چرخ تراکتور با خشم بر روی کاهوهای اعلای دزفول می‌غلتد و با بی‌رحمی تمام تیغ دیسک بر پیکر محصولاتی که ماه‌ها برایشان زحمت کشیده شده، می‌نشیند.

کشاورزی که با وجود ماه‌ها تلاش و تولید ۲ هکتار کاهو و کلم باکیفیت مجبور شده زمینش را در بنوار شامی شخم بزند نیز با داسی در دست با عصبانیت فریاد می‌زند و راهکار می‌خواهد.

پنج میلیارد ریال برای تولید این محصول در ۲ هکتار هزینه کرده ولی چیزی جز شخم زدن محصول و رفتن زیربار بدهی‌های فراوان عایدش نشده است.

با صدای بلند نمایندگان مجلس و رئیس جمهور را صدا می‌زند و از آنها می‌خواهد چاره‌ای برای این حال و روزش پیدا کنند.

کشاورز دیگری که پنج هکتار از زمین‌هایش را به کشت کاهو اختصاص داده می‌گوید: چرا باید محصول کاهوی کرج با بالاترین قیمت به فروش برسد ولی محصول دزفول به گله سپرده شود یا شخم زده شود.

کشاورزان موافق الگوی کشت ارائه شده نیستند/ دزفول خاستگاه سبزی و صیفی است

دبیر اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه الگوی کشت ارائه شده از سوی مرکز استان هیچ تناسبی با قابلیت‌های دزفول ندارد، می‌گوید: دزفول خاستگاه سبزی صیفی، محصولات جالیزی و باغی است و باید ۴۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی این شهرستان به کشت سبزی و صیفی اختصاص می‌یافت.

ناصر نظرزاده با اشاره به اینکه نهاده‌های مورد نیاز ۱۰ هزار هکتار از اراضی تامین شده است، می‌افزاید: کشاورزان دزفول قابلیت سه کشت دارند چرا نباید اجازه دهیم کشت کنند؟

وی مشقت‌ها و دشواری کار کشاورزان منطقه و سرمازدگی محصولات در سال گذشته را یادآور می‌شود و می‌گوید: به واسطه همین سرمازدگی برداشت محصول باغات به ۳۰ درصد کاهش یافت حال آنکه دولت می‌توانست با عرضه فسفر و پتاس مشکل را حل کند ولی متاسفانه اقدامی انجام نشد.
دبیر اتاق اصناف کشاورزی دزفول ضمن قدردانی از زحمات سازمان جهاد کشاورزی خوزستان بر این نکته تاکید می‌کند که ابتدا باید سبزی، صیفی و محصولات باغی دزفول دیده و سپس غلات کشت شود؛ کشاورزان با الگوی کشت ارائه شده موافق نیستند و به عناصر کودی بیشتری نیاز دارند.

وی با قدردانی از پیگیری نماینده دزفول در مجلس برای اصلاح الگوی کشت، این پیگیری‌ها را بدون نتیجه می‌داند و می‌گوید: یکی از شاخص‌ها در افت قیمت سبزی و صیفی دزفول، مشکل صادرات بود که با پیگیری‌ها و نشست‌های برگزار شده، این مشکل برطرف شد محصول درجه یک دزفول بدون بردن نامی از این شهر و پس از گذشت ۱۰ روز به درجه ۲ تبدیل و از شهرهای دیگر صادر می‌شد.

صادرات کاهو و کلم به دلیل کریسمس ۱۵ روز تعطیل شد

نظرزاده با تاکید بر ضرورت تشکیل اتحادیه صادرکنندگان دزفول می افزاید: باید از گمرک و اتاق بازرگانی به صورت جدی حمایت و استفاده شود و محصولات تا جایگاه مقصد توقفی نداشته باشند.
دلیل توقف صادرات کاهو و کلم به گفته دبیر اتاق اصناف کشاورزی دزفول، جشن‌های کریسمس در مقاصد بوده از این رو امید است محصولات پس کار وضعیت بهتری داشته باشند.

