این روزها که ویروس کرونا تمامی شئون زندگی و فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی را متأثر از حضور خود کرده است، بسیاری از موقعیت‌ها که نیازمند حضور فیزیکی شهروندان است، ابتدا به تعطیلی کشیده شد، اما به مرور به عرصه فضای مجازی راه یافت.
امور قرآنی و در این بین فعالیت‌های قرآنی بخش دانشجویی نیز از صدمات ویروس کرونا بی‌نصیب نماند. تعطیلی چندماهه دانشگاه‌ها و به دنبال آن تعطیلی فعالیت‌های قرآنی ـ دانشجویی که نیازمند حضور فیزیکی دانشجویان بود نیز به تعطیلی کشیده شد.
فعالیت‌های قرآنی بخش دانشگاهی و دانشجویی بیشتر با جشنواره قرآن و عترت شناخته می‌شود، جشنواره‌ای که در بخش ملی سی‌وچهار دوره را پشت سر گذاشته و در بخش درون‌دانشگاهی نیز تجربه عددی در همین حد و اندازه را پیش روی خود می‌بیند. غیر از جشنواره دانشجویی هم اگر حرکتی روی داده است به صورت خودجوش، مقطعی و زودگذر از سوی خود دانشگاه‌ها بوده که عمدتاً در قالب دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی بروز و ظهور یافته است.
جشنواره قرآن و عترت دانشجویی که طی یک یا دو سال اخیر به خاطر اضافه شدن بخش کارکنان و اساتید (در تعداد معدودی از دستگاه‌های دانشگاهی) جشنواره قرآن و عترت دانشگاهیان نیز به آن اطلاق می‌شود، فعالیتی تبلیغی و ترویجی است که تلاش می‌کند تا دانشجویان را از طریق رقابت با یکدیگر به سمت قرآن و معارف سوق دهد.
برای پرداختن به ادامه این مطلب که به دنبال تحلیل کوتاهی از بهره‌وری محتواهای قرآنی تولید شده در دستگاه‌های دانشگاهی، به واسطه برپایی جشنواره‌ها است، خوب است نگاهی گذرا به این جشنواره داشته باشیم.
مطمئناً برگزاری رویدادی که بخش بسیار زیادی از فرایند آن مبتنی بر تولید و ارسال اثر با محوریت قرآنی است، پس از ۳۴ دوره برگزاری باید آرشیوی بسیار بسیار غنی از تلاوت‌ها، پژوهش‌ها و آثار هنری قرآنی گردآوری شده‌ای باشد که حاصل تلاش دانشجویان طی سال‌های متمادی بوده است؛ دانشجویانی که مشخص نیست چند سال پس از حضور و درخشش در یک رقابت قرآنی چه جایگاهی دارند
جشنواره قرآن و عترت دانشجویان که معتبرترین رقابت قرآنی کشور بعد از مسابقات سراسری قرآن کریم سازمان اوقاف و امور خیریه است، به لحاظ وسعت و مراحل مختلفی که دارد، شبکه بسیار گسترده‌ای را شامل می‌شود که در ظاهر تمامی دانشجویان در گوشه و کنار ایران و هر جایی که دانشگاهی ایجاد شده است را برای یک بار هم که شده درگیر خود می‌کند. هر چند این برداشت فقط در ظاهر امر بوده و تاکنون چنین خروجی ملموسی احساس نشده است.
این جشنواره هر ساله به همت دستگاه‌های دانشگاهی همچون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری(۳۴ دوره)، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی(24 دوره)، دانشگاه آزاد اسلامی(14 دوره)، دانشگاه پیام نور(23 دوره)، دانشگاه جامع علمی ـ کاربردی(15 دوره)، دانشگاه فرهنگیان(29 دوره)، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم(18 دوره) و دانشگاه فنی و حرفه‌ای(27 دوره) برگزار می‌شود.
هر کدام از این دستگاه‌ها، فرایند جشنواره خود را از آغازین روزهای نیم‌سال دوم تحصیلی (در مواردی یک یا دو ماه زودتر) و با فراخوان ثبت نام آغاز می‌کنند. هر دستگاه مسابقات خود را در مراحل دانشگاهی، استانی و کشوری برگزار می‌کند تا برگزیدگان هر کدام از رشته‌ها (شش بخش و ۳۴ رشته که به تناسب سیاست‌های هر دوره و هر دستگاه دانشگاهی کم یا زیاد می‌شود) به مرحله ملی که برگزیدگان قرآنی تمامی دستگاه‌های دانشگاهی در آن حضور دارند به رقابت بپردازند.
