به گزارش ایکنا؛ در این شماره از فصلنامه علمی ـ ترویجی «پژوهش‌های مهدوی»، مقالاتی با عناوین «بازنمایی ترفندهای عالم گریزی از سوی مدعیان مهدویت در ایران معاصر»، نوشته سیدمسعود پورسیدآقایی و محمد غلامی؛ «کاوشی در مقوله تحریف، بسترها و شیوه‌های ایجاد در جریان‌های انحرافی مهدویت» تالیف محمد شهبازیان و مهدی زارع؛ «واکاوی عوامل و پیامدهای فاصله بین مردم و عالمان دین به عنوان چالش مهم عصر غیبت» نوشته محمدمهدی حائری‌پور؛ «بررسی فرقه‌گرایی امامیه پس از شهادت امام عسکری(ع)» به قلم فرشته کوشکی و مجید احمدی‌کچایی؛ «چالش‌های جامعه شناختی فرهنگ مهدویت فراروی آینده نظام تمدن اسلامی» تالیف علی یزدانی احمدآبادی و «مهدویت‌ستیزی با رویکرد نمادگرایانه و پاسخ علمای اهل سنت به آن» نوشته حسین الهی‌نژاد و سیدحامد شاهرخی منتشر شده است.
همچنین مقالات «آسیب‌شناسی کنترل جمعیت در جامعه منتظر» نوشته سیدمسعود پورسیدآقایی و حمزه ترابی؛ «واکاوی ادعای مهدویت از سوی فرقه حروفیه در دوره تیموریان» به قلم خدیجه علیزاده‌دیل و زینب کریمی؛ «واکاوی درون دینی از راهکارهای تقویت فرهنگ مهدویت در برابر چالش‌های اعتقادی ـ فرهنگی عصر حاضر» تالیف اصغر طهماسبی‌بلداجی؛ «غفلت از مبانی صلح جهانی مهدوی و راهکارهای رهایی از آن» به قلم حسن دین‌پناه؛ «نقد و بررسی چالش عدم امکان یکسان‌سازی فرهنگی در جامعه عصر ظهور؛ «محمدآقا مروجی و «هواپرستان، چالشی در برابر امام زمان(عج)» تألیف سیدعابدین بزرگی از دیگر مقالات منتشر شده در این شماره هستند.
بازنمایی ترفندهای عالم‌گریزی از سوی مدعیان مهدویت در ایران معاصر
در چکیده مقاله «بازنمایی ترفندهای عالم‌گریزی از سوی مدعیان مهدویت در ایران معاصر» آمده است: «علماء، متخصص و پاسبانان معارف دینی می‌باشند. لذا اهل بیت(ع) مردم را در امور دینی به آنها ارجاع می‌دادند. این امر، در دوران غیبت، ضرورتی دو چندان یافته است. از این رو، مخالفان و مدعیان مهدوی، وجود فقهاء را برای خود مانعی بزرگ می‌بینند و در جهت تخریب چهره و جایگاه آنان با استفاده از ترفندهای گوناگون می‌کوشند. شناسایی این ترفندها به شناخت، نحوه برخورد و ایجاد مصونیت در برابر آنان، کمک شایانی می‌کند. این نوشتار، با رویکرد حدیث‌پژوهانه، به بررسی روایات مورد استناد مدعیان می‌پردازد. همچنین از لحاظ تاریخی و روانشناسی در پی چرایی عالم‌گریزی در ایران معاصر از سوی مدعیان است. این شگردها را می‌توان به عناوین تقلیل جایگاه علماء با حدیث‌سازی در قالب جعل و سوء برداشت از آیات و روایات، نفی تقلید و جایگاه علم دینی، عالم نمایی و مشروعیت‌بخشی کاذب به مدعی، برجسته‌سازی نقاط ضعف برخی علماء و اطرافیان و ترور شخصیتی آنان، تفکیک کرد».
