مقایسه و بررسی تمامی روش های تشخیص آسم

سرفه‌های مکرر، خس‌خس سینه یا تنگی نفسی که در شب، هنگام ورزش یا پس از تماس با دود و مواد حساسیت‌زا شدت می‌گیرند، می‌توانند احتمال آسم را مطرح کنند. بااین‌حال، تشخیص آسم تنها بر پایه علائم انجام نمی‌شود، زیرا بیماری‌های دیگری نیز ممکن است نشانه‌های مشابهی ایجاد کنند. پزشک با بررسی زمان و الگوی بروز علائم، سابقه خانوادگی، زمینه آلرژی و نتایج آزمایش‌های تنفسی مشخص می‌کند که آیا راه‌های هوایی دچار انسداد متغیر و برگشت‌پذیر شده‌اند یا خیر. اسپیرومتری نقش اصلی را در این ارزیابی دارد، اما بسته به سن بیمار و شرایط بالینی، آزمایش‌های تکمیلی نیز ممکن است لازم باشند. در این مقاله از دکترتو، روش‌های تشخیص در بزرگسالان، کودکان و نوزادان و کاربرد تست آلرژی، تصویربرداری و آزمون‌های عملکرد ریه بررسی می‌شوند.

مهمترین روش تشخیص آسم چیست؟

تشخیص آسم تنها بر اساس یک علامت یا یک آزمایش انجام نمی‌شود، بلکه پزشک با بررسی مجموعه‌ای از علائم، سابقه پزشکی، معاینه و نتایج آزمایش‌های عملکرد ریه به تشخیص نهایی می‌رسد. مهم‌ترین روش تشخیص آسم، ارزیابی عملکرد ریه با استفاده از اسپیرومتری است که نشان می‌دهد راه‌های هوایی تا چه اندازه دچار انسداد هستند و آیا این انسداد پس از مصرف داروی گشادکننده برونش (بازکننده مجاری هوایی) قابل برگشت است یا خیر.

علاوه بر اسپیرومتری، پزشک درباره زمان شروع علائم، سابقه آلرژی، آسم در خانواده و عوامل محرک مانند دود سیگار یا فعالیت بدنی سؤال می‌پرسد. در برخی بیماران ممکن است انجام تست آلرژی، تصویربرداری از قفسه سینه یا آزمایش‌های تکمیلی نیز لازم باشد تا سایر بیماری‌های ریوی رد شوند.

1. علائم تشخیصی آسم چیست؟

پزشک برای تشخیص آسم به مجموعه‌ای از علائم توجه می‌کند که معمولاً به‌صورت دوره‌ای ظاهر شده و شدت آن‌ها در زمان‌های مختلف تغییر می‌کند. مهم‌ترین علائم آسم شامل خس‌خس سینه، تنگی نفس، احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه و سرفه‌های مکرر است. این علائم اغلب در شب، ساعات اولیه صبح یا پس از تماس با عوامل محرک مانند گرده گیاهان، گردوغبار، هوای سرد، دود سیگار، عطرهای تند یا ورزش تشدید می‌شوند.

در برخی افراد تنها علامت بیماری، سرفه خشک و طولانی‌مدت است که به آن آسم همراه با سرفه گفته می‌شود. پزشک همچنین بررسی می‌کند که آیا علائم با مصرف داروهای مخصوص آسم بهبود پیدا می‌کنند یا خیر، زیرا این موضوع یکی از نشانه‌های مهم بیماری به شمار می‌روند.

2. تشخیص آسم با اسپیرومتری چگونه است؟

تست اسپیرومتری یکی از آزمون‌های اصلی تشخیص آسم است، اما تشخیص باید با ترکیب شرح‌حال و یک یا چند آزمون عینی مناسب تأیید شود. در این آزمایش، فرد پس از یک دم عمیق، با تمام قدرت داخل دستگاه بازدم انجام می‌دهد تا حجم و سرعت خروج هوا از ریه‌ها اندازه‌گیری شود. مهم‌ترین شاخص الگوی انسدادی، پایین‌بودن نسبت FEV1/FVC نسبت به مقدار مرجع است؛ FVC الزاماً در آسم کاهش نمی‌یابد. سپس معمولاً یک داروی گشادکننده برونش مانند سالبوتامول به بیمار داده می‌شود و آزمایش دوباره تکرار می‌شود.

پاسخ مثبت به گشادکننده برونش تشخیص آسم را تقویت می‌کند، اما به‌تنهایی برای تأیید قطعی آن کافی نیست. اسپیرومتری علاوه بر تشخیص بیماری، در ارزیابی شدت آسم، بررسی پاسخ به درمان و پیگیری وضعیت بیمار نیز کاربرد دارد. برای تشخیص قطعی وضعیت با بهترین دکتر آسم و آلرژی ایران در ارتباط باشید.

