شفقنا- مهدی احمدی/ شهرت شهر قم بیش از همه به وجود حرم حضرت معصومه(س)، مراجع عظام تقلید، حوزه علمیه و مدارس آن وابسته است؛ مدارسی که برخی قدمت طولانی دارند و محل درس بزرگان بی شماری بوده است.
یکی از این مدارس، مدرسه علمیه رسالت است که به گفته حجت الاسلام والمسلمین عباس آقارحیمی در سال ۱۳۵۲ توسط حجت الاسلام والمسلمین شیخ محمد دشتی و با مشورت شهید بهشتی و شهید مفتح تاسیس شده است. این مدرسه از نظر علمی از سابقه خوب و قابل قبولی برخوردار است.
در دوران انقلاب اسلامی نخستین طلبه شهید در قیام ۱۹ دی سال ۱۳۵۶ مردم قم از طلاب این مدرسه بود که مرتضی شریفی نام داشت، همچنین در دوران دفاع مقدس، این مدرسه حدود ۶۲ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده است.
مدیر مدرسه علمیه رسالت با اشاره به تدریس آیات یزدی، استادی و حسینی بوشهری در این مدرسه تاکید می کند: در گذشته محل مدرسه رسالت در دفتر فعلی مرحوم آیت الله موسوی اردبیلی قرار داشت، اما در سال ۶۵ که مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی دبیر شورای مدیریت حوزه علمیه وقت بود، یک فرد نیکوکار این مدرسه را بنا کرده و محل مدرسه رسالت به این مکان منتقل شد.
او بیان می دارد: این مدرسه خروجی های درخشانی داشته که عموم آن ها در خدمت انقلاب اسلامی بوده اند و بخشی از اساتید و مسئولین حوزه علمیه حال و گذشته از خروجی های این مدرسه است، در بین خروجی های این مدرسه جانباز، امام جمعه و نماینده ولی فقیه در مراکز مختلف به چشم می خورد.
رحیمی با اشاره به تعداد طلاب مدرسه علمیه رسالت به شفقنا می گوید: در حال حاضر حدود ۸۰ طلبه از پایه اول تا ششم تحت عنوان سطح یک در این مدرسه مشغول به تحصیل هستند و برخی از اساتید ما از طلاب قدیمی مدرسه هستند همچنین در سال تحصیلی ۹۶-۹۷ حدود ۳۵ طلبه معدل بالای ۱۹ کسب کردند که مورد تشویق آیت الله اعرافی قرار گرفتند.
او ادامه می دهد: در سال جاری نیز حدود ۳۵ طلبه معدل بالا ۱۸ را کسب کرده اند و این نشان می دهد که این مدرسه از رشد علمی خوب و قابل قبولی برخوردار بوده است.
مدیر مدرسه علمیه رسالت قم خاطرنشان می سازد: در راستای ابلاغیه های آیت الله اعرافی درباره تشکیل کارگروه های علمی، در این مدرسه کارگروه های فقه و اصول، ادبیات و علوم عقلی و کلامی تشکیل شده است و در سال تحصیلی جدید بنا داریم حدود ۲۰ نفر از طلبه های ورودی جدید در پایه اول را پذیرش کنیم.
مشکلات و چالش های طلاب حجره نشین
علی معینی ۱۸ ساله و در حال تحصیل در پایه چهارم حوزه است، او که اهل کرمانشاه است به شفقنا می گوید: حجره نشینی روشی سنتی بوده که از همان زمان حوزه نجف ادامه داشته و هنوز هم ادامه دارد.
او ادامه می دهد: فضای حوزه برای خودسازی بهتر بوده و در این فضا اساتید اخلاق به این مهم کمک می کنند، در جامعه برخی روحانیون نگرش مردم را تخریب کرده اند و ما در صدد اصلاح این نگرش هستیم.
این طلبه جوان به مزیتهای حجره نشینی اشاره کرده و ابراز می دارد: از مزایای حجره نشینی این است که طلاب می توانند از طلبه های بالاتر و الگوهای خود استفاده کنند و می فهمند که در آینده چگونه باید رفتار کرده و به کجا می رسند، همچنین شخص در حجره در اختیار خود بوده و برای انجام کارها آزادی دارد.