کاوشی در مقوله تحریف، بسترها و شیوه‌های ایجاد در جریان‌های انحرافی مهدویت
نویسنده مقاله «کاوشی در مقوله تحریف، بسترها و شیوه‌های ایجاد در جریان های انحرافی مهدویت» در طلیعه نوشتار خود آورده است: «آموزه موعودباوری از مفاهیم جذاب و مورد اتفاق تمام فرق اسلامی بوده و شیعیان با توجه به مقوله انتظار، مشتاقانه به دنبال ظهور موعود پایانی هستند. به همین جهت جریان‌های انحرافی از این اشتیاق سوءاستفاده کرده و در میان شیعیان دام آموزه‌های انحرافی خود را گسترده و با بهره‌گیری از منابع قدما و معاصرین ادعای خود را مستند به تعدادی از روایت‌های مهدوی نموده‌اند. مهم‌ترین شگرد مدعیان در انتقال پیام، بهره‌گیری از «تحریف» در روایات است و متاسفانه از این رهگذر تعدادی از مشتاقان به مهدویت و حتی برخی از طلاب حوزه علمیه قم و نجف را با خود همراه کرده‌اند. در این نوشتار بر آنیم تا با روش توصیفی ـ تحلیلی به مقوله تحریف پرداخته و پس از بررسی مفاهیم کلیدی، به عوامل بسترساز و شیوه‌ای ایجاد تحریف اشاره نمائیم. نتایج حاصله از این مطالعه این است که مدعیان دروغین با افزودن یا حذف کلمه و جمله‌ای در روایت، تغییر در تقدیم و تاخیر کلمات، ترجمه غلط، مصداق‌گیری بی مورد و راه‌های دیگر انحراف خود را مستند به روایات نموده و از عوامل بسترسازی همانند جهل در میان عوام و خواص، دوری از فقها و ترویج فراحس‌گرایی استفاده کرده‌اند».
واکاوی عوامل و پیامدهای فاصله بین مردم و عالمان دین به عنوان چالش مهم عصر غیبت
در چکیده مقاله «واکاوی عوامل و پیامدهای فاصله بین مردم و عالمان دین به عنوان چالش مهم عصر غیبت» می‌خوانیم: «از مهم‌ترین و اساسی‌ترین وظایف دوران غیبت امام زمان(عج) رجوع به عالمان دین و پیروی از ایشان است زیرا اینان در غیبت امام، جانشینان او در میان امت هستند که امام خود به تقلید و فرمان‌پذیری ایشان دستور داده است و علما را مرجع دینی مردم، قرار داده است. از آسیب‌های دوره غیبت، فاصله بین عالمان و مردم است؛ به این معنا که مردم در امر دین و فراگیری معارف دینی به عالم ربانی رجوع نکنند که موجب فساد و تباهی در دین و دنیای آنها می‌شود. وحدت و انسجام ایشان را به تفرق و تشتت می‌کشاند و راه را برای نفوذ و سلطه بیگانگان باز می‌گذارد و فرهنگ و اخلاق و عقاید مردم و به ویژه جوانان در خطر قرار می‌گیرد. هم عالمان و هم نهادهای اجتماعی فرهنگی و هم خود مردم وظیفه دارند از فاصله افتادن بین مردم و علمای ربانی جلوگیری کنند و فاصله ایجاد شده را برطرف کنند».
بررسی فرقه‌گرایی امامیه پس از شهادت امام عسکری(ع)
نویسنده مقاله «بررسی فرقه‌گرایی امامیه پس از شهادت امام عسکری(ع)» در چکیده نوشتار خود آورده است» «این پژوهه به بررسی فرقه‌های امامیه بعد از شهادت امام حسن عسکری(ع) تا آغاز غیبت کبری می‌پردازد. موقعیت سیاسی و سخت‌گیری‌های خلفای عباسی برای امامان شیعه به ویژه در فاصله رحلت یک امام و جانشینی امام بعدی مشکلاتی را برای جامعه شیعی ایجاد می‌کرد. عده‌ای از شیعیان به دلیل اینکه در شناخت امام بعدی دچار تردید می‌شدند، تا مدتی سرگردان بودند و چه بسا به سمت مدعیان غیر واقی متمایل می‌شدند. گاهی این گروه‌ها به اندازه‌ا‌ی از بدنه اندیشه شیعی فاصله می‌گرفتند که به شکل فرقه یا انشعابی جدا می‌شدند. این مشکل بعد از امام عسکری(ع) به دلیل پنهانی بودن تولد فرزند ایشان بیشتر نمود یافت. علاوه بر این که دوران غیبت نیز آغاز شد. در کتب فرق و مذاهب از فرقه‌هایی در این دوران یاد شده است. به نظر می‌رسد نتوان به بسیاری از آنان نام فرقه نهاد. زیرا علاوه بر این که این افراد دارای پیروان زیادی نبودند، در تحولات تاریخی هم از آنان یادی نشده است. تا جایی می‌توان گفت آنان وجود خارجی نداشتند و یا اگر داشتند در مدت کوتاهی از بین رفتند و تنها در کتب فرق و مذاهب نام آنان آمده است».
