فرمول یک ایران – سوالات زیادی از طرف شما عزیزان به سمت ما جاری شد از چرایی تکنیک ضربه زدن به پدال گاز در حین رانندگی توسط آیرتون سنا ، سعی می کنیم در این مقاله به مسائلی که می توانند دلایل احتمالی این موضوع باشند بپردازیم.
چندی پیش، با انتشار دو پست که محتوای ویدیویی داشتند توجهات شما نسبت به رفتار متفات پاهای آیرتون سنا روی پدال گاز جلب شد؛ این دو ویدیو رو دوباره در اینجا برایتان قرار می دهیم:
دلایل سریع بودن آیرتون سنا از همتیمی خودش:
دنیای ژاپنی ها؛ هوندا NSX…. یک دور با آیرتون سنا در پیست سوزوکا ژاپن:
خب، همانطور که در ویدیو های بالا دیدید؛ همتیمی پیشین آیرتون سنا در مورد تکنیک ضربه زدن وی به پدال گاز در حین خروج از پیچ صحبت می کند و در ویدیو مرتبط با تست خودروی هوندا NSX نیز به وضوح این ضربه زدن به پدال گاز را می توان مشاهده کرد.(البته در ویدیو مرتبط به تست هوندا NSX، تکنیک Heel Toe نیز استفاده شد که می توانید از اینجا توضیحات این تکنیک را مطالعه کنید) چرا سنا این کار را انجام می داد؟ آیا این تکنیک در دوران مدرن فرمول یک تاثیرگذار بود!؟
اولین مسئله این است که اکثر راننده ها سعی می کنند که در حین عبور و خروج از پیچ خیلی ملایم با پدال گاز کار کنند چونکه نمی خواهند تقسیم وزن نامناسب و ناگهانی در خودرو ایجاد شود، در نظر بگیرید که خودرو ها با داشتن سیستم تعلیق عملکرد های متفاوتی را از خودشان در حین گاز دادن و ترمز گرفتن نشان می دهند. فرض کنید در یک خودروی شهری مثل پراید بر فرض مثال نشسته اید، وقتیکه روی پدال گاز فشار می دهید جلوی خودرو به سمت بالا می آید و وقتیکه ترمز می کنید قسمت پشت سر خودرو بالا می آید. این به آن معناست که شما دارید وزن را در خودرو جا به جا می کنید. وقتیکه شما وزن بیشتری را جا به جا می کنید در سطح خودرو، دارید میزان چسبندگی کلی را کاهش می دهید. وقتیکه شما ترمز می گیرید جلوی خودرو به سمت پایین می آید و وزن بیشتری روی این قسمت اعمال می شود و تایرها نیروی بیشتری را تحمل می کنند و چسبندگی زیادی در قسمت جلو وجود دارد و با توجه به اینکه قسمت عقب خودرو ارتفاع می گیرد، چسبندگی آن کم می شود. اگر در این حین فرمان گیری کنید خودرو پتانسیل سُر خوردن پیدا می کند. عکس این قضیه نیز صادق است. برای همین در مکالمات رادیویی مهندس ها و راننده ها بیشتر اوقات می شنویم که آنها از راننده می خواهند که کمی ملایم تر رفتار کند تا بتواند تقسیم وزن را بهتر مدیریت کند.
دوما اینکه، هرچقدر که تهاجمی تر با پدال گاز رفتار شود امکان هرزگردی چرخ های محرک بیشتر می شود و وقتیکه شما دچار هرزگردی چرخ ها می شوید دیگر با سرعت بالایی که می توانستید پیچ را طی کنید، طی نمی کنید ولی چرا آیرتون چنین کاری را می کرد؟
دلیل اول: خودروهای توربو!
خیلی از افراد می گویند که دلیل این کار آیرتون سنا این بود که او سوار بر خودرو های توربو بود. فرض هم بر این بود که آیرتون با این کارش توربو لگ را کاهش می داد! وقتیکه پا روی گاز می رود، توربو می چرخد و هوای بیشتری وارد موتور می شود که به دنبال آن سوخت بیشتری نیز وارد می شود و قدرت افزایش می یابد. وقتیکه هم در حین عبور از پیچ هستید و آنچنان هم از پدال گاز استفاده نمی کنید، توربو به اندازه کافی نمی چرخد و در نهایت قدرت کمتری تولید می شود ولی وقتیکه در حین ورود و عبور به پیچ با ضربه زدن به پدال گاز، باعث می شود که دود اگزوز در حال حرکت باشد و توربو نیز در حال چرخش و در نهایت موتور را در محدوده عملکردی بالا نگه می دارد. خودروهای فرمول یک در سال 1986 مجهز به توربو بودند. این مسئله باعث می شد که خودرو قدرت بیشتری داشته باشد و سنا برای اینکارش دلیل محکمی را داشت ولی سنا این تکنیک را پیش از انکه وارد فرمول یک شود و اصلا با خودروهای توربو کار کند به کار می برد. در واقع سنا از دوران کارتینگش نیز از این تکنیک استفاده می کرد، در هنگام کارتینگ شما می توانید حین ترمز گیری و کاهش سرعت چندین بار روی پدال گاز ضربه بزنید تا از احتمال قفل کردن محور عقب کم کنید. علاوه بر این خودروهای کارتینگ سیستم تعلیقی ندارند و آنچنان قدرتی هم ندارند برای همین آن تقسیم وزنی که در خودرو به وجود می آید را در آنجا دیگر نداریم و هرگونه ضربه ای به پدال گاز این موضوع را خنثی می کند.