معینی عنوان می کند: البته حجره نشینی معایبی هم دارد؛ شاید یکی از معایب که بیشتر به خود ما بر می گردد سرگرم شدن به حواشی و تعاملات بی مورد است و همین سبب می شود نتوانیم از بزرگان الگو بگیریم.
او تصریح می کند: اساتید حوزه های قم قابل مقایسه با استان های دیگر نیستند و همین برای من دوری از خانواده را آسان می کند، اما همین دوری از خانواده و سفر کردن به صورت تنها آن هم در سن کم برای من با سختی های بسیاری همراه است.
این طلبه اهل کرمانشاه وضعیت معیشتی خود را مورد توجه قرار داده و بیان می کند: شهریه ها واقعا کم است و اگر شهریه رهبر انقلاب قطع شود ما طلاب نمی توانیم امورات را در همین سطح نیز بگذاریم.
معینی خاطرنشان می سازد: حوزه قانونی وضع کرده که طلبه های شهرستانی نمی توانند برای تحصیل به قم بیایند، اما این قوانین در حوزه قطعی نیست.
به گزارش شفقنا، محمد حق طلب یکی دیگر از طلاب این مدرسه است، او عنوان می کند: در جامعه برخی از افراد باید باشند که دست دیگران را گرفته و به سمت دینداری هدایت کنند و ما برای کمک به مردم و هدایت آن ها به راه درست به حوزه آمدیم.
او اضافه می کند: حجره نشینی طوری است که اگر انسان از وقت خود به درستی استفاده کند فرصت بسیار مغتنمی برای پیشرفت و رفع مشکلات درسی است و در این راستا از طلاب دیگر نیز می توان استفاده کرد، همچنین امکانات حجره ها مانند منابع و کتب می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
این طلبه جوان مطرح می کند: گعده هایی که در حجره ها بعضا ایجاد می شود، ممکن است باعث جداشدن انسان از اهداف خود شود درحالیکه فضای خانواده به دلیل وجود محدودیت، این مشکل شاید کمتر وجود داشته باشد و برای طلابی که زودتر به حوزه آمده اند ممکن است این مشکل بیشتر به چشم بخورد.
علیرضا دین پرور که اهل یاسوج است، به شفقنا می گوید: حجره نشینی فرصت القاء فرهنگ است، حوزه یک فرهنگ سنتی و صحیحی دارد که از نجف کلید خورده و امروز در قم نیز حاکم است.
این طلبه ۱۹ ساله می گوید: حجره نشینی قدیم سبب می شد که همه در نماز شب ابوحمزه خوان شوند، اما در برخی موارد این القاء فرهنگ به سمتی می رود که اهداف نقض و مسائل غیر اسلامی به افراد منتقل شود.
دین پرور ادامه می دهد: یکی از بزرگان به من توصیه کردند که اگر می خواهی طلبه کارآمدی شوی از حجره فرار کن، چرا که وقت انسان را می گیرد و متعاقبا مشغولیت های ذهنی ایجاد و در این فضا فرهنگ های مختلفی به انسان القاء می شود.
او ادامه می دهد: امروز یک پیری که فرهنگ قدیم را حفظ کرده باشد در حوزه نیست و با توجه به اثر گذاری فرهنگ جدید و فرهنگ غرب در ذهن برخی از بزرگان، متاسفانه خلاهایی در این زمینه وجود داشته و سبب می شود طلبه از سنت و راه و رسم نیاکان دور شود.
این طلبه که در پایه پنجم حوزه مشغول به تحصیل است مطرح می کند: بنده ضررهای حجره نشینی را درک کرده ام حرف بسیاری از بزرگان در نقد به حجره نشینی را به صورت ملموس چشیده ام و این حجره نشینی ها برای من نه بار علمی داشته و نه بار معنوی بلکه القاء فرهنگ غرب در حجره نیز فراگیر شده است.
