شعر لطف حق پروین اعتصامی؛ متن کامل و معنی داستانی

شعر لطف حق پروین اعتصامی یکی از سروده‌های آموزنده و معروف این شاعر بزرگ ایرانی است که به داستان کودکی حضرت موسی علیه‌السلام و رها شدن او در رود نیل اشاره دارد. در این شعر، مادر حضرت موسی به فرمان خداوند فرزند خود را به آب می‌سپارد و نگران سرنوشت او می‌شود؛ اما لطف الهی، کودک را از خطر حفظ می‌کند.

در ادامه، متن کامل شعر لطف حق، معنی شعر به زبان ساده، معنی بیت به بیت، پیام اصلی شعر و چند پرسش متداول درباره این اثر را می‌خوانید.

مشخصات شعر لطف حق پروین اعتصامی

نام شعر	لطف حق
شاعر	پروین اعتصامی
موضوع شعر	لطف خداوند، توکل و داستان حضرت موسی
شخصیت‌های اصلی	حضرت موسی و مادر حضرت موسی
پیام اصلی	اعتماد به خداوند و ایمان به تدبیر الهی
قالب شعر	مثنوی

متن کامل شعر لطف حق پروین اعتصامی

مادر موسی چو موسی را به نیل
در فکند از گفته رب جلیل

خود ز ساحل کرد با حسرت نگاه
گفت کای فرزند خرد بی‌گناه

گر فراموشت کند لطف خدای
چون رهی زین کشتی بی‌ناخدای

وحی آمد کاین چه فکر باطل است
رهرو ما اینک اندر منزل است

ما گرفتیم آن چه را انداختی
دست حق را دیدی و نشناختی

در تو تنها عشق و مهر مادری است
شیوه ما عدل و بنده‌پروری است

سطح آب از گاهوارش خوشتر است
دایه‌اش سیلاب و موجش مادر است

رودها از خود نه طغیان می‌کنند
آن چه می‌گوییم ما آن می‌کنند

ما به دریا حکم طوفان می‌دهیم
ما به سیل و موج، فرمان می‌دهیم

به که برگردی به ما بسپاریش
کی تو از ما دوست‌تر می‌داریش

معنی شعر لطف حق به زبان ساده

معنی شعر لطف حق به زبان ساده این است که خداوند به مادر حضرت موسی فرمان داد فرزند خود را برای نجات از خطر فرعون، در رود نیل رها کند. مادر موسی با نگرانی به کودک خود نگاه می‌کرد و از سرنوشت او می‌ترسید، اما خداوند به او اطمینان داد که موسی در پناه لطف الهی است.

در این شعر، پروین اعتصامی نشان می‌دهد که گاهی انسان از روی عشق و دلبستگی، نگران آینده می‌شود؛ اما اگر کاری به فرمان خداوند انجام شود، لطف و تدبیر الهی از آن محافظت می‌کند. رود، موج، سیلاب و دریا نیز همگی تحت فرمان خدا هستند و هیچ اتفاقی بیرون از اراده او رخ نمی‌دهد.

معنی بیت به بیت شعر لطف حق

معنی بیت اول

مادر موسی چو موسی را به نیل / در فکند از گفته رب جلیل

مادر حضرت موسی به فرمان خداوند بزرگ، فرزند خود را در رود نیل رها کرد.

معنی بیت دوم

خود ز ساحل کرد با حسرت نگاه / گفت کای فرزند خرد بی‌گناه

مادر موسی از کنار رود، با اندوه و نگرانی به کودک خردسال و بی‌گناه خود نگاه کرد.

معنی بیت سوم

گر فراموشت کند لطف خدای / چون رهی زین کشتی بی‌ناخدای

او با خود گفت اگر لطف خداوند شامل حال تو نشود، چگونه از این سبد بی‌سرپرست و بی‌ناخدا نجات پیدا خواهی کرد؟

معنی بیت چهارم

وحی آمد کاین چه فکر باطل است / رهرو ما اینک اندر منزل است

از سوی خداوند وحی آمد که این فکر نادرست را از خود دور کن؛ کودکی که در راه ماست، در جای امن قرار دارد.

معنی بیت پنجم

ما گرفتیم آن چه را انداختی / دست حق را دیدی و نشناختی

خداوند می‌فرماید آنچه را تو به آب سپردی، ما در پناه خود گرفتیم. تو لطف و قدرت خدا را دیدی، اما آن را به‌درستی نشناختی.

معنی بیت ششم

در تو تنها عشق و مهر مادری است / شیوه ما عدل و بنده‌پروری است

در وجود تو محبت و نگرانی مادرانه است، اما روش خداوند بر عدالت، مهربانی و پرورش بندگان استوار است.

معنی بیت هفتم

سطح آب از گاهوارش خوشتر است / دایه‌اش سیلاب و موجش مادر است

به اراده خداوند، سطح آب برای موسی از گهواره امن‌تر است و موج و سیلاب مانند دایه و مادر از او مراقبت می‌کنند.

