به گزارش رکنا به نقل از دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، برخی شواهد نشان می‌دهند مصرف غذاها یا نوشیدنی‌های شیرین ممکن است آکنه را افزایش دهد. نتایج یک مطالعه که بیش از ۲۴هزار نفر را مورد بررسی قرار داده، نشان می‌دهد که غذاهای پرقند و پرچرب با آکنه ارتباط دارند؛ همچنین مصرف شیر گاو با آکنه مرتبط بود. این ارتباط حتی پس از تعدیل عواملی مانند وضعیت اجتماعی-اقتصادی و میزان کالری دریافتی روزانه که می‌توانستند نتایج را تحت تأثیر قرار دهند، همچنان وجود داشت. به این معنا که درآمد فرد و مقدار کالری مصرفی کلی، ارتباطی با آکنه نداشتند، اما نوع غذاها (پرقند، پرچرب و شیر گاو) مرتبط بودند.

با این حال، آکادمی پوست آمریکا (AAD) اشاره می‌کند که تمام مطالعات درباره رژیم غذایی و آکنه به یک نتیجه نرسیده‌اند. همچنین، وجود یک ارتباط در پژوهش‌ها لزوما به این معنا نیست که قند به‌طور مستقیم باعث ایجاد آکنه می‌شود. دانشمندان هنوز به‌طور قطعی از رابطه بین قند و آکنه مطمئن نیستند، اما چند نظریه در این زمینه وجود دارد. یکی از نظریه‌ها این است که غذاها و نوشیدنی‌های شیرین باعث افزایش قند خون می‌شوند که این موضوع می‌تواند منجر به التهاب و افزایش تولید چربی پوست (سبوم) شود. از آنجا که آکنه با هر دوی این عوامل مرتبط است، این فرایند می‌تواند آکنه را تشدید کند.

قند خون بالا همچنین باعث افزایش فاکتور رشد شبه‌انسولینی نوع یک "IGF-۱" می‌شود که در رشد بافت‌ها نقش دارد. سطوح بالاتر IGF-۱ ممکن است میزان تولید چربی پوست را افزایش دهد و این چربی می‌تواند منافذ پوست را ببندد و در نتیجه به ایجاد آکنه منجر شود.

نظریه دیگر این است که رژیم غذایی پرقند باعث افزایش سطح آندروژن‌ها می‌شود. آندروژن‌ها گروهی از هورمون‌ها هستند که تستوسترون نیز جزو آن‌هاست و همه افراد در سطوح مختلفی این هورمون‌ها را دارند. آندروژن‌ها در مقادیر طبیعی مضر نیستند، اما افزایش بیش از حد آن‌ها می‌تواند در بروز آکنه نقش داشته باشد. پژوهشگران همچنان در حال بررسی و تحقیق درباره این ارتباط‌ها هستند.

اگرچه قند ممکن است در برخی افراد باعث تشدید آکنه شود، اما برای همه یک عامل قطعی نیست. عوامل زیادی مانند «مرحله زندگی»، «چرخه قاعدگی»، «محصولات پوستی»، «بیماری‌ها»، «برخی داروها» و «سیگار کشیدن» می‌توانند در ایجاد آکنه نقش داشته باشند.

مرحله زندگی؛ بروز آکنه در دوران بلوغ شایع است، زیرا سطح تستوسترون افزایش می‌یابد. آکنه ممکن است در دوران بارداری، پس از زایمان یا یائسگی نیز ظاهر شود. همچنین افرادی که قاعدگی دارند دچار نوسانات منظم هورمونی می‌شوند که می‌تواند منجر به آکنه شود.

محصولات پوستی، برخی محصولات مراقبت از پوست یا لوازم آرایشی در صورت داشتن ترکیبات مسدودکننده منافذ یا کومدوژنیک می‌توانند باعث آکنه شوند. درماتیت تماسی و تحریک پوستی نیز گاهی شبیه آکنه دیده می‌شوند.

برخی بیماری‌ها نیز به دلیل تأثیر بر هورمون‌ها می‌توانند باعث آکنه شوند؛ برای مثال، آکنه می‌تواند یکی از علائم سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) باشد. برخی داروها، برخی روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری ممکن است به‌عنوان عارضه جانبی باعث آکنه شوند و همچنین داروهای دیگر مانند استروئیدها، لیتیوم یا داروهای ضد صرع نیز می‌توانند آکنه ایجاد کنند. مصرف سیگار ممکن است در بروز آکنه در بزرگسالان نقش داشته باشد.

