چگونه دروس را مرور کنیم؟ روش مرور دروس رتبه های برتر کنکور

وقتی صحبت از بهترین روش‌های موفقیت در امتحانات مدرسه و کنکور سراسری می‌شود، معمولا به یاد روش‌های مطالعه، تکنیک‌های تست زنی، تمرین تندخوانی، افزایش ساعت مطالعه و… می‌افتیم. اگرچه همه این موارد، عوامل موثری برای یادگیری صحیح دروس و موفقیت در امتحانات و کنکور محسوب می شوند؛ اما هرچه بیشتر یا سریع‌تر درس بخوانیم، بیشتر تست بزنیم، از روش مطالعه رتبه‌‌های برتر استفاده کنیم و… اگر دروس خوانده شده را مرور و یادآوری نکنیم، پس از مدتی مطالب آموخته شده به دست فراموشی سپرده می‌شود و گویی تمام زحمات دانش آموز به هدر رفته است. به همین دلیل مرور اصولی دروس یکی از مهم‌ترین مراحل برای یادگیری مطالب است و در ادامه به شما می‌گوییم چطور دروس را مرور کنید تا مطالب را فراموش نکنید.

چرا دانش آموزان مرور دروس کنکور را جدی نمی‌گیرند؟

در بسیاری از موارد که در جلسات مشاوره تحصیلی با دانش آموزان صحبت می‌کنیم، می‌بینیم دانش آموز در برابر مرور کردن دروس گارد دارد و اصرار می‌کند که مرور را از برنامه هفتگی‌اش حذف کنیم یا تعداد دفعات مرور دروس کنکور را کاهش دهیم. زمانی که علت را جویا می‌شویم، به ۲ دلیل اصلی برمی‌خوریم.

اول اینکه متوجه می‌شویم که بیشتر دانش آموزان و داوطلبان کنکور مرور کردن دروس را کاری وقت‌گیر و بیهوده می‌دانند. در واقع دانش آموزان دچار این اشتباه رایج می‌شوند که فکر می‌کنند باید بیشتر و بیشتر درس بخوانند و به‌جای مرور و یادآوری آموخته‌های قبلی، مطالب و مباحث جدید را مطالعه کنند.

فرض کنید از شما بخواهند یک درخت بسیار قطور را با تبری قطع کنید. شما شروع به ضربه زدن به درخت می‌کنید. پس از اینکه ۱۰۰ یا ۲۰۰ ضربه زدید، تبر شما کندتر از قبل شده و لازم است تبر خود را تیز کنید. در اینجا شما ۲ انتخاب دارید. می‌توانید به ضربه زدن ادامه دهید و به خیال خود بیشتر کار می‌کنید و درخت را سریع‌تر قطع خواهید کرد. همچنین می‌توانید زمانی را به تیز کردن تبر اختصاص دهید. درست است که در این مدت زمان ضربه‌‌ای به درخت وارد نکرده‌اید و کمی زمان از دست داده‌اید؛ اما در عوض ضربه‌های بعدی شما اثربخش‌تر خواهد بود و در نهایت درخت سریع‌تر از روش اول قطع می‌شود.

مرور کردن دروس برای کنکور یا موفقیت در امتحانات نیز چنین اثری دارد. اگرچه با اختصاص دادن زمان‌هایی به مرور درس ها زمان کمتری برای مطالعه دروس جدید خواهیم داشت. اما تبر ما تیزتر خواهد شد و در ادامه راه تا کنکور سراسری، این زمان از دست رفته جبران می‌شود.

دومین دلیلی که مانع مرور دروس می‌شود این است که خیلی از دانش آموزان نمی‌دانند چطور دروس کنکور را مرور کنند؟ در واقع این دسته از دانش آموزان احتمالا می‌دانند که مرور کردن دروس کنکور حائز اهمیت است، اما روش اصولی مرور دروس را نمی‌دانند. بنابراین از راهکارهای غیراصولی استفاده می‌کنند و نتیجه لازم را به‌دست نمی‌آورند. در نتیجه پس از مدتی عطای مرور دروس را به لقایش می‌بخشند و دیگر دروس را مرور نمی‌کنند.

