به بارداری که در آن تخمک بارور شده به رحم میچسبد، اما جنین رشد نمیکند، بارداری پوچ میگویند. این وضعیت در نهایت به سقط جنین منجر خواهد شد. حاملگی پوچ به دلایل مختلف از جمله مشکلات کروموزومی میتواند ایجاد شود. علائم بارداری مولار شامل خونریزی واژینال، تهوع و استفراغ شدید، درد شکمی، رشد سریع رحم و افزایش غیرطبیعی هورمون HCG است.
درمان بارداری پوچ از طریق سقط جنین طبیعی، دارودرمانی و جراحی امکانپذیر است. پزشک متخصص زنان با بررسی وضعیت بیمار و تشخیص این بیماری، میتواند بهترین روش درمان را پیشنهاد دهد.

حاملگی پوچ چیست؟
حاملگی پوچ یا بارداری بدون جنین وضعیتی است که در آن، تخمک بارور میشود و در رحم لانهگزینی میکند، همچنین کیسه حاملگی تشکیل میشود، اما جنینی در آن رشد نمیکند. این اتفاق معمولا در اوایل بارداری رخ میدهد و دلایل مختلفی از جمله مشکلات کروموزومی میتواند باعث آن شود. بارداری پوچ یا بچهخوره معمولا با سونوگرافی تشخیص داده میشود. در این وضعیت، بدن مادر به طور طبیعی سقط را انجام میدهد یا پزشک ممکن است برای تسریع این روند، دارو تجویز کند یا اقدام به کورتاژ کند. تجربه حاملگی پوچ میتواند برای زوجین بسیار ناراحتکننده باشد، اما مهم است بدانید که این اتفاق بر بارداریهای بعدی تاثیر منفی نخواهد داشت.
حاملگی پوچ چه علائمی دارد؟
بارداری پوچ اگرچه جنینی در خود ندارد، اما به دلیل ادامه ترشح هورمونهای بارداری توسط جفت و ساک حاملگی، علائم اولیه بارداری مانند تهوع، حساسیت سینهها و نتیجه مثبت تست بارداری را ایجاد میکند. این شباهت به بارداری طبیعی باعث میشود تشخیص حاملگی پوچ در مراحل اولیه دشوار باشد و اغلب تنها با سونوگرافی قابل تشخیص است. بااینحال، در مراحل بعدی ممکن است علائمی شبیه به سقط جنین مانند لکهبینی یا خونریزی ایجاد شود. از شایعترین علائم حاملگی پوچ میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خونریزی واژینال در اوایل بارداری
- درد شکم
- خروج کیستهایی شبیه خوشه انگور از واژن
- حالت تهوع و استفراغ شدید
- افزایش غیرطبیعی سطح هورمونهای بارداری (HCG)
- احساس فشار یا درد خفیف در لگن
- کمخونی آنی مادر
- پرکاری تیروئید
- مسمومیت بارداری (پرهاکلامپسی) در هفته ۲۰ بارداری به بعد
- بزرگ شدن سایز رحم به اندازه خیلی بیشتر از سن بارداری
- نفخ رحم
علائم حاملگی پوچ در هفته پنجم و در اوایل بارداری در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد. در بارداری پوچ، عدم رشد جنین در سونوگرافی تشخیص داده میشود.
چرا بارداری پوچ اتفاق میافتد؟
علت اصلی حاملگی مولار، اختلال در فرایند لقاح و تقسیم سلولی است که باعث ایجاد تغییرات غیرطبیعی در تعداد و ساختار کروموزومهای جنین میشود. دراینحالت، جنین نمیتواند به طور طبیعی رشد کند و به جای آن، توده مول تشکیل میشود. علل حاملگی پوچ هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند. حاملگی پوچ و گرسنگی به طور مستقیم با یکدیگر مرتبط نیستند. بارداری پوچ ممکن است به علت عوامل دیگری مانند تغییرات هورمونی، افزایش نیازهای غذایی بدن در دوران بارداری یا عوامل روانشناختی مرتبط با بارداری ایجاد شود.
حاملگی پوچ چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک متخصص برای تشخیص حاملگی پوچ از ترکیب علائم بالینی، آزمایش خون و سونوگرافی استفاده میکند. روشهای تشخیص بارداری پوچ شامل موارد زیر میشوند:
- سونوگرافی لگنی یا ترانس واژینال
- آزمایش خون برای اندازهگیری عدد بتا
- بیوپسی یا نمونهبرداری از بافت رحم در صورت نیاز
پزشک از طریق سونوگرافی میتواند ساک بارداری خالی را مشاهده کند. در بارداری پوچ، تخمک به صورت کیسهای خالی و حبابی شکل دیده میشود.
تشخیص و درمان اختلالات سیستم تولید مثل زنان، مشاوره جنسی و بارداری، تخصص دکتر زنان و زایمان است. از مهمترین وظایف دکتر زنان میتوان به مراقبتهای پیش و بعد از زایمان، مراقبتهای پس از زایمان، مدیریت درد زایمان و مشاوره باروری اشاره کرد. متخصص زنان و زایمان به درمان بیماریهایی مثل عفونتهای زنان، اندومتریوز، پولیپ رحم، فیبروم رحم، پرهاکلامپسی، سندروم تخمدان پلیکیستیک میپردازد. در صورت ابتلا به این بیماریها، برای اخذ نوبت دکتر زنان میتوانید از نوبت دهی دکتر زنان و زایمان در سایت دکتردکتر استفاده کنید.
