با فرا رسیدن فصل زمستان و افت محسوس دما، مراقبت از فضای سبز بیرونی یکی از چالش‌های اساسی باغداران و علاقه‌مندان به گل و گیاه است.

یکی از مشکلات متداول زمستانی، ترک‌خوردن گلدان‌های بیرونی در اثر چرخه‌های یخ‌زدگی و آب‌شدن است. این موضوع بیش از همه در گلدان‌های ساخته‌شده از مواد متخلخل مانند تراکوتا، سرامیک معمولی و پلاستیک نازک دیده می‌شود، زیرا آب درون خاک یا منافذ این مواد یخ می‌زند و با افزایش حجم، به ساختار ظرف فشار وارد می‌کند که در نهایت منجر به شکستن یا ترک‌خوردن آن می‌شود.

چرا گلدان‌ها در زمستان می‌شکنند؟

در هوای سرد، آب موجود در خاک و منافذ گلدان یخ می‌زند و منبسط می‌شود. این انبساطِ مکرر در چرخه‌های شب و روز فشار زیادی به ساختار گلدان وارد می‌کند و اگر جنس گلدان در برابر سرما مقاوم نباشد، ترک یا شکستگی رخ می‌دهد. این پدیده به‌ویژه در ظروفی که فاقد سوراخ زهکشی هستند یا روی زمین سرد و مرطوب قرار گرفته‌اند بیشتر مشاهده می‌شود.

انتخاب گلدان مناسب برای زمستان

ابتدا لازم است بدانیم که برخی از جنس‌های گلدان طبیعی در برابر یخ‌زدگی بسیار آسیب‌پذیرند:

تراکوتا و سفال بدون لعاب: بسیار مستعد جذب رطوبت و ترک‌خوردن در سرما.

پلاستیک نازک: در سرمای شدید شکننده و آسیب‌پذیر می‌شود.

سرامیک معمولی: اگر لعاب‌نشده یا نازک باشد، خطر ترک‌خوردگی بالاست.

در مقابل، گلدان‌هایی از جنس سرامیک لعاب‌دار، رزین، فایبرگلاس، بتن یا چوب با ضخامت مناسب مقاومت بهتری در برابر یخ‌زدگی دارند و می‌توانند با محافظت کمتر در فضای باز دوام بیاورند.

روش‌های کاربردی برای جلوگیری از ترک‌خوردن گلدان‌ها

در ادامه راهکارهای عملی و اثبات‌شده برای محافظت از گلدان‌ها در فصل سرد آورده شده است:

ایجاد زهکشی مناسب

وجود سوراخ‌های زهکشی در کف گلدان باعث خروج آب اضافی و کاهش تجمع رطوبت می‌شود که یکی از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از یخ‌زدگی داخلی گلدان است.

ارتفاع دادن گلدان از سطح زمین

قرار دادن گلدان روی آجر، چوب یا پایه‌های مخصوص هوا را در زیر آن جریان می‌دهد و از تله‌شدن آب در زیر گلدان جلوگیری می‌کند. این کار احتمال ترک‌خوردن پایین گلدان را کاهش می‌دهد.

روش گلدان دوتایی

قرار دادن گلدان در گلدان بزرگ‌تر و پر کردن فضای خالی بین آن‌ها با کاه، مالچ، روزنامه یا پوشش گیاهی باعث ایجاد یک لایه عایق هوا می‌شود که از انتقال شدید سرما به گلدان داخلی جلوگیری می‌کند.

دفن گلدان در خاک

اگر امکان دارد، قرار دادن گلدان در سوراخی در زمین و پر کردن اطراف آن با خاک طبیعی می‌تواند از سردترین هوای زمستانی محافظت بیشتری ایجاد کند، چرا که گرمای زمین کمتر دچار نوسان دمایی می‌شود.

افزودن مالچ روی سطح خاک

استفاده از لایه‌ای از مالچ، برگ خشک یا پوست درخت روی سطح خاک، به حفظ گرما در اطراف ریشه کمک می‌کند و از نوسانات شدید دما جلوگیری می‌کند.

جابه‌جایی یا ذخیره‌سازی مناسب

گلدان‌هایی که نمی‌خواهید در زمستان استفاده شوند، باید خالی، شسته و در انباری، گلخانه یا فضای سرپوشیده نگهداری شوند. اگر فضا محدود است، می‌توانید آن‌ها را برعکس و با پوشش مناسب در فضای بیرونی تحت پوشش محافظ قرار دهید.

عایق‌بندی با پوشش‌های محافظ

استفاده از مواد عایق مانند حباب‌پلاستیک، پارچه کنفی یا حتی پتو، کنف و الیاف طبیعی می‌تواند دیواره گلدان را در برابر سرما محافظت کند. این پوشش نباید سوراخ‌های زهکشی را مسدود کند.

با نزدیک شدن به زمستان، توجه به جزئیات آماده‌سازی گلدان‌ها و ظروف باغبانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. انتخاب مواد مناسب، ایجاد زهکشی و عایق‌بندی مؤثر، ارتفاع دادن گلدان‌ها و استفاده از روش‌های حفاظت عملی، می‌تواند عمر گلدان‌ها را افزایش دهد و هزینه‌های جایگزینی را کاهش دهد.

این توصیه‌ها مبتنی بر تجربیات کارشناسان و منابع معتبر باغبانی است و به شما کمک می‌کند تا فضای سبزتان را با کمترین خسارت از زمستان عبور دهید.

منبع: ایرنا