وقتی صحبت از کابوس میشود، معمولاٌ میگوییم بچه هایی که از هیولای زیر پتو یا یک چیزی که توی تاریکی پنهان شده میترسند خواب بد هم میبینند. اما بزرگترها هم معمولاً کابوس میبینند. برخی اوقات هم کابوس های تکراری و عذاب آور. کابوس تکراری خوابی ناخوشایند است که در یک دوره‌ی زمانیِ طولانی بارها و بارها تکرار میشود.
شاید هفته‌ای یک بار خواب ببینید که مورد حمله قرار گرفته‌اید. یا شاید کابوس ببینید که یکی از عزیزانتان تصادف کرده و هر بار که میخوابید این کابوس را میبینید.
فرقی نمی‌کند این کابوس های تکراری چیست. با وحشت پریدن از خواب احساسِ بسیار دردناک و منفوری است. ترسناکتر این که میترسید بخوابید مبادا دوباره کابوس ببینید.
خبر خوب اینکه آگاه شدن به کابوسهای تکراری اولین قدم در مدیریت و درمان آنها به شمار میرود.
علل احتمالی دیدن کابوس های تکراری
سال‌هاست که انسانها خواب میبینند؛ با این وجود، هنوز آن طور که باید و شاید نمی‌دانند که اصلاً ما انسانها چرا خواب میبینیم. بعلاوه، آدمها بر سر این موضوع که خواب‌ها معانی عمیقتری هم دارند به اتفاق نظر قابلتوجهی نرسیده‌اند.
حتی چیز زیادی هم دربارهی کابوس شناخته نشده است. برخی از پژوهشگران معتقدند کابوس از عدم تعادل‌های شیمیایی در مغز ناشی میشود. برخی دیگر از آنها بر این باورند که کابوس برخاسته از مسائلی عمیقاً ریشه‌دار یا تجربه‌های تلخ روانی افراد است. عدهای هم همچنان معتقدند کابوسها صرفاً نشانه‌ای از تصویرسازی روشن و شفاف هستند.
بنابراین چرا یک نفر کابوس های تکراری میبیند؟ دلایلی احتمالی در این میان وجود دارد.
۱.نیازهای روانی برآورده نشده
برخی روانشناسان معتقدند کابوسهای تکراری ریشه در نیازهای روانی برآورده نشده دارند؛ مثلاً استقلال، کفایت و خویشاوندی. این نیازهای برآورده نشده میتوانند منجر به کابوس های تکراری شوند. در برخی موارد کابوسها در نتیجهی تلاش برای پردازش و ادغام این تجربه‌ها رخ میدهند.
۲. دارو و مواد مخدر
دارو، مواد مخدر و الکل ممکن است اختلالاتی را در شیمی مغز به وجود بیاورد و احتمال کابوس را افزایش بدهد. تحقیقات نشان میدهند که مصرف آرام‌بخشها، بتا بلاکرها و آمفتامینها احتمال کابوس دیدن را بالا میبرد. در برخی موارد، ترک مواد مخدر نیز میتواند منجر به کابوسهای تکراری شود.
۳. اختلال استرس پس از سانحه
کابوسها یکی از شایع‌ترین علائم اختلال استرس پس از سانحه ( PTSD) هستند. اغلب فرد همان آسیب روانی که در زندگی واقعی تحمل کرده است را به شکل کابوسهای تکراری میبیند. برخی مواقع هم کابوسی که دیده میشود ظاهراً
ربطی به ترومایی که در زندگی تجربه شده است ندارد.
۴. اختلال شخصیت مرزی
اختلال شخصیت مرزی اختلالی روانی است که اغلب علائم آن عبارتند از: مسائل و مشکلات مربوط به تصورات فرد از خودش، مدیریت سخت احساسات و رفتار و الگوی روابط ناپایدار. حدود ۴۹ درصد از افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی از کابوسهای تکراری خبر داده‌اند.
اختلال کابوس
برخی از افرادی که از کابوسهای مکرر رنج میبرند شاید لازم است که جهت تشخیص اختلال کابوس مورد معاینه قرار بگیرند. اختلال کابوس نوعی وضعیت در سلامت ذهنی است و برخی خصوصیات آن به قرار زیر است:
ماجراهایی تکراری در خواب که فرد خوب آنها را به خاطر می‌آورد و معمولاً در جریان این ماجراها فرد در تلاش است تا برای اینکه زنده بماند یا سلامت جسمی داشته باشد، خودش را از تهدیدها دور نگه دارد.هوشیاری فوری بعد از پریدن از خواب و کابوسپریشانی مشهود یا مشکلاتی در عملکردهای اجتماعی، کاری یا سایر بخشهای زندگییادتان باشد که در تشیخص این اختلال نمی‌شود علائم را با استفاده از مواد مخدر تغییردهنده‌ی خلق و خو توضیح داد.
موضوعات رایج کابوس ها
کابوس ممکن است دربارهی هر چیزی باشد. با این وجود، محققان دریافته‌اند که کابوسها دارای موضوعات مشترکی هستند.
در سال 2018 پژوهشی به بررسی کابوسهای رایج میان کودکان پرداخت. محققان در این تحقیق دریافتند که کابوسهای کودکان اغلب با چند موضوع محدود در ارتباط است: تعقیب شدن، خشونت فیزیکی، مرگ یا مصدومیت یکی از عزیزان.
