فهرست مطالب
خلاصهی مقاله را در این پادکست گوش کنید:
احتمالاً شما هم شنیدهاید که اگر از قرص مترونیدازول برای نفخ شکم استفاده کنید، درد شکم بهبود پیدا میکند. آیا این جمله یک واقعیت است یا یک شایعه؟ حقیقت این است که معمولاً از داروی مترونیدازول برای درمان نفخ شکم استفاده نمیشود، مگر علت ایجاد این علامت گوارشی عفونتهای گوارشی باشند. در این مقاله از دکترتو بررسی میکنیم که چه زمانی استفاده از مترونیدازول برای درمان نفخ شکم مؤثر است و چه زمانی این دارو میتواند اثر عکس یا خنثی داشتهباشد.
آیا قرص مترونیدازول برای نفخ شکم اثرگذار است؟
مترونیدازول یک آنتیبیوتیک است که گروه مشخصی از باکتریها و انگلها را از بین میبرد و هیچ اثری بر گاز روده ندارد. این دارو سراغ میکروبهایی میرود که برای رشد به محیط بدون اکسیژن نیاز دارند و در عفونتهای دهان و دندان، پوست و دستگاه تناسلی کاربرد دارد. کاربردهای عمومی داروی مترونیدازول معمولاً ربطی به تجمع گاز در روده ندارند. نکتهی مهمی که در استفاده از مترونیدازول برای نفخ شکم وجود دارد این است که اگر علت ایجاد نفخ عفونت میکروبی و باکتریایی نباشد، تنها چیزی که بعد از مصرف این دارو باقی میماند عوارضش است.
| علتهای ایجاد نفخ شکم | اثر مترونیدازول روی نفخ شکم | نتیجه |
|---|---|---|
| نفخ ناشی از بلع هوا هنگام غذا خوردن | اثر ندارد | دچار شدن به عوارض مترونیدازول |
| نفخی ناشی از یبوست | اثر ندارد | یبوست و دچار شدن به عوارض مترونیدازول |
| نفخ ناشی از سندروم روده تحریکپذیر | اثر ندارد | دچار شدن به عوارض مترونیدازول |
| نفخ ناشی از آلودگی به انگل ژیاردیا | نفخ شکم را درمان میکند | از بین رفتن انگل ژیاردیا |
| نفخ ناشی از رشد باکتری در روده باریک | گاهی نفخ شکم را درمان میکند | از بین رفتن میکروبهای حساس به مترونیدازول |
در کدام عفونت ها نفخ با مترونیدازول برطرف میشود؟
دو وضعیت گوارشی وجود دارد که نفخ شکم در آنها نشانه اصلی است و مترونیدازول واقعاً بخشی از درمانشان به شمار میرود؛ آلودگی با ژیاردیا و رشد بیش از حد میکروب در روده باریک. وجه شبه هر دو این است که با آزمایش تشخیص داده میشوند، نه با حدس زدن از روی نشانهها. بنابراین مصرف خودسرانهی مترونیدازول برای درمان نفخ انتخاب درستی نیست و باید توسط پزشک بررسی شود. اگر نفخ شما همراه با اسهال طولانی یا کاهش وزن است، این دو عامل عفونت باید بررسی شوند.
۱. مترونیدازول برای نفخ شکم ناشی از ژیاردیا
ژیاردیا یک انگل رودهای است که از آب و غذای آلوده منتقل میشود و نفخ و گاز شکم از نشانههای شناختهشده آن است. نشانه اصلی این عفونت اسهال بدون خون است و در کنارش دلپیچه، بوی بد گاز و کاهش وزن هم دیده میشود. آنچه ژیاردیا را از نفخ معمولی جدا میکند مدت زمان ابتلا به آن است. علائم گوارشی ناشی از آن هفتهها ادامه پیدا میکنند و با تغییر رژیم غذایی هم برطرف نمیشوند. تشخیص با آزمایش مدفوع انجام میشود و درمانهای موجود شامل مترونیدازول و داروهای دیگر هستند که انتخاب از میان آنها توسط پزشک انجام میشود.