رییس اتاق اصناف کشاورزی دزفول نیز با یادآوری وضعیت بسیار ناپایدار بازار سبزی و صیفی جات و قیمت‌های بسیار پایین می‌گوید: نه تنها کاهو بلکه انواع کلم و شلغم نیز با بدترین قیمت‌های فروش مواجه هستند ولی به علت انتشار گسترده ویدئوهایی از مزارع کاهو در فضای مجازی، این محصول بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

بنا به گفته بهمن دریکوندی، بخش قابل توجهی از سبزیجات یادشده در شرایط بحرانی قرار دارند این در حالی است که قیمت تمام‌شده تولید هر هکتار کاهو و برخی سبزیجات مشابه حدود ۲ میلیارد و ۸۵۰ میلیون ریال است که با در نظر گرفتن متوسط عملکرد ۵۰ تا ۶۰ تن در هر هکتار، هزینه تمام‌شده محصول در مزرعه برای هر کیلوگرم حدود ۵۰ هزار ریال می‌شود.

برداشت کاهو و برخی سبزیجات با توجه به قیمت‌ها توجیه اقتصادی ندارد

هزینه نهایی کشت هر هکتار کاهو و سبزیجات با احتساب هزینه‌های برداشت، حمل‌ونقل تا میدان بار و سایر مخارج اصلی بنا به اعلام دریکوندی، حدود هفت میلیارد و ۵۱۰ میلیون ریال است یعنی هزینه تمام‌شده برای تولید هر کیلوگرم حدود ۱۳۰ هزار ریال است به بیان دیگر، فروش انواع سبزیجات به ویژه کاهو در شرایط فعلی فقط با قیمت ۱۳۰ هزار ریال سر به سر است و کشاورز زیان مستقیم نمی‌بیند ولی زحمت، رفت‌وآمد و تمام هزینه‌های انسانی او جبران نمی‌شود.

رئیس اتاق اصناف کشاورزی دزفول می‌گوید: قیمت فروش کاهو در بازار در حال حاضر بین ۶۰ تا ۹۰ هزار ریال برای هر کیلوگرم است و وضعیت عرضه و تقاضا برای محصولات سبزی و صیفی، کاملا روشن است؛ به دلیل قیمت پایین و نبود صرفه اقتصادی، به‌ ویژه با در نظر گرفتن هزینه‌های بالای برداشت محصول، این محصولات عملا امکان عرضه مناسب در بازار را ندارد و برای کشاورز توجیه اقتصادی محسوب نمی‌شود.

پیگیری اتاق اصناف دزفول درخصوص مشکلات فعالان کشاورزی

دریکوند با تاکید بر اینکه اتاق اصناف کشاورزی دزفول پیگیر مطالبات و مشکلات فعالان این بخش است؛ برگزاری نشست‌های متعددی در این راستا در سطح شهرستان و استان را یادآور می‌شود و می‌گوید: در نشستی با حضور فرماندار، نماینده مردم دزفول، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان و سایر مسئولان مربوطه در دزفول، موضوع صادرات محصولات به طور جدی بررسی و مقرر شد بخش زیادی از فرآیندهای گمرکی، انجام آزمایش‌ها در مبدا، برچسب گذاری و حتی پلمب کامیون‌ها در خود دزفول و شهرهای همجوار انجام شود.

این تصمیم طبق اعلام رییس اتاق اصناف کشاورزی دزفول، برای کاهش معطلی‌ها، به ویژه در مرز آستارا و جلوگیری از خروج محصولات دزفول با نام شهرهای دیگر اتخاذ شده است تا صادرات با نظم بیشتر و با هویت واقعی محصول انجام شود.

مصوبات بر زمین مانده و لزوم تدوین و اجرای طرح حمایتی برای نجات کشاورزان

رئیس اتاق اصناف کشاورزی دزفول با یادآوری برگزاری نشست‌های متعدد در سال‌های اخیر و اجرایی نشدن بسیاری از مصوبات این نشست‌ها می‌گوید: مسوولان محلی را نمی‌توان مقصر اصلی دانست، مشکل در برنامه ریزی کلان است؛ باید یک طرح جامع و عملیاتی با حمایت جدی دولت و برای نجات کشاورزی در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد در غیر این صورت، سرنوشت کشاورزی همانند برخی بخش‌های دیگر به سمت تضعیف و نابودی پیش خواهد رفت.