این مرحله از جشنواره به طور معمول در هفته قرآن و عترت دانشگاه‌ها(۱۸ تا ۲۴ آبان) که مصادف با سالروز رحلت علامه طباطبایی(ره) است، برگزار می‌شود تا برگزیدگان قرآنی یک سال دستگاه‌های دانشگاهی معرفی شوند. برگزیدگان(قاری و حافظ برتر) جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان در هر سال در یک مسابقه انتخابی با برگزیدگان این جشنواره در سال قبل یا بعد از خود حضور می‌یابند تا یک قاری و یک حافظ برتر برای حضور در «مسابقات بین‌المللی قرآن دانشجویان مسلمان» که قله مسابقات قرآن در بخش دانشجویی است و هر دو سال یک بار به همت سازمان قرآنی دانشگاهیان وابسته به جهاد دانشگاهی برگزار می‌شود، معرفی شوند.
تمام فعالیت‌هایی عنوان شده و دیگر فعالیت‌های البته اندک بخش دانشگاهی در قالب شورایی با عنوان «شورای هماهنگی فعالیت‌های قرآن و عترت دانشگاه‌ها» سیاست‌گذاری می‌شود. این شورا متشکل از بالاترین مسئول هر کدام از دستگاه‌های نامبرده در بالاست و مسئولیت و راهبری آن را «نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها» بر عهده دارد. جلسات این شورا به طور معمول باید چهار جلسه در سال برگزار شود که طی سال‌های اخیر براساس برنامه، پیش نرفته و از برنامه زمانی عقب بوده است.
آنچه که تاکنون گفته شد، مقدمه یک تحلیل کوتاه از وضعیت محتواهای قرآنی تولید شده در چندین دوره از جشنواره قرآن و عترت در دانشگاه‌های مختلف است، تحلیلی که تلاش دارد تا بهره‌وری بیشتر از محتوای تولید شده در این جشنواره به خصوص در مرحله ملی و طی ادوار مختلف را به مدیران و سیاست‌گذاران این عرصه یادآوری کند.
جشنواره‌ای که ۳۴ دوره آن برگزار شده و اگر کرونا جهان را به شکل فعلی در نمی‌آورد، شاید به جای تحلیل پیش‌رو اکنون اخبار برگزاری مراحل مقدماتی آن مخابره می‌شد. مطمئناً برگزاری رویدادی که بخش بسیار زیادی از فرایند آن مبتنی بر تولید و ارسال اثر با محوریت قرآنی است، پس از ۳۴ دوره برگزاری باید آرشیوی بسیار بسیار غنی از تلاوت‌ها، پژوهش‌ها و آثار هنری قرآنی گردآوری شده‌ای باشد که حاصل تلاش دانشجویان طی سال‌های متمادی بوده است؛ دانشجویانی که مشخص نیست چند سال پس از حضور و درخشش در یک رقابت قرآنی چه جایگاهی دارند.
مطمئناً دبیرخانه جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان کشور (اگر به صورت دائمی فعالیت داشته باشد) شرایطی مساعدتر از وضعیت کرونایی فعلی برای به اشتراک گذاشتن ۳۴ سال تولید محتوای قرآنی را نخواهد یافت. به یقین برای بسیاری از دانشجویان و علاقه‌مندان به فعالیت‌های قرآنی جالب خواهد بود، اگر تلاوت‌های اساتید فعلی مانند «غلامرضا شاه‌میوه»، «رحیم قربانی»، «محمدتقی میرزاجانی» و ... را که در دوران دانشجویی در فلان دوره از جشنواره حضور داشتند، بشنوند و با تلاوت‌های امروزی مقایسه کنند.
برای بسیاری از دانشجویان و علاقه‌مندان به فعالیت‌های قرآنی جالب خواهد بود، اگر نتایج پژوهش‌های صورت گرفته در بخش پژوهشی جشنواره را مشاهده کنند، با مقالات نوشته شده در ادوار مختلف جشنواره آشنا شوند و با گردآورندگان آنها به گفت‌وگوی مجازی بنشینند، یا عکس‌ها، نقاشی‌ها، خوشنویسی‌ها، شعرها و بسیاری هنرهای دیگر که با محوریت قرآن و در ادوار مختلف جشنواره ثبت شده است، ببینند و بشنوند و مطالعه کنند.
نهاد راهبر فعالیت‌های قرآنی بخش دانشگاهی می‌تواند با بهره‌گیری از وضعیت کرونایی که دانشگاه‌ها و عمده فعالیت‌های داخل آن را به تعطیلی کشانده است، در فضاهای مجازی با محوریت دانشجویان نسبت به انتشار ۳۴ دوره تولید محتوا در جشنواره اقدام و برگزیدگان ادوار مختلف در همه رشته‌ها را همراه با آثارشان معرفی کند.
مطمئناً بهره‌وری‌های بسیار بیشتر از محتواهایی که تاکنون در جشنواره قرآن و عترت دانشجویان تولید شده است، برده خواهد شد، اگر مطالعات و اندیشه‌ورزی‌های عمیق‌تر و بیشتری در این زمینه صورت بگیرد.
یادداشت از تیمور کاکایی
انتهای پیام
