در ادامه تحلیل‌های محافل و رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی از تحولات مربوط به مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا و مواضع قاطع تهران مقابل تهدیدات واشنگتن، الجزیره در مقاله‌ای تحت عنوان «ایران تسلیم نمی‌شود»، به بررسی ابعاد این مذاکرات و دلایل مقاومت شگفت انگیز ایران در برابر تهدیدات آمریکا پرداخته که شرح این مقاله به شکل زیر است.

ایران تسلیم نمی‌شود

در بحبوحه حیرت آمریکا از امتناع تهران از تسلیم شدن با وجود فشارهای همه جانبه واشنگتن، پاسخ ایران کاملاً روشن بود: «ما تسلیم نخواهیم شد».

در حالی که آمریکا همچنان به تقویت نیروی نظامی خود در منطقه ادامه می‌دهد و لحن تهدیدها را تشدید کرده است، ایران با یادآوری تجربه مذاکرات قبلی که با خیانت و فریبکاری آمریکا همراه بود و منجر به آغاز یک جنگ 12 روزه شد، در حال نمایش قابلیت‌های بازدارنده‌ای است که جنگ را برای طرف آمریکایی پرهزینه می‌کند.

به موازات آن، دیپلماسی با سرعت غیرمعمولی در حال پیشرفت است، پیش‌نویس‌ها رد و بدل می‌شوند و دور جدیدی از مذاکرات در ژنو در انتظار است. در این میان ایران بر مذاکرات غیرمستقیم اصرار دارد، بحث را فقط به موضوع هسته‌ای محدود می‌کند و در را برای مشوق‌های اقتصادی باز می‌گذارد. اما این مسیر به کجا منتهی می‌شود؟ به سمت یک توافق احتمالی یا آزمونی خطرناک‌تر از قوانین تعامل؟

استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا اخیرا در اعترافی عجیب گفت که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از امتناع ایرانیان از تسلیم شدن علی رغم فشار نظامی شدید آمریکا شگفت‌زده شده است.

ویتکاف در گفتگو با فاکس نیوز اعلام کرد که متقاعد کردن تهران همچنان دشوار بوده و ایرانی‌ها اصرار دارند که برنامه هسته‌ای آنها صلح آمیز است.

اما سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به این اظهارات ویتکاف به سرعت در توئیتی نوشت: «کنجکاوید که چرا ما تسلیم نمی‌شویم؟ زیرا ما ایرانی هستیم».

پاسخ قاطع مقام معظم رهبری به تهدیدات آمریکا

در این زمینه سوالات زیادی در مورد موضع ایران و اینکه چرا تسلیم نشده است مطرح می‌گردد. تهران به این مقاومت خود افتخار می‌کند، اما آیا از وقوع جنگ نمی‌ترسد؟ به ویژه با توجه به ادامه تقویت نظامی ایالات متحده در منطقه و تشدید لفاظی‌ها و مواضع واشنگتن.

واقعاً چرا تهران تسلیم نمی‌شود؟ در این زمینه آیت الله سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایران اظهار داشتند که ناوهای هواپیمابر قطعاً خطرناک هستند، اما خطرناک‌تر از این ناوها سلاح‌هایی هستند که می‌توانند آنها را غرق کنند.

در واقع رهبر انقلاب اسلامی ایران به قابلیت‌های سلاح‌های ایرانی اشاره می‌کردند که اطلاعات کمی در مورد آنها وجود دارد، اما برخی از این سلاح‌ها توانستند در طول جنگ 12 روزه در ژوئن گذشته، به تشکیلات پدافندی آمریکا و اسرائیل نفوذ کنند.

مقامات ایرانی همچنان تأکید می‌کنند که سابقه مذاکرات قبلی را فراموش نکرده‌اند. جنگ 12 روزه در حالی آغاز شد که مذاکرات با واشنگتن در جریان بود، تنها دو روز قبل از دور ششم مذاکرات که قرار بود در مسقط، پایتخت عمان برگزار شود.

ایرانی‌ها با رونمایی از فناوری‌های جدید نظامی و حفظ حالت آماده‌باش کامل، آمادگی جنگی و آمادگی خود را برای مقابله با هرگونه حمله‌ای حفظ می‌کنند و جلسات نظامی با متحدان و همسایگان متوقف نشده است.