متن انگلیسی:
Airflow can vary in healthy people too (e.g. when someone has a cold their lungs may not work as well as usual). But people with asthma have a much bigger difference than healthy people between how their lungs work at their best and at their worst.
ترجمه فارسی:
جریان هوا در ریه‌ها در افراد سالم نیز ممکن است تغییر کند؛ برای مثال، زمانی که فرد سرماخورده است، عملکرد ریه‌ها ممکن است به خوبی حالت عادی نباشد. اما در افراد مبتلا به آسم، تفاوت بین بهترین و بدترین عملکرد ریه‌ها بسیار بیشتر از افراد سالم است. این نوسان قابل‌توجه در عملکرد ریه، یکی از ویژگی‌های مهم بیماری آسم به شمار می‌رود.

به نقل از سایت nationalasthma

3. تشخیص آسم با سی تی اسکن چگونه است؟

سی تی اسکن روش اصلی تشخیص آسم نیست و به‌طور معمول برای همه بیماران درخواست نمی‌شود. از این روش بیشتر زمانی استفاده می‌شود که پزشک احتمال دهد بیماری دیگری باعث علائم تنفسی شده یا بیمار به درمان‌های معمول آسم پاسخ مناسبی نداده باشد. سی‌تی‌اسکن تصاویر دقیقی از ریه‌ها، راه‌های هوایی و ساختارهای داخل قفسه سینه ارائه می‌دهد و می‌تواند مشکلاتی مانند برونشکتازی، تومورها، بیماری‌های بینابینی ریه، عفونت‌های مزمن یا ناهنجاری‌های ساختمانی را مشخص کند.

در برخی بیماران مبتلا به آسم شدید نیز سی‌تی‌اسکن برای بررسی تغییرات راه‌های هوایی یا عوارض بیماری انجام می‌شود. بنابراین این روش بیشتر برای رد سایر بیماری‌ها و بررسی شرایط خاص کاربرد دارد، نه تأیید مستقیم آسم. برای تفسیر نتایج آزمایش خود همین حالا از بهترین دکتر ریه ایران نوبت بگیرید.

متن انگلیسی:
Lung function tests often are done before and after taking a medication to open your airways called a bronchodilator (brong-koh-DIE-lay-tur), such as albuterol. If your lung function improves with use of a bronchodilator, it’s likely you have asthma.
ترجمه فارسی:
آزمایش‌های عملکرد ریه معمولاً قبل و بعد از مصرف دارویی که راه‌های هوایی را باز می‌کند و به آن داروی گشادکننده راه‌های هوایی (برونکودیلاتور) مانند آلبوترول گفته می‌شود، انجام می‌شوند. اگر عملکرد ریه‌های شما پس از مصرف این دارو بهبود پیدا کند، احتمال زیادی وجود دارد که به آسم مبتلا باشید.

به نقل از سایت mayoclinic

4. تشخیص آسم با رادیولوژی چگونه است؟

رادیوگرافی یا عکس ساده قفسه سینه معمولاً به‌تنهایی نمی‌تواند آسم را تشخیص دهد، اما نقش مهمی در رد سایر بیماری‌هایی دارد که علائمی مشابه آسم ایجاد می‌کنند. در بسیاری از افراد مبتلا به آسم، نتیجه رادیولوژی کاملاً طبیعی است، به‌ویژه اگر بیماری در مرحله کنترل‌شده باشد.

با این حال، پزشک ممکن است برای بیمارانی که دچار تنگی نفس شدید، سرفه‌های طولانی‌مدت، تب، درد قفسه سینه یا کاهش وزن هستند، عکس قفسه سینه درخواست کند تا احتمال بیماری‌هایی مانند ذات‌الریه، سل، تومورهای ریوی، نارسایی قلبی یا بیماری انسدادی مزمن ریه بررسی شود. در برخی حملات شدید آسم نیز ممکن است رادیولوژی افزایش حجم ریه‌ها را نشان دهد، اما این یافته اختصاصی نیست.

5. تست آلرژی برای تشخیص آسم چگونه است؟

از آنجایی که بسیاری از بیماران مبتلا به آسم، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، زمینه آلرژیک دارند، پزشک ممکن است انجام تست آلرژی را برای شناسایی عوامل محرک بیماری توصیه کند. این آزمایش معمولاً به دو روش تست پوستی یا آزمایش خون برای اندازه‌گیری IgE اختصاصی انجام می‌شود. در تست پوستی، مقدار بسیار کمی از مواد حساسیت‌زا مانند گرده گیاهان، گردوغبار، کپک، موی حیوانات یا برخی مواد غذایی روی پوست قرار می‌گیرد و واکنش بدن بررسی می‌شود.

نتیجه مثبت نشان می‌دهد که فرد به آن ماده حساسیت دارد، اما به‌تنهایی به معنای ابتلا به آسم نیست. پزشک نتایج تست آلرژی را در کنار علائم، معاینه و آزمایش‌های عملکرد ریه بررسی می‌کند. شناسایی عوامل حساسیت‌زا به بیمار کمک می‌کند تا از تماس با محرک‌ها جلوگیری کرده و کنترل بهتری بر بیماری خود داشته باشد.