یکی از اشتباهات رایج این دسته از دانش آموزان این است که هنگام مرور دروس تمام متن درس را دوباره خوانی می‌کنند. البته که دوباره خوانی با مرور کردن تفاوت زیادی دارد و فرآیندی وقت‌گیر و غیربهینه است و باعث می‌شود دانش آموز پس از مدتی احساس خستگی و فرسودگی کند و مرور درس ها را رها کند.

چطور مطالب درسی را مرور کنیم؟

حالا که با دلایل مقاومت دانش آموزان در برابر مرور کردن مطالب درسی آشنا شدید، ابتدا بررسی کنید که آیا جزو ۲ گروه بالا هستید یا نه. اگر مثل دسته اول فکر می‌کردید مرور دروس کاری بیهوده است، اکنون باید بدانید که اصلا اینطور نیست. و اگر شبیه به دسته دوم روش‌ مرور درس ها را نمی‌دانستید، در ادامه بهترین روش مرور مطالب درسی با استفاده از منحنی فراموشی ابینگهاوس را به شما خواهیم آموخت.

البته اشاره به یک نکته دیگر هم خالی از لطف نیست؛ اینکه کمک گرفتن از یک مرکز مشاوره تحصیلی خوب می‌تواند مشکلاتی که در بالا به آنها اشاره کردیم را بهتر و اصولی‌تر حل کند. اگر با یک مرکز مشاوره تحصیلی که اصول برنامه ریزی و روش‌های مرور و مطالعه دروس را به خوبی می‌داند در ارتباط باشید، با برنامه ریزی صحیح، ساعت‌های مشخصی را برای مرور و یادآوری دروس در برنامه هفتگی شما تعیین می‌کند که این موضوع باعث عدم فراموشی مطالب درسی و دریافت نتایج بهتر در آزمون‌های آزمایشی کنکور و امتحانات مدرسه می‌شود. البته باید در انتخاب موسسه مشاوره تحصیلی دقت داشته باشید. چرا که تخصص مشاوران تحصیلی این مراکز بسیار مهم و تعیین کننده است.

اما در ادامه به ارائه راهکارهایی می‌پردازیم تا با استفاده از آنها بتوانیم بهتر دروس کنکور را مرور کنیم.

۱. روش مطالعه خود را بهینه کنید

خشت اول چون نهد معمار کج…
قبل از اینکه مرور دروس اهمیت پیدا کند، شما باید مباحث درسی را به خوبی یاد گرفته باشید. گاهی اوقات به دلیل اینکه دانش آموزان از روش مطالعه صحیح و اصولی استفاده نمی‌کنند، مرور دروس برایشان سخت‌تر می‌شود. پس توصیه می‌کنم قدم اول برای یادگیری دروس را بسیار محکم بردارید. سعی کنید از بهترین روش‌های مطالعاتی برای یادگیری دروس مختلف استفاده کنید که البته روش مطالعه هر درس با درس دیگر متفاوت است. محتوای بحث ما در این مقاله، آموزش روش مطالعه دروس مختلف نیست و شما باید با مطالعه سایر مقالات سایت چطور یا جستجو در اینترنت و یا مشورت با مشاور تحصیلی و اساتید هر درس و حتی گاهی اوقات با آزمون و خطا، روش مطالعه صحیح هر درس را پیدا کنید.

اما به‌طور کلی می‌توانید از برخی روش‌های اصولی مثل روش مطالعه SQ3R استفاده کنید. این روش مطالعه شامل ۵ مرحله است که در اینجا فقط آنها را نام می‌بریم.

پیش مطالعه کردن: یک مرتبه مطالعه سریع و خواندن کلیات یک مطلب، باعث می‌شود تا شما به درک اولیه از یک مبحث برسید و ممکن است سوالاتی در ذهن شما ایجاد کند که یادگیری شما را عمیق‌تر کند. این پیش مطالعه یا پیش خوانی می‌تواند قبل از تدریس یک درس هم صورت بگیرد و با مطالعه اصلی متفاوت است.

سوال پرسیدن: بعد از پیش مطالعه، ممکن است با عبارات و عناوین جدیدی مواجه شوید که سوالاتی را در ذهن شما ایجاد کند و حتی نکاتی که به راحتی قابل درک نباشند. این مسئله باعث افزایش تمرکز و دقت شما برای یادگیری مطالب و پیدا کردن پاسخ سوالات مورد نظرتان می‌شود.

