والدگری چیست؟

در تعریف والدگری می توان گفت، والدگری فرآیند تربیت فرزندان و حمایت و مراقبت از آنها به منظور تضمین رشد سالم آنها تا بزرگسالی است. محققانی که اهمیت والدگری را مطالعه می کنند بر چندین موضوع تاکید دارند. اولاً، در خانواده ها تأثیرات ژنتیکی و اجتماعی شدن به سختی قابل تفکیک است. به عنوان مثال، کودکی که استعداد موسیقی دارد، ممکن است این تمایل را از والدینی که استعداد موسیقی نیز دارند به ارث برده باشد. همان والدین احتمالاً بر موسیقی در خانه تأکید می کنند، که این امر تعیین اینکه توانایی کودک محصول ژنتیک، محیط یا هر دو با هم است را دشوار می کند.

دوم، جریان نفوذ بین والدین و فرزندان به جای یک طرفه (مثلاً از والدین به فرزند) دو طرفه است. والدینی که کم حوصله هستند ممکن است باعث شوند کودک شیرخوار با ناراحتی واکنش نشان دهد، اما نوزادی هم که مستعد پریشانی است ممکن است بی صبری والدین را برانگیزد. صرف نظر از اینکه چه کسی زنجیره رویدادها را آغاز کرده است، والدین و فرزندان اغلب در چرخه های فزاینده کنش و واکنش، محبوس می شوند. با این وجود، از آنجایی که والدین بالغ تر و با تجربه تر از کودکان هستند، نقش قوی تری در ایجاد الگوهای تعامل اولیه دارند.

سوم اینکه والدین نقش مهمی در شکل دادن به محیط های کودکان و در نتیجه قرار گرفتن کودکان در معرض عوامل دیگری که بر رشد تأثیر می گذارند، مانند روابط با همسالان، ایفا می کنند.

والدین و رشد فرزند

در چند ماه اول زندگی، والدین بر ارائه مراقبت های اولیه تمرکز می کنند، البته به طور ایده آل از سوی یک مراقب گرم و پاسخگو. حساسیت مراقب به نشانه های کودک، دلبستگی کودک به مراقب را پیش بینی می کند که در پایان سال اول سازماندهی می شود. در سال دوم زندگی، نوزاد کاملاً وابسته به کودک نوپا با شور و شوق خودمختار تبدیل می شود. دوران کودکی اولیه و میانی چالش های جدیدی را به همراه دارد. سازگاری مدرسه و روابط با همسالان مطرح می شود و در اینجا نیز کودکان از والدینی که حامی هستند، سود می برند.

نوجوانی که زمانی به عنوان دوره «طوفان و استرس» شناخته می شد، اکنون به عنوان دوره ای از تغییرات پویا در نظر گرفته می شود. مطالعات معاصر نشان می دهد که نوجوانان از حفظ روابط نزدیک و مرتبط با والدین خود سود می برند، حتی زمانی که به سمت استقلال بیشتر حرکت می کنند. والدین با تشویق فرزندان خود به پذیرش خطرات مثبت، مانند تلاش برای یک تیم ورزشی یا کار بر روی یک پروژه خاص، نقش مهمی ایفا می کنند. نوجوانانی که درگیر تلاش های چالش برانگیز اما مثبت هستند، کمتر به سمت ریسک های منفی مانند مصرف الکل و مواد مخدر کشیده می شوند.

والدگری چیست؟

سبک های والدگری چیست؟

1- دایانا بامریند

دیانا بامریند روانشناس امریکایی و بسیاری از محققان بعدی بر دو بخش مهم والدگری تمرکز کردند: پاسخگویی و تقاضا. در مجموع، این دو بعد چهار سبک والدگری را ایجاد می کنند: مقتدرانه (تقاضا زیاد، پاسخ گویی زیاد)، مستبد (تقاضا زیاد، پاسخ گویی کم)، طردکننده (تقاضا کم، پاسخ گویی کم)، و سهل گیرانه (تقاضا کم، پاسخ گویی زیاد ).کودکانی که سبک والدگری مقتدرانه والدین را تجربه می کنند، معمولاً بهترین نتایج را نشان می دهند (مانند موفقیت در مدرسه، رابطه خوب با همسالان، عزت نفس بالا).

