هفته پیش یادداشتی نوشتیم با عنوان «سیاست زرگری» که نسبت به نوشته‌های اخیرم بازتاب بیشتری داشت. خلاصه‌اش این بود که «فضای سیاسی ایران خالی از گفتار سازنده است. هم از حیث محتوا و هم از حیث ادبیات. همچنین رویکردهای سیاسی خشن، حذفی و تخاصمی در آن غلبه دارد و ایده‌های ایجابی هم در حکم کیمیاست.»

به گزارش اعتماد، پرسشی که برای خواننده به وجود می‌آید، این است که چرا دچار چنین وضعی شده‌ایم؟ آیا در گذشته هم همین گونه بوده‌ایم؟ یا عقب رفته‌ایم؟ یا پیشرفت کرده‌ایم؟ پاسخ کوتاه بنده این است که عقبگرد کرده‌ایم. این فرآیند نزولی از سال ۱۳۸۴ آغاز شد، دو علت اصلی مرتبط با هم موجب این افول و سیاست از امری معطوف به خیر عمومی تبدیل به بازی سخیفی برای رسیدن به قدرت به هر قیمتی و با هر ترفندی شد.

دیوان عالی کشور حکم قصاص مردی که در فرودگاه امام مهندس جوانی را به اشتباه به قتل رسانده است، مورد تایید قرار داد. یک‌سال قبل پلیس در جریان تیراندازی منجر به قتل در فرودگاه امام قرار گرفت. تحقیقات اولیه نشان داد مقتول مهندس بخش مخابرات بوده که با شلیک یکی از همکارانش که با کارفرما اختلاف داشته، به قتل رسیده است.

یکی از کارمندان شرکت پیمانکار تحت قرارداد با فرودگاه که از این جنایت مطلع بود، ماجرای حادثه را این‌طور به تیم تحقیق توضیح داد: «از چند وقت قبل قاتل مدام از رییس خود که به صورت پیمانکاری در این اتاق مشغول کار است، درخواست داشت حقوقش را افزایش دهد، اما کارفرما قبول نمی‌کرد و همین موضوع باعث شد میان آن‌ها اختلافی ایجاد شود. قاتل از محل کارش به این اتاق آمد و دوباره ماجرا را مطرح کرد، اما فایده‌ای نداشت که ناگهان مشاجره‌ای میان این دو نفر شکل گرفت. لحظه‌ای بعد متهم به قتل کلت کمری کشید و قصد داشت به رییس خود تیراندازی کند، اما ناگهان در آن شلوغی یک تیر شلیک شد و به قفسه سینه فرد دیگری که در اتاق پشت میزش مشغول کار بود، اصابت کرد.»

با توجه به این اطلاعات؛ ماموران متهم را ردیابی و او را بازداشت کردند. او به قتل اعتراف کرد و با تکمیل تحقیقات و صدور کیفرخواست پرونده برای رسیدگی به دادگاه ارسال شد. در جلسه رسیدگی نماینده دادستان کیفرخواست علیه متهم را خواند و سپس اولیای‌دم درخواست قصاص را مطرح کردند و خواستار مجازات شدند.

وقتی نوبت به متهم رسید او اتهام قتل را قبول کرد، اما گفت که قصد کشتن نداشته و احتمالا تیر کمانه کرده است. او گفت: «حدود ۱۶ سالی می‌شد که در فرودگاه مشغول به کار بودم. هیچ اختلافی با مقتول نداشتم و مشکلی بین ما وجود نداشت. حتی تازه متوجه شده بودم که همسرش باردار است. قصد ارتکاب جنایت نداشتم. آن روز، ناگهان گلوله از اسلحه شلیک شد، ابتدا به مانیتور برخورد و بعد به قفسه سینه مقتول اصابت کرد. مقتول مهندس شبکه بود و در ساختمان مشغول به کار بود. من همیشه کلت کمری همراهم نیست و آن روز فقط برای ترساندن کارفرمای پیمانکارم آن را آورده بودم.»