مطالعه کامل و دقیق: در این مرحله باید به طور دقیق مطالب کتاب را بخوانید و روی همه نکات و مباحث به تسلط برسید. در این مرحله می‌توانید مسائل کتاب را حل کنید و یا به سراغ تست های آموزشی بروید.

یادآوری کردن: یکی از مهم‌ترین مراحل قبل از مرور دروس کنکور و پایه، همین بخش یادآوری است. در این مرحله شما سعی می‌کنید که به زبان و درک خودتان، مطلب را برای خودتان شرح دهید تا ببینید به چه میزان تسلط از مطلب رسیده‌اید.

مرور دقیق مطالب: اصلی‌ترین مرحله در نحوه مرور دروس برای کنکور و سایر امتحانات در مرحله پنجم SQ3R شکل می‌گیرد. در این بخش می‌توانید خلاصه نویسی انجام دهید و تعدادی تست آموزشی بزنید و تحلیل کنید.

۲. چگونگی مرور دروس با استفاده از منحنی یادگیری

شاید برای شما سوال شده باشد که ” چطور مثل رتبه های برتر مرور کنیم ؟” نحوه مرور دروس با منحنی یادگیری می‌تواند یکی از موثرترین روش‌ها برای تسلط کامل روی مطالب درسی و کنکور باشد. در واقع منحنی یادگیری مشخص کننده زمانی است که طول می‌کشد تا ما از هیچی بلد نبودن یک مطلب، به تسلط کامل در آن مطلب برسیم. این منحنی نشان دهنده تسلط ما بر یک مطلب در بازه‌های زمانی متفاوت است که این تسلط بر اساس میزان تمرین، تکرار و مرور دروس حاصل می‌شود.

در این بین، یکی از بهترین تکنیک ها برای مرور کردن دروس، استفاده از منحنی یادگیری ابینگهاوس می‌باشد. هرمان ابینگهاوس یک دانشمند آلمانی بود که به طور دقیق روی توانایی مطالعه و یادگیری انسان تمرکز داشت و بعد از آزمایش‌های فراوان به یک الگوی ثابت در فرایند یادگیری انسان‌ها رسید.

این تکنیک بیان می‌کند که اگر ما روی یک مطلب به طور کامل به تسلط رسیده باشیم، بعد از گذشت یک روز، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد مطالب را فراموش می‌کنیم. اگر مرور مطالب درسی انجام نشود، فرایند فراموشی ادامه خواهد داشت تا زمانی که فقط ۲۰ تا ۳۰ درصد مطالب در ذهن ما ماندگار شود. اینجاست که به اهمیت مرور کردن دروس پی می‌بریم. حالا ببینیم که چطور درس ها را مرور کنیم و روش استفاده از منحنی یادگیری ابینگهاوس چیست.

منحنی مرور و یادگیری ابینگهاوس، شامل ۵ مرحله مرور و مطالعه یک مطلب است. ۲۰ دقیقه بعد از یادگیری یک مطلب، فرایند فراموشی شروع می‌شود و در منحنی ابینگهاوس، دقیقا بعد از همین ۲۰ دقیقه است که اولین مرحله مرور قرار دارد.

مرحله دوم مرور، یک روز بعد از اولین مطالعه است. بدین صورت که شما یک بار ۲۰ دقیقه بعد از اولین مطالعه و یک بار بعد از یک روز، مطلب یاد گرفته شده را مرور می‌کنید تا بتوانید با این روش مرور کردن دروس، جلوی فراموش کردن آن موضوع را به بهترین شکل ممکن بگیرید.

مرحله بعدی یک هفته بعد از اولین مطالعه است. باید بگویم که فراموش نکنید تا در هر کدام از این مرورها، مطالب مهم را به صورت دقیق مطالعه کنید؛ اما نیازی به مطالعه خط به خط مطالب نیست. هر چند با تکرار و انجام دادن هر کدام از این مراحل، سرعت شما در مطالعه و مرور دروس، به طرز چشمگیری افزایش خواهد داشت.

این سه مرحله از مهم‌ترین قدم‌ها برای مرور و رسیدن به تسلط بر یک درس بوده و حتما باید به صورت کامل اجرا شود. مرحله چهارم، ۱۰ روز بعد از اولین مطالعه انجام می‌شود و در این مرحله است که شما به سرعت مطلوبی در یادگیری و مرور رسیده‌اید و زمان زیادی را صرف مرور نخواهید کرد.