2- جان گاتمن

در دهه 1980 جان گاتمن روانشناس آمریکایی با تمرکز بر نحوه برخورد والدین با حالات عاطفی فرزندانشان، به ویژه احساسات منفی، مانند پریشانی و خشم، چهار سبک فرزندپروری را شناسایی کرد.

والد طرد کننده یا بی اعتنا احساسات کودک را نادیده می گیرد و می خواهد که احساسات منفی به سرعت ناپدید شوند.
والد ناراضی شبیه والد اخراج کننده است، اما نسبت به احساسات کودک قضاوت و انتقاد می کند و ممکن است کودک را تنبیه کند.
والد آزادانه یا بی عنان حالت های عاطفی کودک را می پذیرد و ممکن است به او آرامش بدهد، اما راهنمایی کمی برای کمک به کودک در حل مشکلات ارائه می کند.
مربی احساسات کودک یا راهنمای هوش عاطفی، به عواطف کودک احترام می گذارد بدون اینکه به کودک بگوید چه احساسی داشته باشد و لحظات عاطفی را فرصتی برای آموزش حل مسئله می داند. کودکان یاد می گیرند که به احساسات خود اعتماد کنند و احساسات خود را تنظیم و مشکلات را حل کنند.

3- جان بالبی

سومین رویکرد به فرزندپروری از نظریه دلبستگی، یکی از تأثیرگذارترین نظریه های رشد اجتماعی و عاطفی ناشی می شود. جان بولبی، روانشناس بالینی بریتانیایی، که عموماً به عنوان پدر نظریه دلبستگی شناخته می شود، اظهار داشت که کودکان در چند سال اول زندگی، پیوندهای عاطفی عمیقی به مراقبان مهم ایجاد می کنند.

کودکان دارای دلبستگی ایمن والدینی دارند که نسبت به نیازهای مربوط به دلبستگی کودک حساس و پاسخگو هستند (مثلاً کودک مضطرب را در آغوش می گیرند) اما از استقلال کودک نیز حمایت می کنند. کودکان ایمن تقریباً در هر زمینه ای از رشد بهترین نتایج را نشان می دهند. به عنوان مثال، آنها عزت نفس بالاتری دارند و با افراد دیگر، از جمله همسالان و معلمان، بهتر کنار می آیند. آنها در کارهای شناختی مانند حل مسئله موفق تر هستند و می دانند چگونه و چه زمانی باید به دنبال کمک باشند.

منظور از والدگری مثبت چیست؟

در کنار انواع والدگری که تا اینجا از آنها سخن گفتیم، آگاهی از شیوه های خاص والدگری خالی از لطف نیست.

والدگری ذهن آگاهانه

در این نوع والدگری والدین با توجه به توانایی های ذهن آگاهانه ای که به مرور به دست آوردند، دسترسی به شرایطی آرام و منطقی در بحران دارند. در چنین شرایطی این والدین تصمیماتی منطقی تر برای کودک می گیرند زیرا از احساسات خود آگاهند و پاسخ های تکانشی و فوری نشان نمی دهند.

والدگری مثبت

والدگری معکوس

در این نوع والدگری نوعی معکوس شدن نقش بین والدین و فرزند ایجاد می شود. کودکان طلاق، تک فرزندها و فرزندان اول بیشتر در خطر این نوع والدگری هستند. در چنین شرایطی کودک احساس تنهایی زیادی دارد و شانس شاد بودن را از دست می دهد و به همسالان خود گاهی حسادت می کند.

والدگری انعکاسی

منظور از این نوع والدگری این است که چقدر والدین می توانند نسبت به حالات درونی کودک واکنشی مناسب و کافی نشان دهند. مؤلفه ای اساسی برای بررسی حساسیت والدین و پاسخ مناسب به پیام های کودک است.

والدگری تاملی

در این شیوه والدگری همه چیز بر اساس درک دنیای درونی خود و دنیای درونی فرزند به صورت همزمان است. والد منافع خودش و فرزند را در نظر دارد و احساس نادیده گرفته شدن را تجربه نمی شود.

