در هفته‌ای که دسترسی به اینترنت بین‌الملل به‌طور کامل قطع بود، کاربران ایرانی عملاً گزینه‌ای جز استفاده از پلتفرم‌ها و سایت‌های بومی نداشتند. طبق قانون، هزینه ترافیک در این شرایط باید با تعرفه داخلی (نیم‌بها) و حتی یک سوم محاسبه شود، اما بررسی اسناد مصرفی در سه اپراتور بزرگ کشور نشان می‌دهد که نه‌تنها این حق رعایت نشده، بلکه کنتورها به شکلی عجیب، مصرف داخلی کاربران را در ستون «ترافیک بین‌الملل» ثبت کرده‌اند.

ایرانسل؛ تماشای فیلم ملی، فاکتور بین‌المللی!

عجیب‌ترین سند این گزارش مربوط به اپراتور ایرانسل است. کاربری که در زمان قطعی کامل نت بین الملل، تنها از پلتفرم‌های پخش فیلم «فیلیمو» و «نماوا» استفاده کرده، با یک شوک آماری روبرو شده است. در حالی که تماشای فیلم ساعت‌ها زمان برده و حجم بالایی می‌طلبد، سیستم ایرانسل تنها 34 مگابایت مصرف را در بخش «محتواهای داخلی» ثبت کرده است.

در مقابل، 2.48 گیگابایت از حجم این کاربر (یعنی تقریباً تمام مصرف او) در ستون «محتواهای بین‌الملل» درج شده است. این عدد نشان می‌دهد که در زمان قطع بودن کامل اینترنت بین‌الملل، ایرانسل ترافیک پلتفرم‌های داخلی را به قیمت «گوگل» و «یوتیوب» برای کاربر فاکتور کرده است.

همراه اول؛ معمای «سیاه‌چاله» ترافیک!

وضعیت در همراه اول با ابهام همراه است. سند استخراج شده از اپلیکیشن این اپراتور نشان می‌دهد که همراه اول نمایش «خلاصه وضعیت مصرف» و تفکیک آنچه گذشته است ندارد. کاربر تنها یک عدد کلی به عنوان «باقی‌مانده» می‌بیند.

براساس داده‌های موجود در اپلیکیشن «همراه من» یک کاربر، مکانیزم محاسبه ترافیک در این اپراتور به شکلی است که برای یک بسته 7.14 گیگابایتی، باقیمانده‌ی 3.28 گیگابایت از حجم عادی (بین‌الملل)، معادل 8.87 گیگابایت ترافیک داخلی ارزش‌گذاری شده است. این تفاوتِ معنادار نشان می‌دهد که نرخ اینترنت بین‌الملل حدود 2.7 برابر گران‌تر از ترافیک داخلی اعمال می‌شود؛ شکافی قیمتی که در روزهای قطعی اینترنت جهانی، به ابزاری برای اتمام سریع‌تر بسته‌های کاربران تبدیل شده است.

کاربران زیادی گزارش داده‌اند که در زمان قطعی نت، با وجود استفاده از سرویس‌های بومی، حجم آن‌ها دقیقاً از مخزن «عادی» (گران‌ترین نرخ) کسر شده است. از آنجا که همراه اول گزارش تفکیکی ارائه نمی‌دهد، کاربر عملاً راهی برای اثبات این «اشتباه محاسباتی» و کسر ترافیک با ضریب 2.7 برابری ندارد.

رایتل؛ صدور صورت‌حساب جهانی برای مصرف داخلی!

در اپراتور رایتل نیز همان الگوی 2 اپراتور قبلی رخ داده است. در حالی که هیچ راهی به دنیای خارج وجود نداشته، برای یک کاربر، سیستم این اپراتور بیش از 85 درصد مصرف کاربر (1.22 گیگابایت از 1.41 گیگابایت) را در ستون «بین‌الملل» نشانده است. سهم ترافیک داخلی در این اپراتور نیز تنها 129 مگابایت ثبت شده که نشان‌دهنده ناتوانی یا بی‌میلی سیستم در شناسایی محتوای بومی است. نکته تامل‌برانگیز اینجاست که با وجود ساعت‌ها فعالیت در پیام‌رسان‌های داخلی، سهم محتوای بومی در این اپراتور تنها 62 مگابایت شناسایی شده است!

چگونه ممکن است کاربری که ساعت‌ها فیلمِ ایرانی تماشا کرده، تنها 34 مگابایت مصرف داخلی داشته باشد؟ این ارقام ثابت می‌کند که در زمان قطعی اینترنت، اپراتورها نه تنها تسهیلاتی برای استفاده از شبکه ملی فراهم نکرده‌اند، بلکه با «بین‌المللی حساب کردنِ محتوای داخلی»، بسته‌های کاربران را چند برابر سریع‌تر به پایان رسانده‌اند. حالا زمان پاسخگویی شفاف اپراتورهاست: این حجم‌های سوخت شده با نرخ گران، چگونه جبران خواهد شد؟