۲. استفاده از مترونیدازول برای نفخ ناشی از رشد باکتری در روده
در این وضعیت باکتریهایی که باید در روده بزرگ باشند در روده باریک زیاد میشوند و مواد غذایی را پیش از جذب تخمیر میکنند. نتیجهاش نفخی است که تقریبا فارغ از نوع غذا رخ میدهد. آنتیبیوتیک بخشی از درمان آن است و مترونیدازول گاهی تجویز میشود، اما انتخاب دارو و مدت زمان مصرف آن به نتیجهی آزمایش تنفسی و شرایط فرد بستگی دارد. رشد بیش از حد باکتری در روده باریک معمولا علتهای زمینهای دارد، مثل جراحی قبلی شکم یا کندی حرکت روده. اگر علت زمینهای برطرف نشود، مشکل میتواند مجدداً عود کند. علت نفخ دائمی شکم در بسیاری موارد همین مورد است و تفکیکش از سندرم روده تحریکپذیر بدون آزمایش ممکن نیست.
مصرف خودسرانه مترونیدازول برای درمان نفخ چه خطری دارد؟
مصرف این دارو بدون تشخیص علت، در بهترین حالت بیفایده است و در بدترین حالت مشکلات تازهای میسازد. مهمترین خطرها عبارتاند از:
- بر هم خوردن تعادل باکتریهای روده: خودش میتواند نفخ و اسهال ایجاد کند
- مقاومت دارویی: دفعه بعد که واقعاً به آنتیبیوتیک نیاز دارید کمتر جواب میدهد
- پنهان ماندن علت اصلی: نشانه موقتاً کم میشود و تشخیص عقب میافتد
- عوارض خود دارو: طعم فلزی دهان، تهوع، سردرد و در مواردی بیحسی دست و پا
نکتهای که در مصرف خودسرانه مترونیدازول برای درمان نفخ شکم تقریبا همیشه اتفاق میافتد این است که دارو چند روز خورده میشود و با بهتر نشدن نشانه کنار گذاشته میشود. این الگوی مصرف ناقص باعث ایجاد مقاومت دارویی میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
“It’s important to take metronidazole as your doctor tells you, and to finish your full course of treatment.”
ترجمه فارسی:
مهم است که مترونیدازول را همانطور که پزشکتان میگوید مصرف کنید و دوره درمان را کامل به پایان برسانید.
برای نفخ شکم به جای مترونیدازول چه درمانی بهتر است؟
انتخاب بهترین روش برای درمان نفخ شکم بستگی به علائم گوارشی ایجاد شده و علت دارد. در مواردی که نفخ ناشی از احتباس گاز، اسید یا یبوست است، مترونیدازول انتخاب خوبی نیست. از میان انواع داروی از بین بردن نفخ شکم، تنها یک دستهی دارویی (سایمتیکون) بر خود گازها اثر میگذارد. اگر به دنبال از بین بردن نفخ شکم فوری هستید، پیادهروی سبک و ماساژ شکم روشهای موثرتری هستند تا مصرف انواع قرصها و داروها. تصمیم درباره اینکه برای درمان نفخ دارو لازم است یا نه بر عهده بهترین دکتر گوارش و کبد ایران است و مشورت با بهترین دکتر معده ایران از خریدن آنتیبیوتیک بر اساس تجربه دیگران بسیار مطمئنتر است.
نتیجه گیری
قرص مترونیدازول برای نفخ شکم معمولی جایگاهی ندارد، چون یک آنتیبیوتیک است و در نبود عفونت هیچ هدفی برای اثر گذاشتن پیدا نمیکند. این در حالی است که برای عفونتهای گوارشی ناشی از ژیاردیا که با آزمایش مدفوع تشخیص داده میشود و رشد بیش از حد باکتری در روده باریک که تأیید آزمایش تنفسی میخواهد، مترونیدازول بخشی از درمان به شمار میرود. مصرف مترونیدازول برای درمان نفخ شکم باید با تجویز پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه معمولاً عوارض ایجاد میکند، تعادل باکتریهای روده را بر هم میزند و به مقاومت دارویی دامن میزند. اگر نفخ شما همراه با اسهال طولانی یا کاهش وزن است، بهجای تهیه مترونیدازول، برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.