

شفقنا آینده- امین فرجپور: نیک وادهام و جاناتان تیرون در یادداشتی در بلومبرگ نوشتهاند: به عنوان گامی در جهت احیای توافق هستهای موسوم به برجام، دولت بایدن در حال بررسی باز کردن راههایی برای کاهش دردها و فشارهای وارده بر اقتصاد ایران است، بدون این که تحریمهای اساسی این کشور- شامل فروش نفت- را لغو کند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، چهار تن از افرادی که با اتاقهای فکر دولت در ارتباط هستند، میگویند که موضوعاتی که مقامات آمریکایی در حال بحث دربارهشان هستند، مواردی مانند حمایت از صندوق بینالمللی پول برای اعطای وام به تهران بابت مقابله با کرونا و البته تسهیل واردات اقلام مرتبط با مقابله با کرونا را شامل میشوند.
به گفته این چهار منبع آگاه، پرزیدنت جو بایدن قصد امضای یک فرمان اجرایی را دارد که تصمیم ترامپ مبنی بر خروج از توافق چندملیتی برجام را لغو کند. با اینحال صدور مجوز فروش نفت ایران در بازارهای بینالمللی فعلا در دستور کار قرار ندارد.
یکی از اعضای شورای روابط خارجی اتحادیه اروپا در این زمینه میگوید: «در ماههای اخیر شاهد گامهایی در جهت کاهش فشارهای وارده بر اقتصاد ایران بودهایم. تصمیماتی که بیتردید میتوانند در بهبود اوضاع اقتصادی ایران موثر افتند».
احیای برجام یکی از چالشهای بزرگ دولت بایدن در زمینه سیاست خارجی است. بخشی از سلسله اقداماتی که در جهت مخالف تصمیمات ترامپ و تیم امنیت ملیاش به انجام خواهند رسید- که شامل موضوعاتی مانند توقف دستور کاهش نیروهای آمریکایی در آلمان، کاهش حمایت از اقدامات تهاجمی عربستان سعودی در جنگ یمن و البته روابط ایالات متحده آمریکا با کره شمالی میشوند.
جمعه گذشته شورای امنیت ملی بایدن جلسهای درباره خاورمیانه با محوریت جمهوری اسلامی ایران برگزار کرد. البته جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید در توئیتر گفته که قرار نبود در این جلسه دستور سیاسی صادر شود.
جو بایدن مدتها منتقد تصمیم ترامپ برای خروج از توافق هستهای با جمهوری اسلامی ایران بود- که باور داشت این توافق زمان دستیابی جمهوری اسلامی ایران به بمب اتمی را کاهش میدهد. ولی در عین حال بازگشت به برجام هم به این سادگی نیست. رهبران ایران خواستار پایان فوری تحریمهای آمریکا هستند و در عین حال غنیسازی اورانیوم، بیش از میزان مجاز در برجام را نیز در دستور کار قرار دادهاند.
در شرایطی که بایدن بارها گفته که خواهان بازگشت به برجام است، اما مقامات دولت او در این زمینه شرطهایی گذاشتهاند و از جمله این که اصرار دارند جمهوری اسلامی ایران باید قبل از بازگشت آمریکا به برجام به محدودیتهای مندرج در این توافق بازگردد، و اخیراً نیز «آنتونی بلینکن» وزیر امور خارجه آمریکا به تأکید گفته که «برای بازگشت کامل به برجام یک راه طولانی پیش رو داریم». اما جمهوری اسلامی ایران میگوید که آمریکا باید حرکت اول را انجام دهد و پرزیدنت حسن روحانی نیز در هفتههای اخیر در حال برداشتن گامهایی در جهت افزایش فشار بر آمریکا برای یک معامله سریع بوده است.
«رابرت مالی» نماینده وزارت خارجه آمریکا در امور مذاکره با ایران تاکنون حاضر به اظهارنظر در این زمینه نشده است. «ند پرایس» سخنگوی وزارت خارجه نیز عقیده دارد که آمریکا قبل از کاهش تحریمها یا اعطای مجوز ورود اقلام مرتبط با کرونا باید با متحدان و شرکای اروپایی که عضو برجام هستند، رایزنی و مذاکره کند. پرایس میگوید که «پیش از اعلام هر تغییری در سیاست خارجی، باید مطمئن باشیم که رایزنیهای لازم را انجام دادهایم- و در حال حاضر نیز در حال انجام این روند هستیم».
«دومینیک راب» وزیر امور خارجه انگلیس گفته که این مذاکرات از روز جمعه آغاز شده است. منظور او گفتوگوهایی است که مقامات دولت بایدن در زمینه کاهش تحریمهای جمهوری اسلامی ایران با کشورهای اروپایی انجام میدهند.
خواسته اصلی جمهوری اسلامی ایران برای بازگشت به شرایط و محدودیتهای توافق لغو تمام محدودیتها و تحریمهای اقتصادی از جمله ممنوعیت فروش نفت ایران است. مقامات جمهوری اسلامی ایران به عنوان نشانهای از این که کمپین فشار حداکثری دونالد ترامپ تاثیرش را از دست داده، خبر از افزایش صادرات نفت در ماههای اخیر دادهاند. همزمان، تحلیلگران بازار نفت نیز پیشبینی کردهاند که در دو یا سه ماه آینده پانصد هزار بشکه نفت ایران، احتمالا با مجوز آمریکا وارد بازار نفت خواهد شد.
البته عدهای از سیاستمداران مخالف سهلگیری بایدن بر اقتصاد ایران هستند و عقیده دارند که این اتفاق میتواند باعث کاهش انگیزه و تمایل جمهوری اسلامی ایران برای بازگشت به برجام شود. به خصوص که شماری از کارشناسان اقتصادی عقیده دارند تحریم بانک مرکزی ایران نیز یکی از مهمترین موضوعات مدنظر ایران است و اگر بایدن قصد احیای برجام را دارد، باید در این زمینه نیز گامهایی بردارد. از جمله «کنت گاتزمن» تحلیلگر مسایل خاورمیانه در سرویس تحقیقات غیرحزبی کنگره که میگوید «بانک مرکزی محور تمام فعالیتهای بانکی ایران است و تا زمانی که تحریمهای بانک مرکزی لغو نشود، این کشور به محدودیتهای توافق هستهای بازنخواهد گشت».