او در ادامه گفت: «اعتیاد ندارم؛ حتی سیگار هم نمی‌کشم. با کارفرمای خود بر سر حقوق مشکل داشتم. حقوق من ۱۸ میلیون تومان بود و مرتب درخواست افزایش حقوق می‌کردم، اما قبول نمی‌کرد. تصمیم به قتل او نداشتم و فقط می‌خواستم او را بترسانم. صبح روز حادثه به دفتر کارفرما رفتم و درباره حقوق صحبت کردیم که بین ما مشاجره لفظی پیش آمد. در آن لحظه کلت کمری را برای ترساندن او بیرون کشیدم، اما ناگهان گلوله‌ای به صورت اتفاقی شلیک شد و به همکارم اصابت کرد. نمی‌خواستم کسی را به قتل برسانم و از خانواده مقتول شرمنده هستم. بعد از شلیک، ترسیده بودم و به سمت جاده ساوه حرکت کردم، اما نتوانستم فرار کنم تا اینکه خودم را به کلانتری ۱۶ پرند معرفی کردم.»

شاهدان حادثه که در دادگاه بودند ادعای متهم را رد کردند و گفتند او به عمد شلیک کرد و کاملا به کارش آگاه بود. یکی از شاهدان گفت: «او وسط سالن ایستاد اسلحه را بیرون کشید و با خنده گفت سلام به همه! بعد گلوله اول را شلیک کرد. من خواستم او را بگیرم که گلوله دوم را شلیک کرد که باعث مرگ همکارمان شد. او به دروغ می‌گوید گلوله اتفاقی خارج شده است.»

در پایان قضات وارد شور شدند و متهم را به یک‌بار قصاص و ۵ سال حبس محکوم کردند. متهم به رای صادره اعتراض کرد و مدعی شد که قصد نداشته قتلی مرتکب شود و شلیک اتفاقی بوده، اما دیوان عالی کشور بعد از بررسی دقیق پرونده رای صادره را مورد تایید قرار داد.

روز حادثه

ساعت ۹ صبح روز دوشنبه ۳۰ مهرماه ۱۴۰۳، صدای مهیب شلیک گلوله سکوت صبحگاهی ساختمان اداره مخابرات فرودگاه امام را در هم شکست و خیلی زود وقوع جنایتی هولناک به مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ گزارش داده شد. به دنبال اعلام این خبر، تیمی از کارآگاهان اداره دهم پلیس آگاهی تهران بزرگ به همراه قاضی محسن اختیاری، بازپرس ویژه قتل شعبه اول دادسرای امورجنایی، راهی محل حادثه شدند و تحقیقات ابتدایی را آغاز کردند.

ماشین‌های ماموران پلیس فرودگاه، کارآگاهان جنایی پلیس آگاهی، تیم تشخیص هویت، آمبولانس پزشکی قانونی و خودروی بازپرس ویژه قتل روبه‌روی ساختمان اداره مخابرات فرودگاه امام که در فاصله طولانی از سالن انتظار و ترانزیت مسافران قرار داشت، حضور پیدا کردند؛ کارمندان مجموعه نیز اطراف حلقه زردرنگ امنیتی جمع شده و با نگرانی به دنبال اخبار تازه‌ای از این جنایت بودند.

تیم جنایی به محض اینکه وارد اتاق آی‌تی ساختمان اداره مخابرات شدند، جسد مرد جوانی را مشاهده کردند که از ناحیه قفسه سینه با ضرب گلوله به قتل رسیده بود؛ بررسی‌های اولیه هم نشان می‌داد که مقتول توسط همکار خود به قتل رسیده است.

