تیرکس یا تیرانوزوروس رکس بزرگترین دایناسورهای دو پای شناختهشده که در درههای رودخانهای مناطق غربی آمریکای شمالی در اواخر دوره کرتاسه زندگی میکرده و حدود ۶۵ میلیون سال پیش در عصر انقراض انبوه کرتاسه از بین رفته و تا کنون بیش از ۵۰ نمونه فسیل آنها بدست آمده که برخی از آنها تقریباً اسکلت کامل است و حداقل یکی حاوی بافتهای نرم و پروتئین است و میتوان از مواد بجامانده تحقیقات مناسبی در مورد جنبههای مختلف زندگی و از جمله تاریخچه و بیومکانیک آنها ارائه داد، گرچه در مورد عادات غذایی، فیزیولوژی و سرعت احتمالی حرکت آنها بین دانشمندان اختلاف وجود دارد.
کوچکترین و بزرگترین فسیل بدستآمده از تیرکس بترتیب ۳۰ و ۵۴۰۰ کیلوگرم وزن داشته است. کمسنترین آنها ۲ و مسنترین آنها ۲۸ سال (تقریباً در محدود حداکثر سن طبیعی آنها) داشته است.
تیرکس حیوانی غیرپرنده، احتمالاً خونگرم و گوشتخواری عظیمالجثه، درنده و قدرتمند بوده که در هر لقمه خود ۲۳۰ کیلوگرم گوشت را میبلعیده است. بقایای فسیلی این حیوان نشان میدهد که طول آن به ۱۲ و بلندیاش به ۵/۴ تا ۶ متر و وزنش به ۵/۷ تن میرسیده و از یک اتوبوس بزرگتر بوده است.
پاهای قوی و دم بلند و قدرتمند به او امکان حرکت سریع میداده است. جمجمه ضخیم و بزرگش (۵/۱ متر بلندی) او را به سمت شکار هدایت میکرده و بهمراه آروارههای بلند ۲/۱ متریاش نشانه توانایی او در خرد کردن استخوان دیگر حیوانات بوده است.
فسیلهای بجامانده او همچون تریسراتوپس و ادمونتوزوروس دلالت بر آن دارد که تیرکس استخوانهای شکارش را خرد کرده و آنها را میبلعیده، بطوری که حتی استخوانهای شکسته در مدفوع او راه مییافته است.
اینکه تیرکس شکارچی برتر دوره خود و یا جانوری لاشهخوار بوده بین محققین باستانشناس اختلاف است ولی اغلب معتقدند این جانور گوشتخوار فرصتطلبی بوده و به هر دو صورت شکار و لاشهخواری عمل میکرده است.
(۶۰۴۵)