اعمال افطار ماه رمضان و دعای افطار؛ آشنایی با آداب افطار و مستحبات، صدقه دادن و اطعام روزه‌دار همراه با بیان فضیلت دعای هنگام افطار.

از جمله اعمال ماه رمضان افطار کردن است. برای زمان افطار و نحوه افطاری نمودن اعمال مستحبی وارد شده است که این اعمال را در این مقاله آورده ایم.

افطار ماه رمضان یکی از زیباترین لحظات معنوی این ماه مبارک است که با دعا، ذکر، صدقه و اطعام روزه‌داران همراه می‌شود. آشنایی با آداب افطار و مستحبات آن، نه‌تنها ثواب افطار را افزایش می‌دهد، بلکه روح عبودیت و همدلی را در این ماه مبارک تقویت می‌کند. در این مطلب، مهم‌ترین اعمال مستحب و دعا بعد افطار رمضان را به‌صورت جامع بررسی می‌کنیم.

آنچه در این مطلب خواهید خواند... نمایش

افطار کردن بعد از نماز

افطار با رزق حلال

خواندن دعای زمان افطار اللَّهُمَّ لَکَ صُمْتُ

خواندن دعای اللَّهُمَّ رَبَّ النُّورِ الْعَظِیمِ؛ یکی از اعمال هنگام افطار

دعای زمان افطار امام علی

تلاوت سوره قدر در زمان افطار

صدقه دادن

افطاری دادن

افطار کردن بعد از نماز

مستحب است که روزه را بعد از نماز عشا افطار کنید مگر آن که ضعف بر شما غلبه کرده و یا جمعی منتظر شما باشند.

افطار با رزق حلال

افطار باید با یک خوراکی پاکیزه از حرام و شبهات باشد. بهتر است که با خرمای حلال افطار کنید تا ثواب نمازش ۴۰۰ برابر شود. علاوه بر خرما می‌توان با خرما و آب، رطب، شیر، حلوا، نبات و حتی به آب گرم افطار کرد.

خواندن دعای زمان افطار اللَّهُمَّ لَکَ صُمْتُ

در وقت افطار دعاهای وارده آن را بخوانید. از جمله دعاهای زمان افطار به این شرح است:

اللَّهُمَّ لَکَ صُمْتُ وَ عَلَی رِزْقِکَ أَفْطَرْتُ وَ عَلَیْکَ تَوَکَّلْتُ

با خواندن این دعا خدا ثواب هر کسی را که در این روز، روزه بوده به شما عطا خواهد کرد.

خواندن دعای اللَّهُمَّ رَبَّ النُّورِ الْعَظِیمِ؛ یکی از اعمال هنگام افطار

اگر دعای «اللَّهُمَّ رَبَّ النُّورِ الْعَظِیمِ» را که سید و کفعمی روایت کرده‏ اند بخوانید، به فضیلت بسیاری دست خواهید یافت. امام صادق (ع) فرمودند: رسول خدا (ص) به امام علی (ع) فرمود:

اباالحسن! ماه رمضان نزدیک شده است، قبل از افطار دعا کن. جبرئیل پیش من آمد و گفت: یا محمد! کسی که در ماه رمضان با این دعا قبل از افطار دعا کند، خداوند دعای او را مستجاب، نماز و روزه او را قبول و ۱۰ دعای دیگر او را نیز مستجاب می‌کند، گناه او را بخشیده، غم و غصه او را از بین برده، گرفتاری‌هایش را بر طرف کرده، حاجات او را برآورده کرده، او را به مقصودش رسانیده، عمل او را با عمل پیامبران و صدیقان بالا برده و در روز قیامت چهره او درخشان‌تر از ماه شب چهارده خواهد بود.

آن دعا این است:

اللَّهُمَّ رَبَّ النُّورِ الْعَظِيمِ، وَ رَبَّ الْكرْسِي الرَّفِيعِ، وَ رَبَّ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ، وَ رَبَ الشَّفْعِ الْكبِيرِ، وَ النُّورِ الْعَزِيزِ، وَ رَبَّ التَّوْراةِ وَ الْإنْجِيلِ وَ الزَّبُورِ، وَ الْفُرْقانِ الْعَظِيمِ.