والدگری مشارکتی

والدگری مشارکتی اغلب به همراهی پدر و مادری که تصمیم به طلاق دارند و یا طلاق گرفته اند، در تربیت فرزند اشاره دارد. در این همراهی و مشارکت بهترین منافع و مصلحت کودک در نظر گرفته می شود تا آسیب های حاصل از طلاق به حداقل ممکن برسد و کودک قربانی اختلاف های والدین نشود.

والدگری مبتنی بر ارزش

هر یک از والدین باید بدانند که برای خودشان در زندگی و برای کودکانشان چه می خواهند. ارزش های بنیادینی که معنای شخصی و جمعی دارند و منشا تصمیماتی که اتخاذ می شوند را باید شناخت. در چنین شرایطی والدگری مبتنی بر ارزش خواهد بود.

منظور از والدگری مثبت چیست؟

این نوع والدگری بر پایه تلاش های آلفرد آدلر بنا شد. در این شیوه با مشخص کردن انتظارات روشن والدین، کودک به سمت واقع گرایی هدایت می شود و در آینده مقاوم و شایسته تر خواهد بود. وضوح در انتظارات والدین از اهمیت زیادی برخوردار است. گاهی به اشتباه افراد فکر می کنند والدگری مثبت همان والدگری سهل گیرانه است که اصلاً اینطور نیست. اتفاقاً آدلر در عین حال که بسیار بر احترام گذاشتن به فرزندان تاکید داشت، به والدین می گفت از لوس کردن فرزندان خودداری کنید زیرا باعث احساس محق بودن و عدم توانایی همدلی در آنها می شود.

تعریف خودکارآمدی والدگری

فرد خودکارآمد فردی است که مهارت های شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری خود را در جهت رسیدن به اهدافش به صورت اثربخش به کار می گیرد. در خودکارآمدی والدگری داشتن مهارت ها مطرح نیست بلکه داشتن باور به توانایی انجام امور در موقعیت های مختلف اهمیت دارد. برای بررسی آن مقیاسی تحت عنوان خودکارآمدی والدگری دوممکا نیز وجود دارد.

9 نکته برای والدگری بهتر

عزت نفس فرزندتان را تقویت کنید.

گفتار و کردار شما به عنوان والدین بیش از هر چیز دیگری بر رشد عزت نفس آنها تأثیر می گذارد. تمجید از دستاوردها، هر چند کوچک، باعث می شود آنها احساس غرور کنند. اجازه دادن به بچه ها برای انجام کارها به طور مستقل باعث می شود آنها احساس توانایی و قدرت کنند. از بیان جملات بارگذاری شده یا استفاده از کلمات به عنوان سلاح خودداری کنید. نظراتی مانند «چه کار احمقانه ای!» مانند ضربات فیزیکی باعث آسیب می شود.

اهمیت والدگری

مچ گیری مثبت کنید.

آیا تا به حال به این فکر کرده اید که چند بار در یک روز به فرزندان خود واکنش منفی نشان می دهید؟ ممکن است متوجه شوید که خیلی بیشتر از تعریف کردن انتقاد می کنید. روش مؤثرتر این است که بچه ها را در حال انجام یک کار درست دستگیر کنید: «تو تختت را بدون اینکه ازت خواسته شود مرتب کردی این فوق العاده است!»

محدودیت ها را تعیین کنید و با نظم و انضباط خود سازگار باشید.

نظم و انضباط در هر خانه ای ضروری است. هدف نظم و انضباط کمک به کودکان در انتخاب رفتارهای قابل قبول و یادگیری خودکنترلی است. اشتباه رایجی که والدین مرتکب می شوند این است که عواقب آن را دنبال نمی کنند. شما نمی توانید بچه ها را به خاطر حرف زدن یک روز تنبیه کنید و روز بعد آن را نادیده بگیرید.

برای فرزندانتان وقت بگذارید.

