یک رسانه عربی در گزارش به بررسی دلایل نگرانی فزاینده در محافل سیاسی و رسانهای اسرائیل از روند تفاهم میان آمریکا و ایران پرداخت؛ تفاهمی که گفته میشود قرار است چارچوب اولیهای برای مذاکرات گستردهتر میان دو طرف ایجاد کند.
به گزارش ایسنا به نقل از المیادین، بر اساس این تحلیل، واکنشهای شدید در فضای سیاسی و رسانهای اسرائیل پس از انتشار اخبار مربوط به نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم، تنها به محتوای توافق احتمالی مربوط نیست، بلکه ریشه در نگرانیهای عمیقتر راهبردی دارد.
در این گزارش تأکید شده است که اسرائیل از ابتدا مخالفت خود را با توقف جنگ علیه ایران پنهان نکرده و همواره خواهان تداوم فشار و باز نگه داشتن گزینه نظامی بوده است. همچنین تلآویو آتشبس در لبنان را نیز بیش از آنکه ناشی از خواست راهبردی خود بداند، نتیجه ملاحظات دولت آمریکا تلقی کرده است.
طبق این تحلیل، طی سالهای اخیر تغییری در رویکرد امنیتی و سیاسی اسرائیل شکل گرفته است؛ تغییری که بر اساس آن مفهوم «مهار» جای خود را به رویکرد «اقدام نظامی» داده و جنگ از یک ابزار سیاسی به محور اصلی تفکر راهبردی تبدیل شده است.
«هرم وارونه» و اختلاف بر سر اولویتها
نخستین عامل نگرانی اسرائیل، آن چیزی عنوان شده است که تلآویو آن را تغییر اساسی در اولویتبندی آمریکا میداند.
بر اساس این گزارش، دولت آمریکا بهدنبال دستیابی به یک دستاورد سیاسی سریع برای کاهش تنشهای منطقهای، جلوگیری از جنگ گسترده و آرامسازی بازارهای انرژی است؛ موضوعی که میتواند برای دونالد ترامپ نیز دستاوردی سیاسی محسوب شود.
اما از نگاه اسرائیل، این رویکرد نوعی «هرم وارونه» است؛ زیرا بهجای پرداختن به موضوعات اصلی، ابتدا بر توقف درگیریها، باز شدن مسیرهای کشتیرانی و کاهش فشار اقتصادی بر ایران تمرکز شده و مسائل کلیدی به مراحل بعدی موکول میشود.
طبق ارزیابیهای مقامات اسرائیل، طرح مورد حمایت واشنگتن شامل تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز، کاهش محدودیتهای اقتصادی علیه ایران و آرامسازی جبهه لبنان است و پس از آن مذاکرات درباره برنامه هستهای از سر گرفته خواهد شد.
اعتراض اصلی اسرائیل در این بخش آن است که برنامه هستهای ایران دیگر بهعنوان شرط اولیه مطرح نیست، بلکه به یک موضوع مذاکرهای در آینده تبدیل شده است. همچنین موضوع موشکهای بالستیک و حمایت از گروههای مقاومت نیز خارج از دستورکار مستقیم آمریکا ارزیابی میشود.
افول «سحر نتانیاهو» در برابر ترامپ
بخش دیگری از این تحلیل به روابط بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ اختصاص دارد؛ رابطهای که طی سالهای گذشته در محافل سیاسی اسرائیل بهعنوان یک رابطه ویژه و مبتنی بر نفوذ شخصی نتانیاهو بر رئیسجمهور آمریکا معرفی میشد.
بر اساس این روایت، همواره چنین تبلیغ میشد که نتانیاهو از طریق نوعی «هماهنگی شخصی» و شناخت از ذهنیت ترامپ قادر است بر تصمیمهای واشنگتن تأثیر بگذارد، اما روند کنونی مذاکرات با ایران باعث شده این تصویر با چالش جدی مواجه شود.
نتانیاهو همچنان بر حفظ گزینه جنگ فراگیر و فشار حداکثری تأکید دارد و معتقد است ادامه فشارها میتواند به تضعیف یا سقوط نظام ایران منجر شود. با این حال، نشانههای اخیر از جمله گزارشهایی درباره تنش در ارتباطات میان دو طرف، کاهش نقش اسرائیل در روند مذاکرات و تأکید آمریکا بر تصمیمگیری براساس منافع خود، نشان داده که توان تأثیرگذاری تلآویو محدودتر از گذشته شده است.
بحث درباره جایگاه اسرائیل در تصمیمسازیها
در ادامه گزارش به شکلگیری نوعی بحث داخلی در اسرائیل اشاره شده است؛ بحثی که صرفاً درباره محتوای تفاهم با ایران نیست، بلکه جایگاه خود رژیم صهیونیستی در معادلات تصمیمگیری را زیر سؤال میبرد.
بر اساس این تحلیل، با افزایش احتمال دستیابی به توافقی که به کاهش تنشها منجر شود، انتقادهایی در داخل اسرائیل مطرح شده است مبنی بر اینکه دولت دیگر قادر به تحمیل اولویتهای خود نیست.
«آویگدور لیبرمن» وزیر جنگ اسبق اسرائیل از جمله چهرههایی است که این موضوع را بهصراحت مطرح و نتانیاهو را متهم کرده است که حاشیه استقلال تصمیمگیری را از بین برده و تصمیمهای کلان را به اراده آمریکا وابسته کرده است.
در این گزارش آمده است که برخی منتقدان داخلی حتی پا را فراتر گذاشته و گفتهاند که نتانیاهو، اسرائیل را از موقعیت یک بازیگر مستقل به جایگاهی رسانده که ناچار است خود را با تصمیمات واشنگتن تطبیق دهد. نگرانی موجود در اسرائیل تنها ناشی از محتوای احتمالی تفاهم تهران و واشنگتن نیست، بلکه بازتابی از نگرانی عمیقتر نسبت به محدود شدن قدرت و نفوذ تلآویو و شخص نتانیاهو در معادلات منطقهای و بینالمللی است.