اما مسئله ای که اینجا مهم است این بود که خودروهای فرمول یک از سال 1989 به بعد دیگر مجهز به توربو نبودند ولی سنا همچنان در مسابقاتش از این تکنیک استفاده می کرد. بنابراین این تئوری و دلیل برخی از افراد غیرقابل قبول می باشد که سنا به خاطر برطرف کردن توربو لگ چنین کاری را می کند.
دلیل دوم: سبک رانندگی
تئوری بعدی که مطرح شده بود این بود که سنا این موضوع را از کودکی خودش و از بدو ورودش به دنیای اتومبیلرانی در وجودش داشت و تبدیل به یک عادتی شد که برایش ماندگار شد. رانندگی کردن در پیست یک چیز پیچیده ای است و رانندگان از ر وی غریزه ای که دارند رانندگی می کنند و خیلی برای یک راننده سخت است که بتواند برخی از عادت های خودش را که در دوران ابتدایی کارش به دست اورده است را تغییر دهد یا حذف کند. این احتمالا واقعا می تواند وجود داشته باشد که او این تکنیک را از ابتدای حضورش استفاده کرده و توانسته در طول دوران خودش این تکنیک را توسعه دهد و در فرمول یک به مرحله تکامل و کارساز بودن برساند.
چیزی که در این مورد خیلی خیلی به چشم می آید، سرعت عمل فوق العاده بالای سنا در این کار بود. یعنی آنقدر این ضربات سریع و به موقع و همینطور با فشار مناسب پا رو پدال بود که سنا می توانست این تکنیک را به مرحله کارایی برساند. این گمان می رود که با این نوع رفتار سنا (ضربات پیوسته و ظریف تا سر حد محدودیت) عملا خودرو این فرصت را پیدا نمی کند که از خودش واکنشی نشان دهد و تقسیم وزنی صورت بگیرد. سختی کار اینجا بود که سنا این کار را در هر پیچ از هر دور یک مسابقه به طور پیوسته انجام می داد. ما داریم در مورد آیرتون سنا صحبت می کنیم… سه نقطه کافیه و لازم نیست که از استعداد سنا صحبتی کنیم!
خود سنا در این مورد می گوید:
این چیزی است که من می دانم اتفاق می افتد ولی نمی دانم که چطور توضیح دهم یا چطور این تکنیک را توسعه داده ام. این صرفا یک حس طبیعی بود که من داشتم و به طور طبیعی آن را توسعه دادم و به تکامل رساندم. یک احساس! نمی دانم چطور آن را توضیح دهم. من با پدال گاز کمی متفاوت رانندگی می کنم. یک روش سخت تر برای رانندگی است. از لحاظ فیزیکی سختی های بیشتری را دارد به این خاطر که شما باید در تمام مدت فوق العاده ظریف و حساس رفتار کنید و باید همیشه در بالاترین سطح تمرکزتان باشید. برای همین خیلی از اوقات خسته کننده است. اما این چیزیست که من در طی این سالها یاد گرفته ام و این سبکی است که من با آن رانندگی یاد گرفته ام.
در اینجا ویدیویی را می بینیم در پیست مونزا سال 1992 که عملا این لحظه ضربه زدن به پدال گاز توسط سنا در حین عبور از پیچ کاملا مشهود است:
آیا این تکنیک آیرتون سنا در دوران مدرن فرمول یک موثر واقع می شود؟
خودروهای مدرن فرمول یک به مراتب داون فورس بیشتری را نسبت به خودروهای گذشته و دوران سنا دارند و این داون فورس را به شیوه های متفاوت تری تولید می کنند. خودروهای مدرن فرمول یک از رِیک زیادی برخوردار هستند.(تفاوت ارتفاع بین جلو و عقب خودرو) به طور کل هر چقدر که زوایه ریک بیشتری را داشته باشیم میزان داون فورس تولیدی از کف خودرو نیز بیشتر میشود. ریک مرکز فشار و این داون فورس را نیز مشخص می کند که در نهایت تعیین کننده بالانس و تعادل خودرو می باشد که آیا لازم است جلوی خودرو چسبندگی بیشتری را داشته باشد یا پشت خودرو! اگر سنا پشت یکی از این خودرو های مدرن نشسته بود و رانندگی می کرد و از این تکنیک در حین عبور از پیچ استفاده می کرد با توجه به جا به جایی های پیوسته این مرکز فشار، خودرو هم دچار کم فرمانی می شد و هم دچار بیش فرمانی!
آیا اگر سنا از این تکنیک استفاده نمی کرد می توانست سریعتر باشد؟ متاسفانه جواب این سوال را بدون حضور خود سنای فقید نخواهیم فهمید…ولی تنها چیزی که می توانیم بگوییم این است که فردی به قدرتمندی و با مهارتی سنا، می توانست چنین تکنیکی را برای خودش کارساز کند.
نظر شما چیست؟ چه دلایلی ممکن است که باعث شده باشد یک راننده چنین رفتاری را داشته باشد؟ اگر شما نیز تجربه چنین رفتارهای خاصی را در پیست دارید یا از کسی دیده اید، خوب می شود که اینجا در مورد نتیجه آن رفتار ها نظراتتان را به اشتراک بگذارید.