بچه هایی که توجهی که می خواهند از والدین خود دریافت نمی کنند، اغلب بدرفتاری می کنند، زیرا در این صورت مطمئناً به آنها توجه می شود. هر هفته یک «شب ویژه» برای با هم بودن ایجاد کنید و به فرزندان خود اجازه دهید تصمیم بگیرند که چگونه وقت خود را بگذرانند. به دنبال راه های دیگر برای اتصال باشید مثلاً یادداشتی را در جعبه غذای کودک خود قرار دهید.

در مورد نوجوان، والدین باید تمام تلاش خود را انجام دهند تا زمانی که نوجوانشان تمایل به صحبت کردن یا شرکت در فعالیت های خانوادگی را ابراز می کند، در دسترس باشند.

الگوی خوبی باشید.

فرزندان با تماشای والدین خود چیزهای زیادی در مورد نحوه رفتار کردن یاد می گیرند. هر چه کم سن تر باشند، نشانه های بیشتری از شما می گیرند. توجه داشته باشید که دائماً توسط فرزندانتان تحت نظر هستید.

ارتباط را در اولویت قرار دهید.

شما نمی توانید از بچه ها انتظار داشته باشید که همه کارها را صرفاً به این دلیل انجام دهند که شما به عنوان یک والدین این را می گویید. انتظارات خود را روشن کنید. پیشنهادات را ارائه دهید. پذیرای پیشنهادات فرزندتان نیز باشید. کودکانی که در تصمیم گیری ها شرکت می کنند، انگیزه بیشتری برای اجرای آنها دارند.

انعطاف پذیر و مایل به تنظیم سبک والدگری خود باشید.

اگر اغلب از رفتار فرزندتان احساس «ناامیدی» می کنید، شاید انتظارات غیر واقعی دارید. محیط های کودکان بر رفتار آنها تأثیر می گذارد، بنابراین ممکن است بتوانید با تغییر محیط آن رفتار را تغییر دهید. اگر متوجه شدید که دائماً به کودک ۲ ساله تان «نه» می گویید، به دنبال راه هایی برای تغییر محیط اطراف خود باشید تا موارد کمتری ممنوع باشد. نوجوانان کمتر به والدین و بیشتر به همسالان خود برای الگو نگاه می کنند. اما به ارائه راهنمایی، تشویق و انضباط مناسب ادامه دهید و در عین حال به نوجوان خود اجازه دهید استقلال بیشتری کسب کند و از هر لحظه موجود برای ایجاد ارتباط استفاده کنید.

نشان دهید که عشق شما بدون قید و شرط است.

به عنوان والدین، شما مسئول اصلاح و راهنمایی فرزندانتان هستید. هنگامی که مجبورید با کودک خود روبرو شوید، از سرزنش، انتقاد یا عیب جویی خودداری کنید، که به عزت نفس لطمه می زند و می تواند منجر به رنجش شود. مطمئن شوید که آنها می دانند عشق شما در هر شرایطی کم نمی شود و وجود دارد.

نیازها و محدودیت های خود را به عنوان والدین بشناسید.

شما به عنوان یک رهبر خانواده دارای نقاط قوت و ضعفی هستید. توانایی های خود را بشناسید و روی نقاط ضعف خود کار کنید. سعی کنید والدگری را به یک شغل قابل مدیریت تبدیل کنید.

سخن پایانی

اگرچه والدگری تحت تأثیر عوامل متعددی در سطوح مختلف است، بسیاری از والدین خود را در حال تکرار الگوهای بین نسلی می بینند که قول شکستن آن را داده اند اما باید بدانید چرخه های بین نسلی به هیچ وجه اجتناب ناپذیر نیستند. آگاه بودن از اصول والدگری به والدین کمک می کند تا فرزندی سالم و با عزت نفس تحویل جامعه دهند که سلامت روان وی تا حد زیادی تضمین شده است. مهارت های والدگری تنها مورد استفاده والدین نیست و بهتر است مراقبان کودک، پدربزرگ و مادر بزرگ و خواهر و برادر بزرگتر نیز از آن آگاه باشند. یک روانشناس با تجربه و با دانش کافی می تواند در جهت بهبود شیوه فرزندپروری و بهبود روابط والدین وکودک نقش بسزایی داشته باشد.

منبع :روانشناسی ماروم