دین پرور تصریح می کند: در هر مدرسه ای از طرف مدیر برای طلاب وظایف حجره نشینی ترسیم می شود، اما در قدیم طلاب در حجره نشینی و انتخاب اساتید آزادی بیشتری داشتند و طلبه اگر از استادی رضایت نداشت به اختیار خود به درس آن استاد نمی رفت.
او که انتقادات بسیاری به سیستم فعلی حوزه علمیه دارد، عنوان می کند: حوزه نباید به جایی وابستگی داشته باشد، مثلا اگر طلبه راه ورود به ادارات را در حوزه دنبال نکند، برای دغدغه دین وارد حوزه می شود و از حوزه به عنوان نردبان استفاده نمی کند، سبک مدیریت حوزه سبک مدیریت دبیرستان است.
این طلبه جوان خاطرنشان می کند: مدرسه معصومیه با اینکه بهترین امکانات را داشت، بدون دلیل صندلی ها را عوض کردند، چرا که اگر بودجه را استفاده نمی کردند برگشت می خورد و این درحالی است که اگر این بودجه را برای مدارس دارای امکانات کم استفاده می کردند خیلی بهتر بود.
محمدمهدی رسولی طلبه پایه پنجم بیان می کند: یکی از مسائلی که در حجره نشینی وجود دارد، فضای حاکم بر آن است و اگر این فضا طوری باشد که دیگران را ترغیب به درس خواندن کند، طلبه تاثیر مثبت می گیرد، از طرف دیگر این فضا اگر منفی باشد، طلبه تاثیر منفی می پذیرد.
او که اهل همدان است، تاکید می کند: هدف از خلقت رسیدن به مقام توحید بوده و انسان بالاخره باید به این مقام برسد و در دنیا بهترین راه برای رسیدن به مقام توحید مسیرهای دینی است که یکی از این مسیرها که ما تشخیص دادیم بهتر می توانیم از آن به مقام توحید برسیم حوزه علمیه بود.
امیرحسین لشکر نیز طلبه پایه پنجم است، او مزایا و معایب حجره نشینی را موردتوجه قرار می دهد و ابراز می کند: یکی از مزایای حجره نشینی آشنایی با زندگی و سلوک طلبگی است و از طرف دیگر طلبه اگر همیشه در حجره باشد، ممکن است منزوی شود و در آینده اگر وارد جامعه و دانشگاه ها شود، مشکلات مهمی برای او ایجاد می شود. مدیران باید طلاب را آزاد بگذارند تا تصمیم بگیرند که چه مقدار می توانند در حجره بمانند یا خیر.
به گزارش شفقنا، امیررضا ظفری وضعیت سنی طلاب در ورود به حوزه را بسیار دارای اهمیت می داند و می گوید: طلاب که با مدرک سیکل وارد حوزه می شوند به جهت استقلال طلبی و هویت یابی خود در حجره موفق تر خواهند بود، اما از طرف دیگر همین طلاب اگر در جوهای مختلف حجره ها قرار گیرند، در بسیاری از موارد نمی دانند که چه تصمیمی در قبال شرایط مختلف بگیرند و ممکن است رفتارهای اشتباه از آن ها سر بزند.
این طلبه پایه چهارم تاکید می کند: امکانات رفاهی برای طلاب شهرستانی پایین بوده و این حجره هایی که وجود دارد به هیچ وجه نمی تواند جایگزین خانه باشد و وسایل و امکانات به طلاب بسیار کم می دهند.
محمدجواد مالکی که ۱۹ سال دارد عنوان می کند: خوبی ها و بدی های حجره نشینی با توجه به روحیات خود فرد می تواند صورت بگیرد، مثلا کسی که روحیه لطیف داشته و در تنهایی کارش را بهتر پیش می برد، حجره نشینی این بستر را فراهم می کند که در حجره ای که تنها است موفق تر شود.
مالکی که اهل کرمان است خاطرنشان می کند: به طور کلی حجره نشینی برای برخی افراد مضر و برای برخی افراد مفید است و نمی توان یک نسخه کلی برای همه پیچید.