چگونه بفهمیم قند باعث آکنه می‌شود؟

هیچ آزمایش مشخصی برای تشخیص آکنه مرتبط با مصرف قند وجود ندارد. با این حال، اگر آکنه تنها علامت فرد باشد و شدت زیادی نداشته باشد، ممکن است بتوان با ثبت روزانه علائم تشخیص داد که آیا قند نقشی دارد یا نه. مواردی مانند میزان استرس، میزان خواب، چرخه‌های هورمونی، الگوهای غذایی و داروهای مصرفی را می‌توان ثبت کرد. اگر به‌طور مداوم پس از مصرف غذاهای پرقند، جوش‌های جدید ظاهر شوند، این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده یک ارتباط باشد. با این حال، باید توجه داشت که عوامل زیادی می‌توانند باعث آکنه شوند، بنابراین این ارتباط همیشه ساده و مستقیم نیست.

همچنین ثبت دقیق غذاها برای همه افراد مناسب نیست. برخی افراد با سابقه اختلالات خوردن به‌صورت تجربی گزارش کرده‌اند که پیگیری رژیم غذایی یا مصرف قند باعث ایجاد افکار آزاردهنده درباره غذا، وزن یا ظاهرشان می‌شود. اگر این موضوع برای فردی نگران‌کننده است، بهتر است با پزشک مشورت کند. به دلیل عوامل ژنتیکی، برخی خانواده‌ها بیشتر از دیگران مستعد آکنه هستند.

برای آکنه ناشی از مصرف قند چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

اگر فردی شک دارد که آکنه‌اش به مصرف قند مرتبط است و پزشک نیز علت زمینه‌ای دیگری پیدا نکرده، می‌تواند با ایجاد تغییرات کوچک در الگوی غذایی این موضوع را بررسی کند. این کار می‌تواند به ‌سادگی انجام شود که شامل کاهش مصرف قندهای افزوده یعنی قندهایی که افراد برای شیرین کردن به غذاها اضافه می‌کنند، می‌شود. شکر سفید، شکر قهوه‌ای، دکستروز و شربت‌ذرت از این دست قندها هستند.

این قندها در بسیاری از موادغذایی مانند نوشابه‌ها، قهوه‌های شیرین‌شده، چای سرد، دسرها، ماست‌ها، محصولات پخته‌شده و نوشیدنی‌های الکلی یافت می‌شود. این خوراکی‌ها را می‌توان با برخی خوراکی‌ها مانند نوشابه بدون قند، قهوه تلخ، چای سیاه یا سبز بدون شکر، آب طعم‌دار و ماست طبیعی یا ماست یونانی جایگزین کرد. همچنین راه‌هایی مانند استفاده از استویا یا میوه‌ها برای شیرین کردن غذا بدون استفاده از شکر وجود دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگرچه بسیاری آکنه را صرفا یک مشکل ظاهری می‌دانند، اما این عارضه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر اعتمادبه‌نفس و سلامت روان داشته باشد. گاهی اوقات نیز آکنه می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری زمینه‌ای باشد. اگر روش‌های مراقبت شخصی و خانگی به بهبود آکنه کمک نکنند، صحبت با پزشک برای دریافت راهنمایی درمانی می‌تواند مفید باشد. همچنین اگر آکنه شدید باشد یا همراه با علائم دیگری ظاهر شود، نباید در مراجعه به پزشک تردید کرد. این علائم شامل «جوش‌های عمیق، بزرگ و دردناک»، «جای جوش‌های عمیق یا شدید»، «علائم عفونت مانند تورم یا ترشح چرک»، «نشانه‌های تحریک پوستی مانند خارش، سوزش یا پوسته‌ریزی»، «ضایعاتی که تغییر رنگ می‌دهند، بزرگ‌تر می‌شوند یا بهبود پیدا نمی‌کنند»، «تغییرات وزن بدون علت مشخص»، «رشد یا ریزش غیرطبیعی مو» و «نامنظم شدن یا قطع قاعدگی» می‌شود.