به گزارش تجارت نیوز،

نیما یوشیج، شاعر و نویسنده‌ای ایرانی و بنیان‌گذار شعر نو فارسی بود که با خلق سبک جدید در شعر فارسی، جریان تازه‌ای را در ادبیات معاصر ایران به وجود آورد. وی در ۲۱ آبان ۱۲۷۴ در دهکدهٔ یوش از توابع نور در استان مازندران متولد شد. نام اصلی او "علی اسفندیاری" بود، اما به دلیل زادگاهش به نام "نیما یوشیج" معروف شد. او دوران کودکی خود را در یوش گذراند و در محیطی روستایی و نزدیک به طبیعت رشد کرد، که بعدها تأثیر شگرفی بر آثار و جهان‌بینی او گذاشت.

نیما در نوجوانی به تهران آمد و تحصیلات خود را در مدرسه سن‌لویی ادامه داد. او در این مدرسه، زبان فرانسه آموخت و با آثار نویسندگان و شاعران غربی آشنا شد. این آشنایی، به‌ویژه با ادبیات فرانسه و آثار شاعران رومانتیک و سمبولیست، نیما را به فکر واداشت که سبک‌های جدیدی را در شعر فارسی بیازماید. در آن دوران، شعر فارسی بیشتر بر قالب‌های سنتی مانند غزل و قصیده متکی بود و نیما با مطالعهٔ ادبیات غربی دریافت که شعر می‌تواند بیان‌کنندهٔ احساسات و اندیشه‌های جدیدی باشد و به نوعی ابزار برای بیان حقیقت‌های اجتماعی، فرهنگی و فلسفی تبدیل شود.

نخستین اثر نیما که توجه محافل ادبی را به خود جلب کرد، منظومهٔ "افسانه" بود که در سال ۱۳۰۱ منتشر شد. این اثر با قالب و زبانی نو، تفاوتی چشمگیر با اشعار سنتی داشت. در "افسانه"، نیما به دور از قافیه‌پردازی‌های معمول و با زبانی ساده و روان، به بیان مفاهیمی چون عشق، ناامیدی، و مسائل انسانی پرداخته بود. این منظومه، نقطهٔ عطفی در شعر فارسی به‌شمار می‌رود و از آن به‌عنوان آغازگر جریان شعر نو یاد می‌شود. این شیوهٔ جدید از شعر، اگرچه در ابتدا با مخالفت و انتقاد بسیاری از شاعران و منتقدان سنتی روبه‌رو شد، اما به مرور زمان جایگاه خود را در ادبیات فارسی باز کرد.

نیما در اشعارش به مضامینی چون عشق به طبیعت، درد و رنج انسان‌ها، نابرابری‌های اجتماعی و تلاش برای تغییر وضعیت اجتماعی می‌پرداخت. او با استفاده از زبانی نزدیک به زبان محاوره و با بهره‌گیری از تصاویر و نمادهای طبیعی، مخاطب را به جهان درونی خود و واقعیت‌های پیرامونش دعوت می‌کرد. شعر نیما از قافیه‌ها و وزن‌های سنتی دوری می‌کرد و او بیشتر بر آهنگ و ریتم درونی کلمات تمرکز داشت. این ویژگی‌ها باعث شد که اشعار نیما از نظر فرم و محتوا به شدت متفاوت از آنچه پیشتر در ادبیات فارسی رایج بود، باشد.

نیما به عنوان پیشگام شعر نو فارسی، بر شاعران و نویسندگان هم‌عصر و نسل‌های بعدی تأثیر عمیقی گذاشت. شاعرانی چون احمد شاملو، فروغ فرخزاد، مهدی اخوان ثالث و سهراب سپهری از پیروان و ادامه‌دهندگان راه نیما بودند که هر یک به گونه‌ای شیوهٔ نیما را در شعر خود به کار گرفتند و به آن عمق و گسترهٔ بیشتری بخشیدند.

یکی از ویژگی‌های برجستهٔ نیما، روحیهٔ آزمایش و نوجویی در ادبیات بود. او همواره در جستجوی راه‌های جدیدی برای بیان اندیشه‌هایش بود و از تقلید و پیروی کورکورانه از سبک‌های سنتی اجتناب می‌کرد. نیما معتقد بود که شعر باید از قید و بندهای قالبی رها شود و به وسیله‌ای برای بیان واقعیات اجتماعی و درونی انسان‌ها تبدیل شود. به نظر نیما، شعر تنها یک ابزار برای زیبایی‌پردازی نیست، بلکه باید واقعیت‌های تلخ و شیرین زندگی را به تصویر بکشد و مخاطب را به تفکر وادارد.

