ارز در ایران اهمیت بالایی پیدا کرد. کشور ایران،همچنین به دلیل داشتن پزشکان مجرب و کادر بیمارستانی متخصص باعث شده تا ایران از مزیت های مناسبی در حوزه توریسم سلامت در منطقه برخوردار باشد.
یکی دیگر از عوامل مهم در گردشگری سلامت هزینه های آن است که باعث میشود تا اغلب مردم کشورهای توسعه یافته به دنبال درمان در کشور های کم تر توسعه یافته باشند. بیماران بدون بیمه ، بسته به نوع کشور مقصد و نوع درمان میتوانند 15 تا 85 درصد هزینه های خود را کاهش دهند اما لازمه ورود بیمار به کشور نیاز جلب اطمینان انان از خدمات ارائه شده است و بر همین اساس طبق ماده 87 بخش سوم برنامه چهارم توسعه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است تسهیلات لازم را در خصوص معرفی توانایی های عرضه و بازاریابی خدمات سلامت و آموزش پزشکی و تولیدات تجهیزات و فرآورده های پزشکی و دارویی ارائه نماید که در این مورد هم توانا بوده است.
زیرشاخه های گردشگری سلامت چیست؟
گردشگری پزشکی
درواقع گردشگری پزشکی رایج ترین و حساس ترین زیر شاخه گردشگری سلامت است. این سفر عموما برای درمان بیماری یا انجام عمل جراحی و یا چک آپ سلامت گردشگر در کلینیک‌ها و بیمارستان‌های کشوری با امکانات پزشکی بالا و هزینه‌های درمانی مناسب انجام میگیرد.
گردشگری طبیعت درمانی
سفر درمانی به مراکز دارای منابع و خدمات درمانی طبیعی تحت نظارت پزشک را گردشگری طبیعت درمانی می‌گویند. این منابع و خدمات طبیعی شامل چشمه‌های آب گرم، دریاچه نمک، آفتاب درخشان، لجن طبی، ماساژ طبی، حمام گیاهی و همچنین محیط زیست زیبا، پاک و آرام به منظور بهبود بیماران پوستی، تنفسی، روماتولوژی، عضلانی و یا گذراندن دوران نقاهت بعد از درمان و عمل‌های جراحی صورت میگیرد.
گردشگری تندرستی
در این نوع سفر، گردشگر به دنبال آرامش است و برای رهایی از تنش‌های زندگی روزمره و تجدید قوا، بدون مداخله و نظارت پزشکی راهی سفر میشود. معمولا این گردشگران بیماری جسمی مشخصی ندارند و بیشتر در پی بهره‌مندی از طبیعت شفابخش و دوری از شلوغی‌ها، تنش‌ها و آلودگی‌های زندگی شهری هستند.
کشور ایران دارای ظرفیت های متعددی جهت جذب توریست سلامت می باشد که میتوان به چشمه های آب معدنی در اکثر استان های کشور ، بخش های درمانی ناباروری شهید صدوقی یزد، دندانپزشکی، مراکز دیالیز و انجام انواع جراحی های قلب، پلاستیک و چشم و ارتوپدی در بیمارستان های مشهد و تهران، انجام پیوند مغز و استخوان، پیوند کلیه و کبد در بیمارستان شهید نمازی استان فارس و خدمات طب دارویی گیاهی همدان اشاره کرد.
سهم ایران در حوزه گردشگری سلامت چقدر است؟
براساس مطاله ای که توسط شورای راهبردی گردشگری سلامت در سال 2017 انجام شده است 105 هزار بیمار خارجی برای استفاده از خدمات درمانی و دهکده های سلامت به ایران سفر کرده اند و حدود 588 میلیون دلار درآمد از این محل برای کشور حاصل شده است.
اما همچنان در جهان رتبه ی 34 و در میان کشور های اسلامی رتبه 5 را دارد که برای کشوری همچون ایران این رتبه بسیار پایین است در صورتی که بر اساس آمار و گزارشات وزارت بهداشت ایران از کیفیت و توان بالای درمانی برخوردار است.
