شفقنا- استاد دانشگاه و پژوهشگر اسلامی گفت: برخی از شیعیان، شیعیان سیاسی هستند و فقط به خاطر منافع سیاسی خویش از امام علی (ع) دم زده و صحبت می کنند در حالی که انسان هایی بی اندیشه و بی فکر درباره ایشان هستند و ایشان را فقط برای منافع خود می خواهند.
به گزارش خبرنگار شفقنا در مشهد، دکتر ناصر مهدوی در نشست تخصصی «جامعه سالم از نگاه امام علی (ع)» که در پردیس کتاب مشهد با حضور فرهیختگان و اساتید دانشگاه و عموم مردم مشهد برگزار شد، به سخنرانی پرداخت و گفت: خوشحالم از اینکه اکنون فضاهای علمی دنیا در حال پرداختن به مباحث نهج البلاغه و امام علی (ع) هستند، اما امروز باید از خود بپرسیم که چرا نهج البلاغه در میان ما مهجور مانده است در حالی که در طول تاریخ بسیاری از بزرگان متحیر از منش و مقام حضرت علی (ع) ماندند که در آثارشان به این نکته بسیار پرداختند و حتی خواهران و برادران اهل سنت نیز به آن توجه ویژه داشتند که نهج البلاغه مشقی باشد برای آنکه بهتر صحبت کنند و بنویسند و نهج البلاغه یکی از متون شگفت انگیزی است که با ویژگی های بسیاری همراه است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه شیعیان در پیروی از امام علی (ع) متأسفانه به چند دسته تقسیم می شوند، گفت: برخی از شیعیان امام علی (ع) شیعیان غالی هستند که فقط در وصف حضرت امیرالمومنین علی (ع) غلو نموده و صفات خداگونه و ماورایی به ایشان نسبت می دهند. صفاتی که امام (ع) آنها را برنمی تابند. و دسته ی دوم شیعیان سیاسی که فقط به خاطر منافع سیاسی از امام علی (ع) دم می زنند و صحبت می کنند در حالی که انسان هایی بی اندیشه و بی فکر و بدون طرز تفکر صحیح از این امام همام هستند و ایشان را فقط برای منافع خویش می خواهند. دسته ی دوم از شیعیان، شیعیانی هستند که اصطلاحا به آنان اندیشمندان خفته می گوییم؛ شیعیان راستین و حقیقی که سخنان شان عمق و ریشه در معرفت آن حضرت دارد.
این استاد دانشگاه در ادامه با بیان اینکه امام علی (ع) شخصیت بزرگی است، اما در میان ما مهجور مانده است، گفت: غلبه اندیشه فقهی مسأله ای است که در تاریخ ما رخ داده است و اینکه دامنه احکام و دستورات الهی حتی بیشتر از دامنه اخلاق، عرفان و مسائل فکری و معنوی شد و دینداری در همان انجام تکالیف و شرایع گسترده، خلاصه و محدود گردید و دیگر افراد با انجام آنها نیازی به محتوا ندیدند و احساس نکردند در حالی که اکنون هم بسیاری از فقها احکام را همان اخلاق می دانند و به محتوای دین توجه دارند و اهتمام می ورزند، اما اینگونه شد که نهج البلاغه مهجور ماند و ما به علی (ع) اقتدا نکردیم چراکه نوع رویکرد ما فقط انجام تکالیف ظاهری بود.
مهدوی با اشاره به اینکه کسی که تحت تأثیر نهج البلاغه و امام علی (ع) قرار گیرد، مسئولیت سنگینی در مسائل اخلاقی می یابد، گفت: این مسئولیت به قدری سنگین است که بسیاری از بزرگان ما حاضر نشدند زیر بار این مسئولیت بروند چراکه مسئولیتی حیرت انگیز بود. بنده در میان کتاب هایی که خوانده ام نهج البلاغه تأثیر بسیاری در من گذاشته و من هم نتوانستم زیر بار این مسئولیت بروم. نهج البلاغه کتابی است که ذهن من را تسخیر کرد به طوری که در انواع مختلف می توان راجع به آن سخن گفت که بخشی از آن بسیار حیرت انگیز است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه ما از پشت یک خانه ی تاریک به این جهان می نگریم، گفت: گویی ما را ساختارمند به این جهان آوردند و ما از پشت عینک دل به این جهان می نگریم و گاهی خیلی از چیزهایی که می بینیم واقعی نیستند. جهان را تیره می بینیم و لذتی از زندگی نمی بریم و صدای خوش پرندگان و چهره مهربان مردمان را نمی بینیم و به اندازه دل خودمان و تحولات درونی خود جهان را می نگریم. وقتی درون، بیمار باشد زیبایی های جهان را نمی بیند و شب های قدر شب بهبود این دل بیمار است و آن لحظه بیداری مبارک و درک شیرین خداوند و لحظه تازه شدن. شب قدر آدمی است که همه باید آن را در درون خود جست وجو کنند و به خود آمدن و خویشتن را یافتن لحظه شیرین قدر آدمی است.
این نویسنده و پژوهشگر اسلامی در ادامه با بیان اینکه وقتی به نهج البلاغه می نگریم بسیار لذت می بریم، ضمن طرح این سوال که جامعه ی سالم از نظر امام علی (ع) چگونه است، گفت: آنچه که در تاریخ فرهنگی مان مشاهده می کنیم آنگونه است که معمولا وقتی نزاع بین نقل و عقل به وجود می آید به سراغ نقل می رویم و آن را می پذیریم چراکه عقل نقص پذیر و خطاکار است و این مشکلی است که در تاریخ فرهنگی ما به وجود آمده است اما باید تشخیص دهیم که نگاه مان به انسان چیست و وقتی گوهر انسان را شناسایی کردیم آن وقت نزدیک می شویم به آن تربیت حقیقی و منطق تربیت؛ آنگونه است که بدانیم چه تصور و چه تلقی از بشر و این موجود انسان داریم که بر اساس آن تلقی و تصور آهنگ تربیت ما و سازوکار آن کوک خواهد شد.