بارالها! ای پروردگار نور عظیم! و ای پروردگار کرسی رفیع! و ای پروردگار دریای سرشار و افروخته! و ای پروردگار شفع کبیر و نور عزتمند! و ای پروردگار تورات و انجیل و زبور و فرقان عظیم!

أنْتَ إِلهُ مَنْ فِي السَّمواتِ وَ إِلهُ مَنْ فِي الْأرْضِ لا إِلهَ فِيهِما غَيرُك، وَ أنْتَ جَبَّارُ مَنْ فِي السَّمواتِ وَ جَبَّارُ مَنْ فِي الْأرْضِ لا جَبَّارَ فِيهِما غَيرُك، أنْتَ مَلِك مَنْ فِي السَّمواتِ، وَ مَلِك مَنْ فِي الْأرْضِ، لا مَلِك فِيهِما غَيرُك، أسْألُك بِاسْمِك الْكبِيرِ، وَ نُورِ وَجْهِك الْمُنِيرِ، وَ بِمُلْكك الْقَدِيمِ.

تو معبود هر کس هستی که در آسمان ها است و معبود هر کس هستی که در زمین است و در آن دو [= آسمان ها و زمین] معبودی جز تو نیست. و تو جبار آن کس هستی که در آسمان ها است و جبار آن کس هستی که در زمین است و در آن دو، جباری جز تو نیست. تو پادشاه هر کسی هستی که درآسمان ها است و پادشاه هر کس هستی که در زمین است و پادشاهی جز تو در آن دو نیست. از تو می خواهم به اسم کبیرت و نور وجه نورانی ات و به پادشاهی ازلی ات.

يا حَي يا قَيومُ، يا حَي يا قَيومُ يا حَي يا قَيومُ، أَسْأَلُك بِاسْمِك الَّذِي أشْرَقَ بِهِ كلُّ شَي ءٍ،

ای زنده، ای پاینده! ای زنده، ای پاینده! ای زنده، ای پاینده! از تو می خواهم به آن اسمت که همه چیز را نورانی کرده،

وَ بِاسْمِك الَّذِي أشْرَقَتْ بِهِ السَّمواتُ وَ الْأَرْضُ، وَ بِاسْمِك الَّذِي صَلُحَ بِهِ الْأَوَّلُونَ، وَ بِهِ يصْلُحُ الآخِرُونَ.

و به آن اسمت که آسمان و زمین را نورانی کرده و به آن اسمت که نخستین [آفریده] ها از آن صلاح یافتند و آخرین [آفریده] ها از او صلاح می یابند.

يا حَياً قَبْلَ كلِّ حَي، وَ يا حَياً بَعْدَ كلِّ حَي، وَ يا حَي لا إِلهَ إِلَّا أنْتَ صَلِّ عَلَي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، وَ اجْعَلْ لِي مِنْ أمْرِي يسْراً وَ فَرَجاً قَرِيباً، وَ ثَبِّتْنِي عَلي دِينِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ عَلي هُدي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ عَلي سُنَّةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، عَلَيهِ وَ عَلَيهِمُ السَّلامُ.

ای زنده ای که پیش از هر زنده است! و ای زنده ای که بعد از هر زنده است! و ای زنده ای که معبودی جز تو نیست! بر محمد و آل محمد درود فرست و گناهان مرا بیامرز و برای من در کارهایم آسانی و گشایش نزدیک قرارده. و مرا بر دین محمد و آل محمد و بر هدایت محمد و آل محمد و بر سنت محمد و آل محمد- بر او و آلش سلام باد- پایدار بدار.

وَ اجْعَلْ عَمَلِي فِي الْمَرْفُوعِ الْمُتَقَبَّلِ، وَ هَبْ لِي كما وَهَبْتَ لأَوْلِيائِك وَ أهْلِ طاعَتِك، فَانِّي مُؤْمِنٌ بِك، وَ مُتَوَكلٌ عَلَيك، مُنِيبٌ إِلَيك، مَعَ مَصِيري إِلَيك، وَ تَجْمَعُ لِي وَ لِأهْلِي وَ لِوَلَدِي الْخَيرَ كلَّهُ، وَ تَصْرِفُ عَنِّي وَ عَنْ وَلَدِي وَ أهْلِي الشَّرَّ كلَّهُ.