هچنین در ایران 400 بیمارستان در برای ارائه خدمات توریسم درمانی در وزارت بهداشت ثبت شده است که از این میان تنها 170 بیمارستان مجوز دپارتمان بیماران بین المللی دارند. البته براساس سند برنامه توسعه ایران برنامه های جامع و کاملی برای افزایش میزان توریسم در حوزه سلامت دارد تا بتواند درآمد خود را از 4.8 میلیون دلار در سال 2014 به 20میلیون دلار در سال 2025 برساند.
نبود تسهلات برای فعالان حوزه گردشگری سلامت
رئیس اداره گردشگری سلامت وزارت بهداشت با بیان این‌که متاسفانه یکی از جاهایی که به آن پرداخته نشده، تسهیلات برای فعالان حوزه گردشگری سلامت است به خبرگزاری ایسنا گفت: فکر می‌کنم از نظر موفقیت در این حوزه وضعیت مشهد به طور نسبی نسبت به بقیه استان‌ها کمی بهتر است. وضعیت پزشکی خوب است، البته کمی چنددستگی به نظرم جود دارد، دانشگاه که خیلی عالی عمل میکند. در حوزه فضای مجازی در این 6 ماهی که ما کار را شروع کردیم، مشهد پیشگام است و کارشناسان هم بر این امر توافق دارند.
هاشم‌زاده با بیان این‌که صددرصد جنبه مذهبی شهر باعث جذب گردشگر میشود، عنوان کرد: ما فرم‌های رضایت‌سنجی و کیفیت خدماتی داشتیم که در بیمارستان جمع‌آوری کردیم. در آن‌ها از طرف کشورهایی چون کویت و شرق عربستان و عراق به این مسئله اشاره می‌شد که می‌خواهیم بیمارمان در یک محیط راحت باشد. در نظرسنجی‌های ما به ندرت به این قضیه اشاره می‌شد که چرا بیمارستان گران است و به ندرت پیش می‌آمد که از قیمت بالای بیمارستان شکایت کنند.
رئیس اداره گردشگری سلامت وزارت بهداشت گفت: یکی از الزاماتی که در آیین‌نامه گذاشتیم، این است که باید به مریض قیمت شفاف ارائه شود و اگر در زمینه قیمت اشکال داشت، باید مراجعه کند به شرکت و به دانشگاه مربوطه اعلام شکایت کند ولی در مورد دلال به هیچ کس نمی‌توان گفت. یک‌سری پروژه در تهران داریم که دوست دارم به نتیجه برسد و بعد دربارش صحبت کنم.
وی اظهار کرد: مسئله گرشگری سلامت یک کار تیمی است؛ یعنی تمام اجزای تیم باید با هم همراهی کنند تا این کار به سرانجام برسد. با اتفاقاتی که در خصوص بالا رفتن ارز افتاده، استراتژی اصلی ما این است که این جریان را از یک حالت انفجاری که اکنون پیش آمده به یک جریان مداوم تبدیل کنیم؛ یعنی این را به یک بهره‌برداری درازمدت تبدیل کنیم.
رئیس اداره گردشگری سلامت وزارت بهداشت گفت: شعاری که ما سرلوحه کارمان قرار دادیم، شفافیت است، در انتخاب، قیمت، شرکت و... باید این حس را به بیمار منتقل کنیم که ما با شفافیت با او کار می‌کنیم و تمام انرژی خود را گذاشتیم تا این اتفاق ببیفتد. به مراکز سر می‌زنیم، بازبینی و نظارت داریم و من معتقدم که ما نظارت می‌خواهیم و این نظارت هرگز نباید برداشته شود. در حوزه‌هایی هم که ضعیف بودیم، مداخله می‌کنیم تا این اتفاق بیفتد و تلاشمان را می‌کنیم و خوش‌بین هستم که این اتفاق بیفتد.
نویسنده: علیرضا آزادی
