فرارو- فریده شهبازی، تصویرگر و طراح گرافیک کتاب کودک و نوجوان، عصر دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ در ۷۵ سالگی درگذشت.
نام شهبازی برای چند نسل از مخاطبان کتاب کودک با تصویرسازیهایی گره خورده است که در کنار متن، بخشی از جهان داستانی کتابها را شکل میداد. او از چهرههای فعال حوزه تصویرگری ایران و عضو انجمن تصویرگران ایران بود.
آغاز مسیر هنری
فریده شهبازی در سال ۱۳۳۰ در تهران متولد شد و تحصیلات خود را در رشته گرافیک در دانشکده هنرهای تزئینی ادامه داد. او فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۵۲ در حوزه طراحی گرافیک و تصویرسازی آغاز کرد و بهتدریج بخش مهمی از فعالیت هنریاش را به کتابهای کودک و نوجوان اختصاص داد.
شهبازی در دورهای وارد عرصه حرفهای شد که تصویرگری کتاب کودک در ایران به یکی از حوزههای مهم هنرهای تجسمی تبدیل شده بود و تصویرگر تنها وظیفه تزئین صفحات کتاب را بر عهده نداشت؛ بلکه تصویر باید در کنار متن، روایت را کامل میکرد و جهان داستان را برای مخاطب کودک قابل لمس میساخت.
بیش از پنج دهه فعالیت
مسیر حرفهای شهبازی بیش از پنج دهه ادامه داشت. در این سالها او به عنوان تصویرگر با کتابهای مختلف کودک همکاری کرد و نامش در شمار پدیدآورندگان آثار منتشرشده برای این گروه سنی قرار گرفت. برای نمونه، نام او به عنوان تصویرگر کتابهایی مانند «کودک، مهدکودک، خانه» و «کتاب کودک جدید» ثبت شده است.
اهمیت فعالیت شهبازی تنها به تعداد کتابهایی که تصویرگری کرد محدود نمیشود. او متعلق به نسلی از تصویرگران بود که تصویرسازی کتاب کودک را به عنوان یک فعالیت حرفهای و هنری دنبال کردند؛ نسلی که در شکلگیری هویت بصری کتابهای کودک و نوجوان ایران نقش داشتند.
پیوند گرافیک و تصویرسازی
شهبازی در طول فعالیت حرفهای خود میان دو حوزه گرافیک و تصویرسازی حرکت کرد. این پیوند باعث شد نگاه او به تصویر صرفاً روایی نباشد و عناصر گرافیکی، ترکیببندی و طراحی نیز در آثارش اهمیت پیدا کند.
در کتاب کودک، تصویر نخستین چیزی است که پیش از خواندن متن با مخاطب ارتباط برقرار میکند. از همین رو، تصویرگر در بسیاری از آثار کودک عملاً در ساختن فضای داستان، شخصیتها و حالوهوای روایت شریک است. شهبازی نیز بخش قابل توجهی از کارنامه خود را در همین مسیر سپری کرد.
عضویت در انجمن تصویرگران ایران
فریده شهبازی از اعضای انجمن تصویرگران ایران بود و در میان فعالان حرفهای این حوزه شناخته میشد. خبر درگذشت او نیز از سوی منابع مختلف با عنوان تصویرگر و طراح گرافیک باسابقه کتاب کودک و نوجوان منتشر شد.
او در سالهای فعالیت خود شاهد تغییرات گسترده در صنعت نشر و تصویرگری ایران بود؛ از دورهای که تصویرسازی عمدتاً با تکنیکهای دستی انجام میشد تا دورهای که ابزارهای دیجیتال بخش مهمی از فرآیند تولید تصویر را دربرگرفتند. با این حال، مسیر حرفهای او در ارتباط با کتاب و مخاطب کودک ادامه پیدا کرد.
پایان یک مسیر طولانی
فریده شهبازی روز دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ در ۷۵ سالگی درگذشت. مرگ او پایان مسیری بیش از پنجاهساله در هنر گرافیک و تصویرگری ایران بود؛ مسیری که بخش قابل توجهی از آن به کتابهای کودک و نوجوان اختصاص داشت.
شهبازی از آن دسته هنرمندانی بود که شاید نامشان همیشه در صدر اخبار فرهنگی قرار نداشته باشد، اما آثارشان سالها در دسترس مخاطبانی قرار گرفت که نخستین مواجهههایشان با دنیای کتاب، داستان و تصویر را تجربه میکردند. میراث چنین هنرمندانی بیش از آنکه در شهرت شخصی خلاصه شود، در تصاویری باقی میماند که بخشی از حافظه بصری نسلهای مختلف را ساختهاند.