و عملم را در [مقام] رفیع و مقبول قرار ده. و بر من ببخش؛ آنچان که بر اولیایت و اهل طاعتت بخشیدی؛ که من به تو مؤمنم و بر تو متوکلم و توبه کننده و روی آورنده به سوی توام، ضمن اینکه عاقبتم به سوی توست. و [از تو درخواست می کنم که] همه خیر را برای من و خانواده ام و فرزندانم جمع کنی، و همه شر را از من و فرزندانم و خانواده ام دور نمایی.

أنْتَ الْحَنَّانُ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمواتِ وَ الْأرْضِ، تُعْطِي الْخَيرَ مَنْ تَشاءُ، وَ تَصْرِفُهُ عَمَّنْ تَشاءُ، فَامْنُنْ عَلَي بِرَحْمَتِك يا أرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

تو بسیار مهربان و بخشایندة نعمت های بزرگ و پدید آورنده آسمان ها و زمینی؛ به هر کس که بخواهی، خیر عطا می کنی و از هرکس بخواهی، آن را باز می داری؛ پس بر من [با عطایت] منت گذار، ای رحم کننده ترین رحم کنندگان!

دعای زمان افطار امام علی

روایت شده که حضرت امیر المؤمنین (ع) هر گاه می ‏خواست افطار کند می ‏گفت:

بسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ لَکَ صُمْنَا وَ عَلَی رِزْقِکَ أَفْطَرْنَا فَتَقَبَّلْ [فَتَقَبَّلْهُ‏] مِنَّا إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ

سپس در لقمه اول می‌گفت:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ یَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ اغْفِرْ لِی

در روایت است که: در آخر هر روز از روزهای ماه رمضان خدا هزار هزار کس را از آتش جهنم آزاد می‏کند پس از حق تعالی بخواه که تو را یکی از آنها قرار دهد.

تلاوت سوره قدر در زمان افطار

در وقت افطار سوره قدر را بخوانید. از امام صادق علیه السلام درباره ثواب قرائت سوره قدر در هنگام افطار فرموده است:

عن أَبِی یَحْیَی الصَّنْعَانِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ صَامَ فَقَرَأَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقِدْرِ عِنْدَ سَحُورِهِ وَ عِنْدَ إِفْطَارِهِ إِلَّا کَانَ فِیمَا بَیْنَهُمَا کَالْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ.

هیچ مؤمن روزه داری نیست که در هنگام خوردن سحری و افطارش سوره قدر را بخواند، مگر آنکه بین این دو زمان ثواب کسی را خواهد داشت که در راه خدا در خون خود غلتیده است.

صدقه دادن

یکی دیگر از اعمال افطار ماه رمضان در وقت افطار صدقه دادن است. این صدقه می‌تواند به صورت افطاری دادن به روزه‌داران هم باشد هرچند با چند دانه خرما یا جرعه‌ای آب از آنها پذیرایی کنید.

افطاری دادن

روزه داران را حتی با چند دانه خرما و یا یک لیوان آب افطاری بدهید. از حضرت رسول (ص) روایت است که: «کسی که روزه داری را افطار دهد همانند اجر آن روزه دار را به او خواهند داد بدون آن که از اجر روزه دار چیزی کم شود و هر عملی که روزه دار با نیروی آن افطاری انجام دهد برای افطاری دهنده نیز خواهد بود».

آیت الله علامه حلی در رساله سعدیه از حضرت صادق (ع) نقل کرده که فرمود: «هر مؤمنی که روزه دار مومنی را در ماه رمضان به لقمه ای اطعام کند حق تعالی برای او اجر کسی را می نویسد که ۳۰ بنده مؤمن را آزاد کرده باشد و خدای تعالی یک دعای او را مستجاب می نماید».