چالش‌های جامعه‌شناختی فرهنگ مهدویت فراروی آینده نظام تمدن اسلامی
در چکیده مقاله «چالش‌های جامعه‌شناختی فرهنگ مهدویت فراروی آینده نظام تمدن اسلامی» می‌خوانیم: «مهدویت، به عنوان عقیده و آرمان بسیاری از مسلمانان، قرن‌ها است که توسط بزرگان و عالمان، تبلیغ و هدایت شده است. رویکرد جدی این اندیشه، زمینه‌سازی جهت تحقق جامعه عبودیت محور به رهبری انسانی معصوم است که مدیریت آینده جهان و انسان را با توجه به احاطه نسبت به جهان و هستی در دست گیرد. طولانی شدن غیبت و تنوع در برداشت از آن، محل چالش‌ها، آراء و نظرات گوناگون و گاه متعارض با یکدیگر شده و با گذشت زمانی نزدیک به دوازده قرن، در سطوح مختلف جامعه بر ابهام بیشتر این آموزه افزوده شود. این گستره زمانی و فهم متنوع موضوعی، نه تنها باعث درک متفاوتی نسبت به این آموزه را پدید آورده، بلکه موجب تنش در لایه‌های مختلف فرهنگی جامعه اسلامی ـ که مدعی جهانی بودن آموزه‌های اسلامی است ـ نیز شده است.
این مقاله با نگاه کل‌نگر و روش تحلیلی به کمک استقراء و استناد به داده‌های فرهنگی ـ اجتماعی تلاش دارد تا با توجه به بعد اجتماعی فرهنگ به این سوال پاسخ دهد که چه چالش‌هایی جهت تحقق فرهنگ مهدوی در سطوح مختلف اجتماعی وجود دارد. نبود مرامنامه، ضعف در ظرفیت‌سنجی، تجمیع نشدن توانمندی‌ها، ضعف در کارآمدی و بحران در هم‌گرایی و هم‌افزایی اجتماعی مهم‌ترین عوامل رکود و افول در حوزه فرهنگ مهدویت هستند که زمینه را برای ناامیدی اجتماعی در نجات‌بخشی این آموزه فراهم کرده‌اند».
مهدویت‌ستیزی با رویکرد نمادگرایانه و پاسخ علمای اهل سنت به آن
نویسنده مقاله «مهدویت‌ستیزی با رویکرد نمادگرایانه و پاسخ علمای اهل سنت به آن» در طلیعه نوشتار خود آورده است: «باورداشت مهدویت از جمله باورهای مهم و اصیل اسلامی بوده و مورد قبول همه گروه‌های اسلامی به طور عام و مورد اذعان قاطبه علماء و اندیشمندان اسلامی به طور خاص است. در کنار اعتقادورزی فراگیر مسلمانان و علمای اسلامی نسبت به اندیشه مهدویت، معدود افرادی با وصف اندیشمندی در اهل سنت به انکار، استبعاد و تردید این اندیشه با رویکردهای مختلفی پرداخته و اصیل بودن و اسلامی بودن آن را زیر سوال برده‌اند. نظیر؛ حدیث‌شناختی، دین‌شناختی، مذهب‌شناختی، نمادشناختی، کارکردشناختی، جامعه شناختی، روانشناختی که با رویکرد نمادگرایی، مهدویت و آموزه‌های مهم آن را نمادین و سمبلیک جلوه داده و اتهام غیرشناختاری و غیرحقیقی بودن را متوجه آن کرده‌اند.
در پاسخ به اتهامات مرددین، منکرین و مخالفین مهدویت در اهل سنت، قاطبه علمای اهل سنت حرکت و تلاش مضاعفی به خرج داده و با ارائه دلایل و براهین عقلی و نقلی به وحیانی بودن اندیشه مهدویت نظر داده‌اند و با استناد به احادیث نبوی که توسط صحابه و تابعین در منابع دست اول حدیثی نظیر صحاح، مسانید، سنن، جوامع و اطراف آمده به توجیه اسلامی بودن آن همت گماشته‌اند. بی‌شک در کنار همه این مکتوبات و منقولات معتبر، اذعان علما و اندیشمندان اسلامی به صحیح بودن، متواتر بودن و مستفیض بودن روایات مهدویت از یک طرف و اجماعی، اعتقادی و ایمانی بودن باورداشت مهدویت از طرف دیگر دلیل قوی و مستند محکمی است که اتهامات و ایرادات مخالفین مهدویت بی پایه و بی اعتبار است».
یادآور می‌شود، علاقه‌مندان برای دریافت اصل مقالات می‌توانند به نشانی اینترنتی http://www.magiran.com/magtoc.asp?mgID=6458 Number=28 Appendix=0 مراجعه کنند.
انتهای پیام