معنی بیت هشتم

رودها از خود نه طغیان می‌کنند / آن چه می‌گوییم ما آن می‌کنند

رودخانه‌ها خودسرانه طغیان نمی‌کنند؛ بلکه هرچه انجام می‌دهند، به فرمان خداوند است.

معنی بیت نهم

ما به دریا حکم طوفان می‌دهیم / ما به سیل و موج، فرمان می‌دهیم

خداوند فرمانروای دریا، طوفان، سیل و موج است و همه آن‌ها با اراده او حرکت می‌کنند.

معنی بیت دهم

به که برگردی به ما بسپاریش / کی تو از ما دوست‌تر می‌داریش

بهتر است بازگردی و کودک خود را به خدا بسپاری؛ زیرا خداوند از هر کسی نسبت به بندگانش مهربان‌تر است.

داستان شعر لطف حق درباره چیست؟

داستان شعر لطف حق درباره مادر حضرت موسی است. در زمان تولد موسی، فرعون دستور داده بود که نوزادان پسر بنی‌اسرائیل کشته شوند. مادر موسی برای نجات فرزندش، به فرمان خداوند او را در سبدی گذاشت و به رود نیل سپرد.

این تصمیم برای مادر بسیار سخت و دردناک بود، اما خداوند به او اطمینان داد که فرزندش را حفظ خواهد کرد. شعر لطف حق همین لحظه پر از اضطراب و ایمان را روایت می‌کند و نشان می‌دهد که لطف خداوند از نگرانی‌های انسان بزرگ‌تر است.

پیام و مفهوم اصلی شعر لطف حق

پیام اصلی شعر لطف حق، توکل بر خداوند و اعتماد به تدبیر الهی است. پروین اعتصامی در این شعر نشان می‌دهد که انسان ممکن است فقط ظاهر حادثه‌ها را ببیند و دچار نگرانی شود، اما خداوند بر همه چیز آگاه است و بندگان خود را رها نمی‌کند.

این شعر همچنین به مهر مادری، لطف خداوند، ایمان، آرامش قلبی و باور به حکمت الهی اشاره دارد. مادر موسی نگران فرزند خود بود، اما خداوند به او یادآوری کرد که هیچ موج و طوفانی بیرون از فرمان او نیست.

آرایه‌های ادبی شعر لطف حق

در شعر لطف حق، پروین اعتصامی از زبان روایی و تصویری استفاده کرده است. برخی از آرایه‌های ادبی این شعر عبارت‌اند از:

• تشخیص: موج و سیلاب مانند مادر و دایه توصیف شده‌اند.
• کنایه: کشتی بی‌ناخدا کنایه از سبدی است که ظاهراً هیچ محافظی ندارد.
• تضاد معنایی: نگرانی مادر در برابر اطمینان و لطف خداوند قرار گرفته است.
• تلمیح: شعر به داستان قرآنی حضرت موسی و نجات او از فرعون اشاره دارد.

همین طور بخوانید: ده فرمان حضرت موسی (ع) به قومش

پرسش‌های متداول درباره شعر لطف حق

شاعر شعر لطف حق کیست؟

شاعر شعر لطف حق، پروین اعتصامی است؛ شاعری که در بسیاری از آثار خود به مفاهیم اخلاقی، دینی و اجتماعی پرداخته است.

شعر لطف حق درباره کدام پیامبر است؟

شعر لطف حق درباره حضرت موسی علیه‌السلام و ماجرای رها شدن او در رود نیل در دوران کودکی است.

موضوع اصلی شعر لطف حق چیست؟

موضوع اصلی شعر لطف حق، لطف خداوند، توکل، ایمان و اعتماد به تدبیر الهی در شرایط سخت است.

قالب شعر لطف حق چیست؟

شعر لطف حق در قالب مثنوی سروده شده است؛ زیرا هر بیت قافیه جداگانه دارد.

بیت اول شعر لطف حق چیست؟

بیت آغازین شعر لطف حق چنین است: «مادر موسی چو موسی را به نیل / در فکند از گفته رب جلیل».

جمع‌بندی

شعر لطف حق پروین اعتصامی، روایتی زیبا از داستان حضرت موسی و مادر اوست. این شعر نشان می‌دهد که لطف خداوند از نگرانی‌های انسان بزرگ‌تر است و هرگاه انسان به فرمان الهی عمل کند، در پناه تدبیر و مهربانی خدا قرار می‌گیرد.

داستان پیامبران دارای درس‌های بسیاری است و داستان زندگی حضرت موسی نیز از کودکی تا بزرگسالی، پر از نکات آموزنده است. در بسیاری از اشعار و متون ادبی فارسی، از اعتماد، امید و ایمان به خداوند سخن گفته شده است. در همین زمینه می‌توانید گزیده‌ای از بهترین اشعار درباره یاد خدا را بخوانید. همچنین مطالعه شعر امید به صورت داستان از پروین اعتصامی نیز می‌تواند برای علاقه‌مندان به این نوع اشعار مفید باشد.