مهدوی در ادامه با بیان اینکه در نگاه امام علی (ع) آدمی دارای سرشت بسیار محترمی است، گفت: از نظر امام علی (ع) انسان سرشت پاکی دارد که با دستان خدا آفریده شده و در جایی به فرزندش امام حسن (ع) می فرماید که حریّت، عزّت و مرتبه ی انسانی خود را به کسی نفروش. از نظر امام علی (ع) مفهوم هدایت آن است که ما همان مسیر درست را برویم و به خوی انسانی خود بازگردیم و هدایت تقریبا چیزی شبیه زندگی طبیعی است. وقتی گناه می کنیم عملا زندگی غیرطبیعی داریم و دلیلش آن است که از گناه خود آزرده خاطر می شویم و تربیت حقیقی و راستین انسان آن است که انسان به آن تعادل واقعی برسد و اینکه کرامت نفس را بشناسیم و نگاه مان را درست کنیم ترک اندیشه های غلط راحت تر خواهد بود.
وی در ادامه با اشاره به اینکه نظام تربیت حقیقی با آنچه که امروز موجود است، تفاوت دارد، افزود: ما همیشه برای تربیت و هدایت فقط مردم را از جهنم، کمبود رزق و عذاب و … ترسانده ایم در حالی که امام علی (ع) اینگونه عمل نمی کرد و فقط کافی است که بدانیم موجود مهمی هستیم و سرشت خدایی داریم. می گویند برای کشتن یک پرنده لازم نیست حتما او را به قتل برسانید و اگر بال هایش را از او بگیرید عملا زندگی آن پرنده مثل زندگی یک مرده خواهد بود و حرمت و عزت انسانی برای انسان ها مثل همان بال پرنده است. آدمی اگر آموزشی ببیند که عزت انسانی خود را از دست بدهد دیگر مثل یک انسان مرده خواهد بود و امام علی (ع) می فرمایند که بسیار شأن انسان و موقعیت اش برایم مهم است و از آن هیچ گاه عقب نشینی نمی کنم چراکه اگر از عزت و شأنیت انسانی خویش عقب نشینی کنم آن گاه با چه سرمایه ای می خواهم زیبایی های دنیا را ببینم؟!
این استاد دانشگاه ادامه داد: در دعاهای امام علی (ع) می بینیم که می فرمایند خدایا به تو پناه می برم که در غنای تو فقیر باشم و خدایا آبرو، منزلت و اعتبارم را از من نگیر و از این قبیل ادبیات غنی در نهج البلاغه سرشار و بسیار است و امام (ع) به برخی از مردم آن زمان می فرمایند جسم تان را فربه کردید اما اندیشه انسانی تان بسیار ضعیف است و به بلوغ اخلاقی و عرفانی نرسیده اید و می فرماید حیف است که این موجود با ارزش (انسان) از آن غنای حقیقی دور شود و فربه جسمانی را ترجیح دهد. در نهج البلاغه البته دنیا هیچ گاه به معنی ترک و لذت های دنیایی نیست و دنیا به معنی آن است که انسان ها از منزلت انسانی خود دور می شوند برای لذایذ دنیایی.
این محقق و پژوهشگر اسلامی ادامه داد: امروز هم معیشت تأمین نمی شود مگر آنکه ما از منزلت خود دور شویم و امام (ع) می گوید انسان هایی در چشم من بزرگند که دنیا در چشم شان کوچک است و انسانی که شکم باره نیست و به خاطر سیر کردن شکم خود قائل به تبعیض برای دیگران نباشد در چشم من انسان بزرگی است و اکنون متأسفانه چقدر علی (ع) میان شیعیان اش تنهاست چراکه امام علی (ع) حتی برای دشمنانش حقوق انسانی قائل بود و می گوید من نمی توانم انسانی را از حقوقش دور کنم به این دلیل که با من دشمنی دارد و امام به جامعه اش و روابط انسانی آن اهمیت می دهد.
مهدوی در پایان با بیان اینکه متأسفانه امروز جامعه ما همیشه منتظر دستی از بیرون است و خود فعالیتی انجام نمی دهد، گفت: متأسفانه تئوری های سیاسی ما اینگونه است و همیشه با خود تصور می کنیم که امام زمان (عج) ظهور نموده و قیامی پر از خونریزی و کشتار جهانیان خواهند داشت در حالی که ائمه ما بیشتر دنبال یک جامعه سالم اند؛ جامعه ای که از خشونت به دور باشد و امام علی (ع) نیز اینگونه است و جامعه ای که در آن خشونت باشد انسان ها در آن رشد نمی کنند و این منطق علی(ع) است که می گوید نمی تازم و حرمت انسانی کسی را نمی شکنم و می گوید آخرین کار من تاختن است و من با شمشیر بیگانه ام. امام علی (ع) همیشه برایش اول از همه حرمت انسان مهم بود و از نظر ایشان جامعه سالم جامعه ای است که در آن خشونت، اهانت و دشنام و تقسیم بندی انسان ها، گفتمان غالب نبوده و عدالت برای همگان وجود دارد.