او می‌افزاید: نمونه‌هایی از این روند را می‌توان در تغییر کاربری اراضی مرغوب به باغ‌ویلا، اجرای اشتباه برخی طرح‌ها در شرایط کم‌آبی، آسیب به منابع طبیعی، کاهش آبخیزداری، رسوب‌گذاری در سدها و آسیب به تالاب‌ها و دریاچه‌ها مشاهده کرد.

یکی از راهکارهای مهم از نظر ریکوندی، بازگشت به اعطای تسهیلات کم‌بهره برای توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار و واگذاری بخشی از امور اجرایی به بخش خصوصی کارآمد است که می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری، از هدررفت منابع و تکرار بحران‌های فعلی جلوگیری کرد.

سونامی محصول حاصل نبود برنامه ریزی روشن و پایدار

رییس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول با بیان اینکه نبود برنامه‌ریزی روشن و پایدار، کشاورزی کشور را به سمت بی‌ثباتی سوق داده است، می‌گوید: هر سال در دزفول و دیگر شهرهای شمال خوزستان، با مازاد تولید(سونامی محصول) برخی محصولات مواجه می‌شویم اگرچه سامانه‌هایی برای رصد سطح کشت وجود دارد ولی تا زمانی که همراه با آن‌ها مشوق‌های موثر و جریمه‌های بازدارنده اجرا نشود، این ابزارها کارایی لازم را نخواهند داشت.

طراحی و اجرای الگوی کشت به اعتقاد دریکوندی، باید به یک بخش خصوصی توانمند واگذار و به صورت یکپارچه در سراسر کشور اجرا شود؛ دولت و وزارت جهاد کشاورزی نیز باید با حمایت جدی از این طرح، سازوکارهای تشویقی و تنبیهی لازم را پشتیبانی کنند.

او می‌افزاید: روش‌های متعددی برای ترغیب کشاورزان به تبعیت از الگوی کشت وجود دارد اما متاسفانه تاکنون دولت، حمایت کافی از این روش‌ها نکرده است؛ با وجود اینکه بارها اعلام کرده‌ایم که در صورت حمایت مسوولان استان، آمادگی داریم پایه و زیربنای الگوی کشت را در دزفول به عنوان پایلوت ایجاد کنیم ولی هیچ حمایتی نشده است.

کوتاه شدن دست دلالان با اجرای دقیق الگوی کشت

نقش دلالان و واسطه‌گران در بروز این وضعیت از دیگر موارد مورد اشاره رییس اتاق اصناف کشاورزی شهرستان دزفول است؛ او می‌گوید: با اجرای دقیق الگوی کشت، نقش دلالان و واسطه‌ها به شکل طبیعی محدود می‌شود زیرا تولید براساس نیاز بازار و ظرفیت واقعی انجام خواهد شد؛ اگر دلالان و واسطه‌گران نقش خود را به صورت حرفه‌ای و شفاف ایفا کنند و مانند بسیاری از کشورها تنها پنج تا هفت درصد کارمزد دریافت کنند، می‌توانند با تشکیل اتحادیه‌ها و تشکل‌های قانونی به ساماندهی بازار کمک کنند اما در کشور ما متاسفانه، اغلب به دنبال سودهای کلان هستند و در این میان، کشاورزان بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند.

او با اشاره به وضعیت صادرات محصولات کشاورزی دزفول می‌افزاید: محصولات صادراتی متنوعی در دزفول تولید می‌شود ولی بخش زیادی از آن هم‌اکنون به نام شهرهای شمالی صادر می‌شود؛ از سوی دیگر با توجه به سخت گیری کشورهای حاشیه خلیج فارس در زمینه میزان سموم و کودهای شیمیایی در محصولات باید تمرکز بیشتری بر صادرات به کشورهای همسایه به ویژه عراق داشته باشیم چراکه صادرات به این کشور راحت تر است.

