شفقنا- کتاب «دسترسی آزاد و بازسازی ارتباط علمی» به همت انتشارات مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری (RICeST) روانه بازار نشر شد.
به گزارش خبرنگار شفقنا، این اثر پژوهشی به کوشش استادمحمدرضا قانع، عضو هیئت علمی مرکز منطقه ای و در ۱۰ فصل تهیه شده است که ناشر آن انتشارات مرکز منطقه‌ای اطلاع رسانی علوم و فناوری با شمارگان ۵۰۰ نسخه آن را به چاپ رسانیده است.
در این کتاب، مفهوم و تاریخچه دسترسی آزاد به اطلاعات علمی، اقتصاد مجله، فوائد دسترسی آزاد در تأثیر پژوهش، چالش های دسترسی آزاد، الگوها و مجراهای دسترسی آزاد، فعالیت های بین المللی در حوزه دسترسی آزاد، سودمندی دسترسی آزاد و ایران و جنبش دسترسی آزاد مورد بحث قرار گرفته است.
در بخشی از پیشگفتار این کتاب چنین آمده است:
پژوهشگر، ناشر و نشریه در نظام ارتباط علمی از ارکان اصلی و تأثیر گذار چرخه پژوهش محسوب می‌شوند. رابطه این ارکان از اواسط سده هفدهم میلادی با حمایت انجمن‌های علمی آغاز گردید. اگرچه در ابتدا انسجام کنونی را نمی توان مشاهده کرد، گذشت زمان اهمیت هریک از شرکا را برای دیگری آشکار نمود. بیش از سه سده، اکوسیستم ارتباط علمی آنچنان قوام و استحکامی یافت که هر یک از عناصر آن برای بقای خود و تأثیرگذاری، از رویکرد حرفه ای، وامدار دیگری شده است.
ارتباط علمی یک رفتار اجتماعی است و کنشگران این اکوسیستم در رابطه با رفتار ناهمگن خود مسئول می‌باشند. در یک طرف این رفتار اجتماعی پژوهشگر و در طرف دیگر ناشر قرار دارد که با دو رویکرد رفاه اجتماعی (از منظر پژوهشگر) و انتفاع اقتصادی (از منظر ناشر) همزیستی اجباری آنها مداومت دارد. تلاش‌های هر دو رکن معطوف به نشریه می‌باشد که بخش مهمی از فرایند پژوهش است.
نشریه چهار نقش اساسی بر عهده دارد. اول اقامه تفوق علمی که اولویت ارائه یک ایده و مالکیت آن توسط پژوهشگر را تصدیق می‌کند. دوم توزیع دانش، با این قصد که دسترسی را برای مخاطب مرتبط فراهم می‌آورد. این نقش، قانون دوم و سوم رانگاناتان را تداعی می‌کند که هر خواننده ای کتابش و هر کتابی خواننده اش. سوم اعتبار بخشی که مُهر تأیید کنترل کیفیت بواسطه همترازخوانی است و یکی از موضوعات محل مناقشه بین پژوهشگر و ناشر است. این مناقشه مربوط به گستراندن چتر حقوق مؤلف و در اختیار گرفتن این حقوق از طرف ناشر می‌باشد. چهارم حفظ و نگهداری اثر به منظور بازیابی و قابل استفاده بودن برای آیندگان که موجبات تداوم و پیوستگی حلقه‌های زنجیره ارتباط علمی را فراهم می‌آورد.