شاهدان عینی ماجرا را برای پلیس توضیح دادند و گفتند که متهم با کارفرما مشکل داشته و ناگهان کلت کمری کشیده و شلیک کرده است. تیم جنایی پس از دریافت این سرنخ مهم، خیلی زود اقدامات اطلاعاتی را آغاز کردند و با بهره‌گیری از شیوه‌های کشف نوین جرم متوجه شدند که متهم پس از ارتکاب جنایت راهی جاده ساوه شده و اکنون در پرند حضور دارد.

بدین ترتیب کارآگاهان پلیس وارد پرند شدند و پس از تعقیب و مراقبت‌های نامحسوس مرد جنایتکار را طی یک عملیات دستگیر کردند. متهم در همان تحقیقات مقدماتی، صراحتا به قتل همکار خود در ساختمان اداره مخابرات فرودگاه امام اعتراف و عنوان کرد که قصد ارتکاب جنایت را نداشته است. او در پاسخ به سوالاتی در مورد پرونده‌اش پاسخ داده است.

چند سال دارید؟

۴۱ سال دارم.

ازدواج کردید؟

بله، دو دختر خردسال هم دارم.

چند سال بود که در فرودگاه کار می‌کردید؟

۱۶ سال بود که در فرودگاه کار می‌کردم.

با مقتول اختلاف داشتید؟

نه اصلا، هیچ مشکلی با او نداشتم. حتی به تازگی متوجه شدم که همسر او باردار است.

چه شد که همکارت را به قتل رساندی؟

قصد ارتکاب جنایت را نداشتم. ناگهان گلوله از تفنگ شلیک شد. تیر ابتدا به مانیتور برخورد و سپس به قفسه سینه مقتول اصابت کرد.

مقتول در آن ساختمان چه کاری انجام می‌داد؟

مهندس شبکه بود.

چرا کلت کمری همراه داشتید؟

آن روز سلاح را برای ترساندن کارفرمای خود آورده بودم.

سلاح را از کجا خریده بودید؟

یک پیج در فضای مجازی پیدا کردم که کلت کمری می‌فروخت. از آنجا سفارش دادم.

با کارفرمای خود چه مشکلی داشتید؟

حقوق دریافتی من زیر ۲۰ میلیون تومان بود و مدام به او می‌گفتم که حقوقم را افزایش دهد؛ اما قبول نمی‌کرد.

برای همین تصمیم گرفتید کارفرمای خود را به قتل برسانید؟

نه، فقط می‌خواستم او را بترسانم.

از روز حادثه بگویید. چه شد که شلیک کردید؟

آن روز صبح به دفتر کارفرما رفتم و موضوع را مطرح کردم، اما در آنجا به صورت لفظی با یکدیگر مشاجره کردیم که ناگهان کلت کمری را برای ترساندن او کشیدم. لحظه بعد به صورت اتفاقی یک گلوله شلیک شد و به فرد دیگری که همکارم بود، برخورد کرد.

پس از ارتکاب جنایت چه کار کردید؟

ترسیده بودم. به سمت جاده ساوه فرار کردم، اما ترسیدم و خودم را به کلانتری در پرند معرفی کردم.

خشم کنترل نشده سهم مهمی در بسیاری از جرایم به ویژه قتل دارد

خشم هیجانی طبیعی است و همه آن را در زندگی به دفعات تجربه کرده‌اند. خشم کنترل نشده می‌تواند سهم مهمی در انجام بسیاری از جرایم به ویژه در قتل داشته باشد. تمامی خشونت‌های منجر به ضرب و جرح با خشم‌های کنترل نشده و انفجاری آغاز می‌شوند؛ در همین زمینه اخبار فراوانی در رابطه با اعتراف‌های قاتلان و ضاربانی که علت اصلی جنایت ارتکابی را خشم آنی دانسته‌اند، وجود دارد.