نبود پایانه صادراتی مناسب از مشکلات اساسی صادرات محصولات دزفول

رییس اتاق اصناف کشاورزی دزفول نبود پایانه صادراتی مناسب را یکی از مشکلات اساسی صادرات محصولات این شهرستان عنوان و بیان می‌کند: بیش از ۱۲ سال از صدور مجوز پایانه صادرات دزفول گذشته اما مسوولان اجرایی هنوز زمین مورد نیاز را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار نداده‌اند؛ چند سرمایه‌گذار نیز حاضر بودند زمین شخصی خود را برای پایانه صادراتی اختصاص دهند ولی سازمان‌های مربوطه به دلایل فنی مخالفت کردند و طرح عملیاتی نشد.

این وضعیت به گفته او مانع توسعه صادرات واقعی و ارتقای جایگاه محصولات دزفول در بازارهای خارجی شده است.

مدیر جهاد کشاورزی دزفول نیز در پاسخ به ایرنا درخصوص مطالبه کشاورزان شهرستان مبنی بر ساماندهی وضع موجود، با یادآوری اختصاص حدود ۲هزار و ۱۶۰ هکتار از اراضی کشاورزی دزفول به کشت کاهو می‌گوید: کشت کاهو در کرج و فروش هر هکتار محصول بین ۱۰ تا ۲۵ میلیارد ریال منجر به افزایش کشت آن در اراضی دزفول شد.

لزوم معافیت محصولات کشاورزی از تعهدات ارزی

محصولات کشاورزی به اعتقاد بهروز قمرزاده باید از تعهدات ارزی معاف می‌شدند چراکه در حال حاضر و با توجه به شرایط ایجاد شده کشاورزان انگیزه‌ای برای صادرات محصولات ندارند.

او با اشاره به این موضوع که تقاضا برای کاهوی دزفول با توجه به تعطیلی بازار روسیه در روز کریسمس، کم شده است، می‌افزاید: بازار صادرات به کشور عراق نیز تا زمانی که محصولات خودشان در بازار است یعنی تا حداقل ۱۰ روز آینده رونق نخواهد داشت.

سرمای زودرس و رشد فوری کاهوی دزفول و همچنین بازارپسند نبودن فرم کاهو به دلیل بارش باران از دیگر دلیل مسایل مربوط به چالش‌های پیرامون این محصول از دید قمرزاده است؛ او می‌گوید: مسایل کشاورزان به ویژه کاهوکاران از طریق رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان به وزیر جهاد کشاورزی منتقل شده است.

مدیر جهاد کشاورزی دزفول با بیان اینکه امکان خرید تضمینی کاهو وجود ندارد، می افزاید: نشستی درخصوص موانع صادرات و بازار سبزی و صیفی با حضور مسوولان سازمان جهاد کشاورزی خوزستان برگزار و با توجه به فسادپذیری محصولات سبزی و صیفی، مقرر شد تمامی اقدامات گمرکی در دزفول انجام و پس از آن به مرز آستارا ارسال شود که از این طریق تاکنون ۲ محموله صادر شده است.

او ضمن قدردانی از پیگیری‌های نماینده، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان و فرماندار ویژه دزفول درخصوص حل مشکلات صادرات می‌افزاید: برخی تعهدات نظیر تامین نیرو، تجهیزات و استقرار در محل توسط گمرک محقق نشده است.

بحران کاهوی دزفول تنها نمادی از چالش‌های عمیق و مزمن بخش کشاورزی است؛ بخشی که با نبود برنامه‌ریزی پایدار، ضعف زیرساخت‌های صادراتی، بی‌توجهی به الگوی کشت و سیطره دلالان، سرمایه و انگیزه کشاورزان را به نابودی می‌کشاند. نجات کشاورزی دزفول نیازمند تدوین طرحی جامع و جدی با محوریت حمایت دولتی، مشارکت موثر بخش خصوصی، ساماندهی صادرات و اصلاح الگوی کشت است؛ در غیر این صورت، خاک حاصلخیز و محصولات این منطقه که می‌تواند مایه امید و روزی باشد، همچنان زیر چرخ تراکتورها قربانی خواهد شد.