محمد قوچانی با بیان اینکه انسداد در فضای مجازی، مطبوعات و رسانه‌ها را هم با سردرگمی مواجه کرده است، درباره نقش رسانه‌ها در وضعیت موجود مطرح کرد: رسانه‌ها نباید اشتباهات گذشته را تکرار کنند. اگر روایت اول را به مخاطب ارائه ندهیم جریان اطلاع‌رسانی از دستمان درمی‌رود.

محمد قوچانی ـ روزنامه‌نگار ـ در گفت‌وگویی با ایسنا با تشریح وضعیت موجود و تغییرات نظام رسانه‌ای در شرایط فعلی، در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه برای برون‌رفت از این وضعیت چه پیشنهادی به رسانه‌ها دارد؟

می‌گوید: نظام رسانه‌ای ما تغییر کرده و مطبوعات ما به سمت شبکه‌های اجتماعی تغییر پیدا کرده و شبکه‌های اجتماعی هم تیغ دوسر هستند؛ از سویی ابزار اطلاع‌رسانی رسانی‌اند و از سویی هم می‌توانند به یک وسیله امنیتی تبدیل شوند.

نتیجه این می‌شود که به محض کوچکترین مسئله امنیتی که در کشور رخ می‌دهد که البته خیلی این فاصله کوتاه شده و از چند سال یک بار به سالی چندبار می‌رسد، با یک انسداد در فضای مجازی مواجه می‌شویم.

روایت سومی نداریم

قوچانی با اشاره به اتکاء بیش از حد مطبوعات به فضای مجازی یادآور شد: این اتکاء به فضای مجازی در همه عرصه‌ها سبب شده است که با تعطیلی آن، این بخش که می‌تواند جایگزین شود، از کار بیفتد. از آن طرف حاکمیت اجازه گسترش اطلاع‌رسانی به فضای رسمی وی‌اودی‌ها را نمی‌دهد.

یعنی ما هنوز شبکه رسمی غیردولتی در کشور نداریم و به شیوه خیلی عجیبی ماهواره‌ها از آن طرف کار می‌کنند. رسانه‌هایی که بیرون از مرز هستند در حال اطلاع‌رسانی هستند و هیچ صدای سومی بین صداوسیما و رسانه‌های خارج از کشور به گوش مردم نمی‌رسد.

با قطع اینترنت، با انحطاط مطبوعات، تضعیف تحریریه‌ها و نداشتن شبکه‌های خبری در داخل کشور به شکل مستقل، ما هیچ روایت سومی که به شکل روایت مستقل باشد نداریم و ادامه دادن این مسیر خود تبدیل به بحران خواهد شد.

شبکه ملی اطلاعات کجاست؟

او در توضیح بیشتر درباره وضعیت موجود گفت: ما سال‌هاست از دولت‌های مختلف می‌شنویم که شبکه ملی اطلاعات را راه‌اندازی می‌کنند اما این شبکه ملی عملا کاری نمی‌کند.

الان به دلیل اینکه اینترنت بسته شده، یک موتور جست‌وجو در کشور نداریم که مردم از اطلاعات روزمره خود اعم از تعطیلی مدارس، پرواز هواپیما و ... مطلع شوند و این خیلی اتفاق عجیبی است.

پلتفرم‌های داخلی هم همگی تعطیلی هستند؛ چرا که شنیده شد در جنگ ۱۲روزه هم در معرض استفاده قرار گرفتند. این پلتفرهای داخلی که قرار بوده سنگر مقاومت ما مقابل رسانه‌های خارجی باشد خود به یک بدافزار تبدیل شد.

این روزنامه‌نگار با اشاره به وضعیت موجود گفت: از طرفی روزنامه‌نگاران هم آنقدر به هوش مصنوعی و شبه‌مصنوعی و فضای مجازی وابسته شدند که نمی‌توانند دو خط دقیق و درست بنویسند. نتیجه این می‌شود که کل فضای رسانه‌ای کشور را دودستی تقدیم به آنهایی کنیم که خارج از کشور هستند.

اگر روزنامه داشتم همه شماره‌هایش را به شکل فوق‌العاده درمی‌آوردم

او درباره نقش رسانه‌ها در وضعیت موجود گفت: من اگر روزنامه داشتم تمام شماره‌هایش را به شکل فوق‌العاده درمی‌آوردم و درباره تک‌تک موضوعات تحقیق می‌کردم؛ چراکه معتقدم روایت اول را باید خودمان برویم.

اگر روایت اول را ندهیم از دستمان در می‌رود. مثل سال ۱۳۹۸ که ما نتوانستیم اعداد را دقیق از اتفاقات منتشر کنیم و هنوز که هنوز است اخبار غلط و نادرستی چه در کاهش و چه در افزایش می‌دهیم و حالا رسانه‌ها نباید این اشتباه را دوباره تکرار کنند. روزنامه‌ها الان باید این اجازه را داشته باشند.

تحلیل هم به اندازه اطلاع‌رسانی خیلی مهم است؛ چرا که اطلاعات را باید راستی‌آزمایی کرد چرا که شبکه‌های اجتماعی در اطلاع‌رسانی درست عمل نمی‌کنند و هر شایعه‌ای را مطرح می‌کنند.

این روزنامه‌نگار تاکید کرد: اعتبار هر رسانه و پایگاه‌های خبری و روزنامه‌ به این است که از اعتبار نام خود صیانت کند و بتواند اطلاعات دقیق و درست را به مردم بدهد.

باید یک عنصر سه‌گانه در تحریریه رسانه‌ها در نظر بگیرند

او سپس با تاکید بر عنصر تحلیل در رسانه‌ها، گفت: مهمترین تحلیل در رسانه‌ها این است که این ماجرا سه ضلع دارد؛ مردم، معترضان و یک جریان سومی که به دنبال داغ کردن ماجراست چه مثبت چه منفی.

به هر حال مردم را نمی‌توان با گروهی که به شکل حرفه‌ای اعتراض می‌کنند یکی کرد. مردم هم معترض‌اند، بازاری‌ها معترض‌اند و به طور کلی طبقه متوسط شهری معترض‌اند. باید یک سه‌گانه‌ای در تحریریه رسانه‌ها در نظر بگیرند و مرز این سه را مشخص کنند.

بین اغتشاش و اعتراض فاصله می‌گذاریم اما عملا حاضر نیستیم امتیازی به معترضان بدهیم. به هر حال معترضان توقع و انتظاراتی دارند که باید آنها را از افرادی که خشونت می‌کنند جدا کنیم ولی در این چندروزه تلاشی برای این موضوع هم از طرف رسانه‌ها و هم از سوی حاکمیت نشد.