روش تشخیص آسم در نوزادان چگونه است؟

تشخیص بیماری در نوزادان نسبت به بزرگسالان دشوارتر است، زیرا آن‌ها قادر به انجام تست‌های عملکرد ریه مانند اسپیرومتری نیستند و بسیاری از علائم تنفسی می‌تواند ناشی از بیماری‌های دیگر باشد. پزشک معمولاً با بررسی سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی، تعداد دفعات خس‌خس سینه، سرفه‌های مکرر، مشکلات تنفسی و واکنش نوزاد به درمان‌های تجویزشده، احتمال ابتلا به آسم را ارزیابی می‌کند. اگر خس‌خس سینه در چند نوبت تکرار شود یا علائم پس از تماس با عوامل آلرژی‌زا تشدید شوند، احتمال آسم بیشتر خواهد بود.

پزشک همچنین ممکن است برای رد بیماری‌هایی مانند عفونت‌های ریوی، ناهنجاری‌های مادرزادی یا رفلاکس معده، آزمایش‌های تکمیلی درخواست کند. در بسیاری از موارد، تشخیص قطعی آسم تا زمانی که کودک بزرگ‌تر شود و امکان انجام تست‌های عملکرد ریه فراهم شود، به تعویق می‌افتد.

تشخیص آسم در کودکان چگونه انجام می‌شود؟

آسم در کودکان نیز بر پایه بررسی علائم، معاینه، سابقه خانوادگی و در صورت امکان انجام تست‌های عملکرد ریه تشخیص داده می‌شود. اگر کودک به طور مکرر دچار خس‌خس سینه، سرفه‌های شبانه، تنگی نفس یا تشدید علائم هنگام ورزش یا تماس با عوامل حساسیت‌زا شود، پزشک احتمال آسم را مطرح می‌کند. در کودکان بالای پنج یا شش سال معمولاً امکان انجام اسپیرومتری وجود دارد و این آزمایش به تشخیص دقیق‌تر کمک می‌کند.

همچنین پزشک ممکن است برای بررسی زمینه آلرژیک، تست آلرژی یا آزمایش خون درخواست کند. گاهی نیز برای رد بیماری‌های دیگر، رادیوگرافی قفسه سینه انجام می‌شود. یکی از نکات مهم در تشخیص آسم کودکان، بررسی پاسخ آن‌ها به داروهای آسم است؛ اگر علائم پس از درمان به‌طور محسوسی بهبود یابد، احتمال تشخیص آسم بیشتر می‌شود.

تشخیص آسم در بزرگسالان چگونه انجام می‌شود؟

پزشک معمولاً با بررسی دقیق علائم، معاینه فیزیکی و انجام تست‌های عملکرد ریه آسم را در افراد بزرگسال تشخیص می‌دهد. او ابتدا درباره سرفه، خس‌خس سینه، تنگی نفس، احساس فشار در قفسه سینه، زمان بروز علائم و عوامل محرک پرس‌وجو می‌کند. سپس اسپیرومتری انجام می‌شود تا میزان انسداد راه‌های هوایی و برگشت‌پذیری آن پس از مصرف گشادکننده برونش ارزیابی شود.

در برخی بیماران ممکن است تست‌های تکمیلی مانند اندازه‌گیری جریان بازدمی، تست تحریک مجاری هوایی، تست آلرژی، رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن نیز درخواست شود. در بزرگسالان، پزشک باید بیماری‌هایی مانند بیماری انسدادی مزمن ریه، نارسایی قلبی، رفلاکس معده یا عفونت‌های مزمن ریوی را نیز از آسم افتراق دهد.

نتیجه گیری

تشخیص آسم فرآیندی چندمرحله‌ای است و تنها بر اساس یک علامت یا یک آزمایش انجام نمی‌شود. پزشک با بررسی سابقه پزشکی، علائم بیمار، معاینه بالینی و نتایج تست‌های عملکرد ریه مانند اسپیرومتری، تشخیص نهایی را انجام می‌دهد. در برخی شرایط نیز تست آلرژی، رادیولوژی یا سی‌تی‌اسکن برای رد سایر بیماری‌ها یا شناسایی عوامل محرک به کار می‌روند. تشخیص آسم در نوزادان و کودکان خردسال به دلیل محدودیت در انجام آزمایش‌ها دشوارتر است و بیشتر بر اساس علائم و پیگیری وضعیت کودک انجام می‌شود. تشخیص و درمان مناسب، خطر تشدید بیماری و برخی عوارض را کاهش می‌دهد و ممکن است به حفظ عملکرد ریه کمک کند. به همین دلیل، افرادی که دچار سرفه‌های مکرر، خس‌خس سینه یا تنگی نفس هستند، بهتر است برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه کنند.