شفقنا- از وقتی رسانههای آمریکاییها به اصرار سخن از نزدیک بودن سایه جنگ کردهاند، همهجا پر شده از تحلیلها و یادداشتهایی درباره جنگ و راههای اجتناب از جنگ.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا از فارین پالیسی؛ همزمانی این بحثها با پخش قسمتهای پایانی یکی از محبوبترین سریالهای تاریخ، یعنی بازی تاجوتخت، بحثهای جذابی را در رسانهها به راه انداخته و نویسندگان زیادی دست به تحلیل رفتارها و ادذعاهای ترامپ و دیگر سیاستمداران بر اساس خط روایی این سریال زدهاند.
مطلبی که در ادامه میآید، اما از جنسی دیگر است. در واقع این نوشته چارلی کارپنتر و الکساندر اچ.مونتگمری که بر اساس واکنش عصبانی مردم آمریکا به صحنه کشتار غیرنظامیان در سریال بازی تاجوتخت تنظیم شده؛ عصبانیت تماشاگر از این سریال را بهعنوان هشداری درباره خشونت عمومی و همگانی ارزیابی کرده و به سیاستمداران آمریکا هشدار میدهد که «مردم این دور و زمانه با مردمی که هر عملیات نظامی این کشور را با توجیه وطندوستی حمایت میکردند، تفاوت دارند».
در این یادداشت که در فارین پالیسی منتشر شده، میخوانیم:
در اپیزود نهایی سریال همهگیر بازی تاجوتخت، جایی که دنریس تارگارین که تا اینجای سریال اغلب او را در قدوقامت رهبری حامی حقوق بشر دیده بودیم، سوار بر اژدهایش شهری پر از مردم غیرنظامی هراسان را به آتش کشید، تماشاگران ترسیده و شوکه شدند. این کار به کاراکتری که تا آن زمان ساخته شده بود، نمیآمد. بعضیها به این ناهمخوانی اشاره کردند و برخی دیگر هم به این اشاره کردند که این قسمت و رفتارهای کاراکترهایش سرهمبندی شده است. درواقع این کار یک شخصیت محبوب فمینیست را از بین برد و از چشمها انداخت. در این بین دهها دلیل گفته و ناگفته بر زبان آمد که چرا در این قسمت از این سریال جهانی شاهد چنین صحنهای بودیم، اما دلیل اصلی و پنهان وجود چنین صحنهای ناگفته ماند: هدف قرار دادن عامدانه شهروندان غیرنظامی از هوا، با استفاده از سلاحهای آتشافکن که فرار را ناممکن میکنند، از سوی آمریکاییها بهعنوان یک جنایت جنگی محسوب میشود- یا کاری که یک جنگنده و بازیگر خوب آن را انجام نمیدهد.
با اینکه آمریکاییها آشکارا مخالفتشان را با جنایات جنگی از این جنس نشان دادهاند، اما از نظر تاریخی چنین صحنه شوکهکنندهای اجتنابناپذیر بوده و از آن گریزی نبوده است. حداقل اینکه خود ایالات متحده آمریکا شماری از ترسناکترین، مرگبارترین و نابودکنندهترین فصلهای بمباران هوایی غیرنظامیان را در کارنامه دارد و جالب اینکه بیشتر این اقدامات را هم با حمایت عمومی مردمانشان مرتکب شدهاند. بمباران غیرنظامیان در جنگ دوم جهانی به تخمین یک مرکز تحقیقی باعث مرگ حداقل هفتصدوپنجاه هزار نفر شده، که چند برابر تعداد کشتگان بمبارانهای اتمی هیروشیما و ناکازاکی است. بمبارانهایی که کودکان در جریان آنها در آغوش مادران سوخته و کباب شدهاند و خانوادهها در کنار هم زیر آوار گیر افتاده و خانهشان گور دستهجمعیشان شده؛ اما در اغلب این موارد بیشتر مردم آمریکا شانه بالا انداخته و از کنار موضوع بهسادگی گذشتهاند.
بنابراین؛ تصویر بمبارانمانند سریال شبکه اچ.بی.او و عصبانیت عمومی بعد از آن چه چیزی میخواهد درباره وجدان جمعی آمریکاییها در قبال جنایات جنگی به ما بگوید؟ یعنی اگر از پیش نمیدیدیم که شهر محاصره شده است، رفتار شوکهکننده و جنایتبار دنریس در آتش افکندن بر سر مردم شهر باز هم تا این حد سریع مورد قضاوت قرار میگرفت و محکوم میشد؟ اگر پای زندگی «نیروهای نظامی خود آمریکا» در میان بود، باز هم آمریکاییها چنین اخلاقگرایانه به قضاوت این کاراکتر مینشستند؟ در جامعهای که دولت ترامپ از صبح تا شب درباره جنگ با ایران لاف میزند، فکر نمیکنید چنین سوالاتی غیرمنطقی و کودکانه است؟
در جولای ۲۰۱۷، یعنی حولوحوش زمانی که دنریس اول بار سوار اژدهایش شد، دو دانشمند و کارشناس سیاسی از دانشگاه استنفورد و دارتموث تحقیقی منتشر کردند که در آن از ۷۸۰ آمریکایی سوالاتی از جنس همین پرسشهای بالا را مطرح کرده بودند. آنها پرسیده بودند که مثلا اگر در جریان محاصره نیروهای آمریکایی توسط ایرانیها و برای نجات جان این بیست هزار آمریکایی، بمباران هوایی انجام شود و صدهزار نیروی غیرنظامی دشمن از بین بروند، آیا آنها با این عملیات و این بمباران موافقیت خواهند کرد یا نه. نکته شوکهکننده در این بین این بود که بیش از دو سوم آمریکاییها به این پرسش پاسخ مثبت داده و رضایت خود را از کشتار غیرنظامیان در قبال نجات جان سربازان آمریکایی ابراز کرده بودند. این دو نویسنده در آن زمان نتیجه تحقیقشان را منتشر کرده و گفتند که حمایت عمومی آمرزیکاییها از روشهای اخلاقی جنگ و ممانعت از بهکارگیری سلاحهای کشتار جمعی یک پایبندی سطحی است و در جریان فشار یک جنگ –حتی کوچک- به آسانی از بین خواهد رفت.