آیا حاملگی پوچ کیسه زرده دارد؟
بارداری پوچ وضعیتی است که در آن، تخمک بارور شده به جای تبدیل شدن به جنین، به تودهای غیر طبیعی تبدیل میشود و رشد نمیکند. دراینحالت، ساختارهایی مثل کیسه زرده که برای رشد جنین ضروری هستند، تشکیل نمیشوند. به عبارت سادهتر، در حاملگی پوچ، جنین به شکل نامتعارفی ایجاد میشود و بارداری به صورت طبیعی ادامه پیدا نمیکند. بنابراین، چیزی به اسم معجزه در بارداری پوچ نداریم و این وضعیت با سقط جنین به پایان میرسد در مواردی نیز سقط به طور کامل انجام نمیشود و مقداری از بافت توده در رحم باقی میماند که در این صورت منجر به بروز سقط جنین ناقص خواهد شد در این مواقع پزشک با بررسی شرایط بهترین روش سقط را پیشنهاد خواهد کرد. اگر پزشک با روشهای تشخیصی مانند سونوگرافی، بارداری پوچ را تایید کرد، نباید به رشد جنین امیدی داشته باشید. درعوض میتوانید با رعایت برخی موارد، در آینده بارداری موفقی را تجربه کنید.

آیا بارداری بعد از حاملگی پوچ امکانپذیر است؟
حاملگی مجدد بعد از حاملگی پوچ کاملا امکانپذیر است. اکثر زنان پس از تجربه یک بارداری پوچ میتوانند در آینده بارداری موفقی داشته باشند. معمولا احتمال تکرار بارداری پوچ در حاملگیهای بعدی کم است. پزشکان توصیه میکنند زوجها پس از بارداری پوچ، مدتی برای بارداری مجدد صبر کنند:
- در صورت انجام کورتاژ، حداقل ۳ ماه صبر کنید تا دیواره رحم ترمیم شود.
- برخی پزشکان نیز توصیه میکنند ۱ تا ۳ دوره قاعدگی برای بارداری مجدد باید طی شود.
در صورت ابتلا به بارداری پوچ، توصیه میشود قبل از اقدام به بارداری مجدد، حتما از متخصص زنان و زایمان مشاوره بگیرید. رعایت اصول و مطالعه مراقبتهای راهنمای بارداری برای باردار شدن مجدد میتواند به داشتن یک تجربه بارداری سالم کمک کند.
حاملگی پوچ چه عوارضی دارد؟
در برخی موارد، بافت مول میتواند حالت تهاجمی پیدا کند و به بقیه اندامهای بدن نیز انتقال یابد. این وضعیت حتی در صورت تخلیه بافت مولار نیز ممکن است ایجاد شود. عوارض حاملگی پوچ شامل موارد زیر میشوند:
- تکثیر بافت مهاجم مول و تبدیل آن به تومور رحمی
- انتقال بافت مول به روده، واژن، تخمدان، کبد، ریه و حتی مغز
- خونریزی شدید
- پارگی رحم به دلیل سقط
- زخم ناشی از پارگی رحم
اگرچه این عوارض خیلی شایع نیست، اما ممکن است به دلیل سقط بعد از بارداری یا سرایت مول به بقیه اندامهای بدن ایجاد شود.
برای بارداری پوچ به چه دکتری مراجعه کنیم؟
اگر به بارداری پوچ مبتلا شده باشید، قطعا به مشاوره دکتر زنان نیاز خواهید داشت. او با استفاده از سونوگرافی واژینال، وضعیت کیسه حاملگی و جنین را بررسی میکند. همچنین، ممکن است برای تشخیص حاملگی پوچ آزمایش خون را برای بررسی سطح هورمون بارداری HCG تجویز کند. بارداری مولار یک مشکل رایج نیست، اما در صورتی که به موقع تشخیص داده نشود، میتواند خطرناک باشد. بنابراین، توصیه میشود با مشاهده علائم این بیماری در اولین فرصت به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.
خصص زنان و زایمان، تخصصی است که مراقبتهای پزشکی و جراحی را در دوران قبل از بارداری، بارداری، زایمان و دوره پس از آن ارائه میدهد. فعالیت متخصص زنان و زایمان شامل موارد و حیطههای زیر میشود:
- استفاده از سونوگرافی، آزمایش خون، آزمایش ادرار و سایر ابزارها برای نظارت بر بارداری
- مدیریت زایمان، از جمله القای زایمان، موارد اضطراری و تجویز داروهای مناسب
- غربالگری، معاینات و تستهای آزمایشگاهی قبل از تولد بچه
- ارائه مراقبتهای پس از عمل جراحی سزارین یا طبیعی تا شش هفته پس از آن
- بررسی اندازه، رشد و موقعیت بچه در رحم
- تشخیص نقایص مادرزادی
اگر بخواهیم بهطور دقیقتر بررسی کنیم که تخصص زنان و زایمان چیست، باید بگوییم که در این حوزه به امور مربوط به مراقبتهای دوران بارداری رسیدگی میشود و عملهای جراحی زنان مانند سزارین، توسط دکتر زنان و زایمان انجام میشود.
برگرفته از مجله سلامت دکتردکتر(https://drdr.ir/mag/molar-pregnancy/(