مرحله آخر هم یک ماه بعد از اولین مطالعه انجام می‌شود تا با اطمینان کامل، روی یک مطلب مسلط شوید و به سراغ مطالب بعدی بروید.

با این نحوه مرور دروس، بعد از ۵ بار مرور می‌توانید خاطر جمع باشید که هیچ نکته و مسئله‌ای از دستتان در نرفته است. این فرایند بلند مدت، اطلاعات را از حافظه کوتاه مدت شما به حافظه بلند مدت شما انتقال می‌دهد. به طوری که ملکه ذهنتان شود و از هر سوالی به راحتی عبور کنید.

این روش مرور در هر مبحث و درسی کارساز و مفید است. در ضمن حواستان باشد، مرور کردن یک مطلب، فقط روخوانی و خواندن یک درس نیست. مثلا در درس‌هایی مثل ریاضی، فیزیک، شیمی و …، زدن تست هایی که از اهمیت بالایی برخوردارند، بخشی از مرور مباحث و رسیدن به تسلط در این دروس به حساب می‌آید. این روش مرور، نه فقط برای دروس کنکور، بلکه برای دروس هر مقطعی مفید و تاثیرگذار می‌تواند باشد.

۳. روش مرور کردن دروس با یادداشت برداری

یادداشت برداری دقیق و منظم، می‌تواند سرعت و کیفیت مطالعه شما را به شدت افزایش دهد. فرایند یادداشت برداری از قبل از تدریس می‌تواند شروع شود و در کل فرایند مرور با شما همراه باشد. در ادامه برای شما توضیح خواهم داد که یادداشت برداری در چگونگی مرور دروس برای کنکور و امتحانات، چه کمکی خواهد کرد.

این روش حاوی ۳ مرحله اصلی است که قبل از تدریس، هنگام تدریس و بعد از تدریس را شامل می‌شود.

همانطور که در روش SQ3R توضیح دادیم، شما می‌توانید در مرحله پیش مطالعه، یادداشت برداری‌هایی از فهم و برداشت خود و سوالات خود، در یک دفترچه داشته باشید تا بعد از تدریس استاد، بتوانید نکات مبهم را برای خود بشکافید و پاسخ سوالات خودتان را بنویسید. در زمان تدریس استاد، مو به مو کلمات مهم و جملات استاد را در دفترچه و یا درون خود کتاب یادداشت کنید و فقط به نوشته‌های روی تخته بسنده نکنید. چرا که در زمان مرور کردن درس و مطلب، یادداشت‌های شما مثل استاد با شما صحبت خواهند کرد و مطالب را در ذهن شما ثبت خواهند کرد. مرحله سوم یادداشت برداری بعد از تدریس صورت می‌گیرد. این قسمت از مرور کردن درس می‌تواند شامل خلاصه نویسی و جمع بندی مطالب نیز باشد. در واقع شما باید در این مرحله، برداشت کامل خود را از یک مطلب یادداشت کنید و نکات مهم را برای خود مشخص کنید. این بخش از یادداشت برداری، بعد از تسلط کامل روی مطلب صورت می‌گیرد و می‌تواند سرعت مرور شما را در مراحل بعدی به شکل مناسبی افزایش دهد. چرا که شما به نکات کم اهمیت و غیرضروری توجهی نخواهید داشت و شالوده و اصل مطلب توسط شما مرور خواهد شد.

این روش هم برای تمامی درس ها قابل استفاده و مناسب است. مثلا در دروس عمومی نوشتن جملات مهم و تاکیدی می‌تواند در یادداشت برداری هم مکمل مطالعه شما باشد؛ و در درس های تخصصی نوشتن فرمول‌ها و عبارات مهم، نحوه مرور شما را تکمیل کند.

شما میتوانید از هر کدام از این سه روش مرور دروس برای مطالعه و یادگیری خود استفاده کنید. به خاطر داشته باشید که رسیدن به تسلط با استفاده از این ۳ فرایند زمان گیر بوده و باید با یک برنامه ریزی دقیق و مشخص، در کنار مطالعه درس های جدید، مرور دروس قدیمی را هم جدی بگیرید تا از هیچ درسی بدون یادگیری کامل و تسلط کافی عبور نکنید و در دراز مدت، نسبت به سایر رقبا، چه در امتحانات و چه در کنکور، سبقت بگیرید.