از دیگر آثار مهم نیما می‌توان به مجموعه‌های "ققنوس"، "مانلی"، "مرغ آمین" و "شهر شب و شهر صبح" اشاره کرد که هر یک به نوعی بیانگر اندیشه‌ها و سبک خاص او در شعر نو هستند. در این آثار، نیما به زیبایی از تصاویر و تمثیل‌های بومی و نمادین استفاده کرده و با به کارگیری زبان محلی و کلمات ساده، اشعارش را برای مخاطب ایرانی قابل‌فهم‌تر و نزدیک‌تر کرده است.

نیما تا پایان عمر خود با مشکلات زیادی روبه‌رو بود. او همواره به دلیل سبک متفاوت و نوآورانه‌اش از سوی منتقدان و شاعران سنتی مورد انتقاد قرار می‌گرفت. اما این انتقادات نتوانست او را از ادامهٔ راه خود بازدارد. نیما یوشیج در ۱۳ دی ۱۳۳۸ در تهران درگذشت و پیکرش را به زادگاهش یوش منتقل کردند. قبر نیما در کنار کوه‌های یوش و طبیعتی که او از کودکی در آن بزرگ شده بود، آرام گرفته است.

نیما یوشیج امروز به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شناخته می‌شود. او با نوآوری‌های خود در شعر فارسی و شکستن قالب‌های سنتی، راه را برای نسل‌های آینده باز کرد و به آن‌ها آموخت که می‌توانند صدای خود را بدون پیروی از سنت‌ها و قالب‌های گذشته پیدا کنند. تأثیر نیما در ادبیات معاصر ایران چنان عمیق است که پس از او، دیگر هیچ‌گاه شعر فارسی به شیوهٔ قبل بازنگشت و شاعران ایرانی توانستند با آزادی بیشتری به بیان اندیشه‌ها و احساسات خود بپردازند.

شعر ققنوس نیما یوشیج

یکی از مشهورترین و تأثیرگذارترین شعرهای نیما یوشیج، شعر "ققنوس" است که نمادی از تفکرات عمیق او دربارهٔ مرگ و زندگی، تجدید حیات و هنر نو می‌باشد. این شعر از آثار برجسته نیما است که به دلیل نمادپردازی‌های قوی و زبانی بی‌مانند، طرفداران بسیاری دارد. در ادامه، بخشی از این شعر آورده شده است:

درین شب سیاهم، گم گشت راه مقصود

از گوشه‌ای برون آی، ای کوکب هدایت!

ققنوس، مرغ خوشخوان، آوازه‌ی جهان را

آواره می‌سراید، تنها به شاخساری

آنجا، که زادگاهش در کنج آن خرابه‌ست

بر یاد «بوم»، تنها با ناله‌های پی‌هم

او ناله دردمندی‌ست، کو را دل رمیده‌ست

مانند من که از وی هر آرزو گسسته‌ست

ققنوس، مرغ خوشخوان، خاموش گشت و دیگر

از آتشی که زد اوست، بر شاخ و لانه‌ی خویش

از دود آن آتش، در آسمان فراهم

ابر سپید پیکر، با شکل استقامش

این ابر در شتاب است تا آن کران که باشد

مرغان دیگر آیند از راه دور بر جای

یکی دیگر از شعرهای معروف و زیبا از نیما یوشیج، شعر "آی آدم‌ها" است که نگاهی دردناک و انسانی به وضعیت انسان‌ها و مسائل اجتماعی دارد. این شعر با زبانی ساده، تأثیر عمیق و بیان روشن احساسات انسانی را به تصویر می‌کشد. در ادامه متن این شعر را می‌خوانیم:

آی آدم‌ها

آی آدم‌ها که در ساحل نشسته‌ شاد و خندانید!

یک نفر در آب دارد می‌سپارد جان.

یک نفر دارد که دست و پای دایم می‌زند

روی این دریای تند و تیره و سنگین که می‌دانید.

آن زمان که مست هستید از خیال دست‌یابی‌ به دشمن

آن زمان که پیش خود بیهوده پندارید:

که گرفتستید دست ناتوانی را،

تا توانایی بهتر را پدید آرید،

آن زمان که تنگ می‌بندید

بر کمرهاتان کمربند،

در چه هنگامی بگویم؟

یک نفر در آب دارد می‌کند بیهوده جان قربان!

این شعر، با فریادی از ته دل شروع می‌شود و احساس همدلی و آگاهی به مخاطب منتقل می‌کند. نیما در این شعر به تصویری از انسانی اشاره می‌کند که در حال غرق شدن است و از افرادی که در ساحل نشسته‌اند و تماشاگرند، درخواست کمک دارد. این اثر، به یکی از موضوعات اجتماعی مهم یعنی بی‌تفاوتی مردم نسبت به درد و رنج دیگران اشاره می‌کند و همچنان به عنوان یکی از نمادهای بیداری و همدلی در شعر معاصر فارسی مطرح است.

به اشتراک گذاری