تاثیر خشم در وقوع جرم به حدی است که سال گذشته، سرپرست دادسرای امور جنایی تهران اعلام کرد: «بیشترین فراوانی قتل‌ها مربوط به قتل‌های هیجانی ناشی از خشم آنی و نزاع‌های دسته جمعی هستند و پس از آن با قتل‌های با سبق تصمیم قتل با اندیشه قبلی مواجه هستیم. بعضا به دلیل یک چشم و هم‌چشمی یا درگیری پشت چراغ راهنمایی و رانندگی شاهد وقوع یک فقره قتل هستیم یا به دلیل یک طلب مالی بسیار کوچک و ناچیز مانند ۳۰ هزار تومان، فردی جان فرد دیگری را به دلیل خشم از او می‌گیرد.»

اکثر کارشناسان معتقدند که خشم در افراد به فاکتورهای گوناگونی همچون سن، جنسیت، جغرافیای محل سکونت، شرایط سلامت جسمی و رفاهی فرد، تحصیلات، ژنتیک، فرهنگ تربیتی، خانواده و حتی بیماری‌های فرد بستگی دارد که در این شرایط می‌تواند بر میزان حساسیت‌های هیجانی فرد تاثیر گذاشته و شدت و میزان خشم او را تحت تاثیر قرار دهد.

میان ابراز کنترل شده و مفید خشم با ابراز خارج از کنترل و مخرب آن تفاوت‌های بسیار ظریفی وجود دارد که در صورت‌عدم آگاهی از آن‌ها فرد به راحتی از یک انسان عصبانی عادی به یک مجرم اجتماعی و حتی قاتل تبدیل می‌شود.

خشونت که از پیامدهای‌عدم کنترل خشم محسوب می‌شود از آن دسته رفتارهایی است که اقدام به آن برای کسی که مورد خشونت قرار می‌گیرد و هم برای فرد اعمال‌کننده خشونت، خطرناک و آسیب‌رسان است. به‌طور میانگین و مطابق با نظر کارشناسان هرساله حدود ۳۰ درصد از درگیری‌های خیابانی و خشونت‌های لفظی برگرفته از خشم کنترل نشده منجر به قتل می‌شوند. میانگین سنی مجرمان این اتفاقات زیر ۳۰ سال است. از سوی دیگر طی سال‌های گذشته میزان جرایم خشن میان جوانان و نوجوانان دیده شده است.

گروه پسرانی که در سنین نوجوانی قرار دارند، بیشترین قربانیان اعمال خشونت‌آمیز و دعواهای دسته جمعی هستند؛ زیرا واکنش‌های احساسی و هیجانی آنان از شدت و دامنه وسیع‌تری نسبت به بالغان برخوردار است. ریشه تمامی این وقایع ناگوار درعدم کنترل هیجانات و خشم‌های لحظه‌ای است.

به‌طور کلی خشم به دو نوع تهاجمی و انفعالی تقسیم می‌شود؛ خشم انفعالی، شکل‌های متفاوتی دارد، اما می‌تواند به نوعی پرخاشگری غیرکلامی تعبیر شود که به صورت منفی خود را بروز می‌دهد و معمولا جایی به وجود می‌آید که فرد از دست کسی عصبانی است، ناراحتی خود را مخفی می‌کند و به درستی احساسش را بیان نمی‌کند و به جای آن با خشم به دیگران نگاه می‌کند و رفتاری سرد و خشن در پیش می‌گیرد، اما در خشم تهاجمی، فرد عصبانی ناگهان دست به برخوردی تند کلامی مانند توهین یا فیزیکی مانند ضرب و جرح یا حتی قتل زده و به خود و اطرافیانش صدمه می‌زند و کنترل رفتار خود را به کلی از دست می‌دهد.

این افراد معمولا با کوچک‌ترین تحریکی عصبانی شده و عکس‌العمل شدیدی از خود نشان می‌دهند. اغتشاش و آشوب‌های خیابانی معمولا از سوی این افراد صورت می‌گیرد. گاهی نیز رفتارهای جنون‌آمیزی از آن‌ها سر می‌زند. اکثر محکومان به قصاص، عامل اصلی ارتکاب قتلشان را خشم وعدم توانایی کنترل آن دانسته‌اند.