موضع رسمی ایران در مذاکرات و خودداری از بحث درباره مسائل غیرهسته‌ای

در این میان، آمریکا ایران را متهم به جدی نبودن در مذاکرات و تلاش برای طولانی کردن آن و عدم تمایل برای رسیدن به توافق واقعی می‌کند، اما این موضع واشنگتن ناعادلانه است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه این اتهامات را رد کرد و اظهار داشت که کشورش جدی و مصمم به ادامه روند دیپلماتیک است.

علاوه بر این، مذاکرات جاری شاهد پیشرفت بی‌سابقه‌ای بوده است. در دور دوم، هر دو طرف توافق کردند که پیش‌نویس‌های خود از متن توافق احتمالی را در دور سوم پیش‌بینی‌شده ارائه دهند، که وزیر امور خارجه عمان، به عنوان میانجی، گفت که پنجشنبه آینده در ژنو برگزار خواهد شد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز دوشنبه اظهار داشت که کشورش در حال آماده‌سازی پیش‌نویس خود برای ارائه به میانجی عمانی قبل از پایان این هفته است و تأکید کرد که صحبت از «توافق موقت» مبنایی ندارد.

مقامات ایرانی تاکید می‌کنند که مذاکرات با آمریکا از مسئله هسته‌ای فراتر نرفته است. این یعنی برخلاف چیزی که آمریکا و اسرائیل می‌خواستند، برنامه موشکی ایران و متحدان منطقه‌ای آن در دستور کار مذاکرات نبود و تهران اصرار دارد که از بحث در مورد هرگونه مسائل غیرهسته‌ای خودداری می‌کند.

در این زمینه، صحبت‌های زیادی در خصوص امتیازات اقتصادی که تهران می‌تواند به واشنگتن ارائه دهد، مطرح شده است؛ به ویژه از زمانی که حمید قنبری، عضو تیم مذاکره‌کننده و معاون وزیر امور خارجه ایران در امور دیپلماتیک، اظهار داشت که ایالات متحده از توافق هسته‌ای قبلی - که در سال 2015 امضا شد - مزایای اقتصادی به دست نیاورده است و «این بار، برای اطمینان از پایداری توافق، ضروری است که ایالات متحده بتواند به دستاوردهای اقتصادی دست یابد.»

این مقام ایرانی همچنین تاکید کرد که بخش‌های اقتصادی پیشنهادی باید از حساسیت داخلی کمتری برخوردار باشند و به عنوان مثال به بخش انرژی، نفت و گاز، سرمایه‌گذاری‌های معدنی و بخش‌های خاص مرتبط با توسعه شهری اشاره کرد.

چرا ایران بر مذاکرات غیرمستقیم اصرار دارد؟

تهران همچنان بر غیر مستقیم بودن مذاکرات با آمریکا اصرار دارد و عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مورد دیدار کوتاه دو هیئت بعد از دور اول مذاکرات در مسقط گفت که این دیدار در چارچوب روند معمول دیپلماتیک و شامل تبادل احوالپرسی بوده است.

اصرار ایران بر غیر مستقیم بودن مذاکرات با واشنگتن ناشی از این باور سیاسی و امنیتی در تهران است که ورود به مذاکرات مستقیم با آمریکا به این کشور قدرت نفوذ می‌دهد و بنابراین باید از هر مذاکره مستقیمی اجتناب کرد.

از سوی دیگر، مذاکرات غیرمستقیم به ایرانیان فضای مانور سیاسی بیشتری می‌دهد و به آنها اجازه می‌دهد تا بدون افتادن در دام تعامل مستقیم، نیات طرف آمریکایی را بیازمایند. این دیدگاه مبتنی بر ارزیابی‌های استراتژیک جاافتاده در محافل تصمیم‌گیری ایران است.

اما به طور کلی، تهران هماهنگی و انجام مذاکره را از طریق واسطه‌ها ترجیح می‌دهد؛ به ویژه با توجه به فضای بی‌اعتمادی حاکم میان مقامات ایران با آمریکا.