البته مقابله تلویزیونبینهای آمریکا با این آتشباران اژدهایی چندان مطابق پیشبینی دانشمندان سیاسی فوقالذکر بهنظر نمیرسد. این عدم تطابق را اما نمیتوان با این بهانه که این یک داستان است و با واقعیت نسبتی ندارد، بیاعتبار دانست. چرا که سریالها و فیلمهای موفق تماشاگرانشان را وارد دنیای داستانیشان میکنند، چنان که آن دنیا براشان واقعی بهنظر میرسد؛ و همان اتفاقات دنیای داستانی را تجربه کرده و علیه آنها واکنشی نشان میدهند که به احتمال فراوان در شرایط واقعی نیز آن واکنش را نشان خواهند داد. در واقع میتوان گفت که عکسالعمل تماشاگران به قسمت نهایی بازی تاجوتخت -که بیتردید از نمونه آماری ۷۸۰ نفری تحقیق فوقالذکر نمونه بیشتری را شامل است- نمونهای متفاوت و شاید هم بهتر از عکسالعملی است که ممکن است آمریکاییها امروز علیه وقوع یک جنگ هوایی نشان دهند.
حالا به مهمترین تفسیرها درباره فصل پایانی بازی تاجوتخت دقت کنیم. ما نشنیدیم کسی بگوید که اگر شهر محاصره نشده بود، در آنصورت بمبارانی از آن نوع مشکلی نداشت؛ یا اگر توکیو تسلیم نشده بود، بمباران اتمی هیروشیما مشکلی نداشت؛ یا اگر در مثال آن دانشمند، دشمن محاصره را نمیشکست، کشتن صدهزار غیرنظامی مشکلی نداشت.
حالا نوبت عکسالعملها در قبال قسمت پایانی این سریال است که باید بهش دقت کرد. واکنشها و نظرات در قبال داستان متفاوت است، اما در بین این نظرات متفاوت تنها عده معدودی بر این باورند که دنریس بعد از آن کاری که با مردم شهر کرده، سزاوار تاج قدرت است – بعد از آن آتشباران شوکهکننده تنها یازده درصد تماشاگران همچنان حامی او ماندهاند. برای بیشتر تماشاگران چیزی که اهمیت داشت این بود که دنریس بعد از کاری که کرد باید بهنحوی تنبیه میشد. اینکه در نهایت کسی که توانست دنریس را تنبیه کند، ند استارک، یا همان کاراکتری است که آخرین بار او را در روند داستان در حال تنبیه مردی دیده بودیم که باعث کشتار غیرنظامیان شده بود، اتفاقی و بیمعنا نیست. در حقیقت بهرغم ادعاهای مخالفان، پیام کلیدی سریال این است که حاکمان اگر هنجارهای اخلاقی را نادیده بگیرند، این در نهایت به ضرر خودشان خواهد بود. بله؛ ند سرش را در سریال از دست میدهد و دنریس عقلش را؛ اما در کل جهت حرکت داستان در جهت پیروزی عدالت است. تماشاگران سریال هم از این ناراحت نیستند که چرا عدالت اجرا شده؛ بلکه شکایتشان درباره نحوه و میزان اجرای عدالت نهایی است!
فرهنگ پاپ و واکنشهای مردم به آن نیز، مانند تحقیقی که ذکرش در بالا رفت، پنجرهای میتوانند باشند به سمت ارزشهای جامعه. آنچه از طریق عکسالعمل مردم به بازی تاجوتخت میتوان فهمید این است که بیشتر مردم، بسیار بیشتر از آن میزان که اغلب دانشمندان و سیاستمداران باور دارند، به اصول اخلاقی در نبردها و درگیریها معتقدند. حداقل اینکه جامعه امروز غرب (آمریکا) به قوانین جنگ توجه دارند: و تحقیقاتی که نشان از مخالفت مردم با شکنجه و تیراندازی به سمت مردم غیرنظامی و مسایلی از این دست دارند، در این راستا هستند که توجه عمومی و بینالمللی به یک سری معیارهای اخلاقی و وجدانی را در هر درگیری و نبردی برجسته میکنند.
پژوهشی دیگر که توسط فارین پالیسی انجام گرفته؛ نتایجی کاملا مغایر با تحقیق دو دانشمند بالا را به دست میدهد. در این پژوهش که بر اساس پاسخهای ۲۲۵۰ شهروند انجام شده، بیش از ۹۲ درصد از پاسخدهندگان به الزام وجود قوانینی در جهت حمایت از غیرنظامیان در هر نبردی اصرار ورزیدهاند.
این پژوهش نتایجی کاملا همراستا با عکسالعملهای موجود به سریال بازی تاجوتخت را نشان میدهد. این یعنی که عکسالعملهای مردم به صحنه آتشباران شهر برای پرزیدنت ترامپ باید بسیار هشداردهنده باشد و البته برای سیاستمدارانی که مثل نقلونبات از دهانشان «بمباران» و «با خاک یکسان کردن» میریزد…