پژوهشی دیگر در سال 2014 به این نتیجه رسید که افراد بزرگسال هم معمولاً کابوسهای مشابهی دارند. محققان در این تحقیق بیش از 10 هزار خواب را تحلیل کردند و دریافتند اکثر کابوسها به نوعی دربردارنده‌ی خشونت فیزیکی هستند. موارد مرتبط با سلامت، مرگ و تهدید نقطه‌ی مشترک این کابوسها بود.
محققان دریافتند که ترس همیشه بخشی از کابوس نیست. غم، پریشانی، احساس گناه و نفرت نیز از جمله احساساتی هستند که در کابوسها دیده میشوند.
عوارض کابوس های تکراری بر فرد
فردی که سابقه‌ی کابوسهای تکراری ندارد شاید با خودش فکر میکند که فقط یک خواب بد بوده و حالا که چی؟ اما کسی که مدام کابوسهای تکراری میبیند میداند که این کابوسها میتواند تاثیری جدی بر سلامت عاطفی، فیزیکی، حرفهای و اجتماعی فرد داشته باشد.
کابوسها میتوانند روابط عاشقانه‌ی شما را مختل کنند. اگر شما از آن دسته افرادی باشید که نیمه شب کابوس میبیند و در حالیکه عرقِ سرد کرده، فریاد میزند و از خواب میپرد، برایتان سخت میشود که با کسی همبستر شوید.
وقتی هر شب قبل از کابوس چندین مرتبه از خواب بیدار میشوید، تمام روز بعد، در محیط کار، خسته و کسل هستید. در نتیجه، بازدهی و راندمانِ کاریتان هم تحت تاثیر قرار میگیرد.
احتمالاً وقتی از خواب کافی محروم میشوید، مدیریت احساسات یا حتی اشتهایتان هم برایتان سخت میشود.
اینها فقط چند نمونه از مشکلاتی است که ممکن است در نتیجهی کابوسهای تکراری گرفتارشان شوید. در ادامه نتایج یکی از تحقیقات مرتبط با عوارض کابوسهای تکراری را با هم میخوانیم:
۱.خودکشی
تحقیقی در سال 2014 به بررسی رابطه‌ی میان کابوسهای تکراری و خودکشی در جانبازان جنگی پرداخت. نتایج تحقیقی در سال 2017 نشان داد که کابوسهای تکراری با خودزنی‌هایی در میان دانشجویان دانشگاهی مرتبط است که البته منجر به خودکشی نمی‌شوند.
۲. کمبودِ خواب
آنچه کابوس را از خوابِ بد جدا میکند این حقیقت است که کابوس معمولاً فرد را بیدار نگه میدارد. بعلاوه، دوباره به خواب رفتن برای کسی که کابوس میبیند سخت میشود و به این ترتیب، فرد با کمبود خواب یا همان کسرِ خواب مواجه میشود. کمبود خواب با طیف متنوعی از بیماریها و مشکلات جسمی و عاطفی- از افزایش خطر افسردگی گرفته تا بیماری چاقی- در ارتباط است.
۳. بیحوصلگی
دیده شده است که کابوسهای مکرر منجر به افسردگی، اضطراب و دیگر اختلالات خلق و خوی در افراد میشود.
درمان کابوس های تکراری
اگر شما هم کابوس تکراری میبینید، با پزشک خود در این رابطه صحبت کنید. شاید لازم باشد پزشک شما را کاملاً معاینه کند تا علل پزشکی احتمالی این کابوسها را دریابد. شاید هم شما را به مشاوری معرفی کند تا با کمک او بتوانید بهتر بخوابید، به مسائل روانی مربوط به این کابوسها بپردازید و این کابوسها را کمتر کنید.
درمان کابوس های تکراری به علت آنها بستگی دارد. برخی اوقات، تغییراتی جزئی در سبک زندگی میتواند منجر به کاهش این کابوس ها شود.
برخی اوقات هم در صورت لزوم داروها تغییر میکند. ممکن است پزشک دارویی را برای کاهش کابوسها تجویز کند یا دارویی که منجر به بروز آنها شده است را تغییر بدهد.
مشاوره و روان‌درمانی هم در درمان این کابوسهای تکراری میتواند موثر باشد. مشاور معمولاً از روش مواجه‌هدرمانی برای درمان اختلال استرس پس از سانحه استفاده میکند. این روش میتواند کابوسهای تکراری را کمتر کند.
برخی اوقات هم مشاور برای درمان کابوسها بطور مستقیم از مواجه‌هدرمانی استفاده میکند. او در این فرایند با فرد دربارهی کابوسهایش حرف میزند و روشهایی سالم پیدا میکند تا پریشانی و اضطراب ناشی از این کابوسها را درمان کند.
انواع مختلف روان‌درمانی هم در کاهش کابوسهای تکراری موثر واقع میشوند؛ حتی در مواقعی که علت کابوس ناشناخته است. ممکن است درمانگر از فرد بخواهد که خواب‌هایش را بنویسد، ارتباطات میان ابعاد مختلف آنها را دریابد یا حتی از او بخواهد که به دنبال پایان‌های متفاوتی برای کابوسهایش بگردد.
کلام آخر
اگر شما هم با کابوس های تکراری دست و پنجه نرم می‌کنید، نترسید و از دیگران کمک بگیرید. با پزشک یا مشاور صحبت کنید. با این کار اوضاع خواب و استراحت‌تان بهتر میشود. تغییرات ساده و مختصر در زندگی یا کار هم به شما کمک میکند تا یک بار برای همیشه با این کابوسها خداحافظی کنید.
ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار بازده – فاطمه یحیی
منبع: verywellmind
