پژوهشگران در مطالعهای روی سرطان تخمدان، سازوکاری را شناسایی کردهاند که میتواند به گسترش سلولهای سرطانی پس از شیمیدرمانی کمک کند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد سلولهای سرطانی که پس از درمان زنده میمانند، با آزادکردن فروکتوز، به سلولهای سرطانی مجاور پیام میدهند تا از تومور جدا شده و در بدن گسترش پیدا کنند.
به گزارش فرارو به نقل از سایتکدِیلی، پژوهشگران مؤسسه ویستار آمریکا در این مطالعه که نتایج آن در مجله Nature Aging منتشر شده است، سلولهای سرطانی باقیمانده پس از شیمیدرمانی را بررسی کردند.
شیمیدرمانی میتواند بخش زیادی از سلولهای سرطانی تخمدان را از بین ببرد، اما برخی سلولها زنده میمانند. این سلولها اگرچه دیگر تقسیم نمیشوند، همچنان از نظر زیستی فعال هستند و مواد مختلفی آزاد میکنند که میتواند بر سلولهای اطراف اثر بگذارد.
فروکتوز؛ پیامرسان سلولهای سرطانی
پژوهشگران برای بررسی اثر این سلولهای باقیمانده، مواد آزادشده از آنها را جمعآوری و به سلولهای سرطانی دیگر منتقل کردند. نتایج نشان داد این مواد توانایی سلولهای سرطانی برای جداشدن از یکدیگر و گسترش را افزایش میدهند.
آیدان کول، نویسنده نخست این پژوهش، گفت برخی سلولهای سرطانی که از شیمیدرمانی جان سالم به در میبرند، دیگر تکثیر نمیشوند، اما همچنان از نظر زیستی فعال هستند و مولکولهایی آزاد میکنند که به سلولهای مجاور پیام میدهند. به گفته او، این مطالعه از نخستین پژوهشهایی است که نشان میدهد یک ماده مغذی مانند فروکتوز میتواند چنین نقشی داشته باشد.
پژوهشگران در ادامه دریافتند سلولهای باقیمانده پس از شیمیدرمانی، فروکتوز تولید و آزاد میکنند. سلولهای سرطانی مجاور نیز در واکنش به این پیام، اتصالات خود را سست کرده و راحتتر از تومور اصلی جدا میشوند؛ فرایندی که میتواند یکی از مراحل مهم در متاستاز یا گسترش سرطان به سایر نقاط بدن باشد.
آیا مصرف زیاد قند میتواند بر تومور اثر بگذارد؟
فروکتوز بهطور طبیعی در میوهها وجود دارد، اما در بسیاری از نوشیدنیهای شیرین و مواد غذایی فرآوریشده نیز استفاده میشود. پژوهشگران دریافتند حتی در غیاب شیمیدرمانی، قرارگرفتن سلولهای سرطانی در معرض مقادیر بالای فروکتوز، در حدی که ممکن است از طریق مصرف نوشیدنیهای شیرین دریافت شود، میتواند توانایی آنها برای گسترش را افزایش دهد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته به معنای اثبات تأثیر مستقیم مصرف فروکتوز بر روند سرطان در انسان نیست و برای بررسی این ارتباط به مطالعات بیشتری نیاز است.
ارتباط فروکتوز با کلسترول
پژوهشگران همچنین بررسی کردند فروکتوز پس از ورود به سلولهای توموری چه تغییری ایجاد میکند. آنها با استفاده از روشهایی از جمله فناوری ویرایش ژن CRISPR دریافتند که فروکتوز میتواند تولید کلسترول را در سلول کاهش دهد.
کلسترول علاوه بر ارتباط شناختهشدهاش با بیماریهای قلبی، یکی از اجزای غشای سلول نیز محسوب میشود. کاهش سطح کلسترول میتواند اتصالات میان سلولهای توموری را تضعیف کرده و جداشدن آنها را آسانتر کند.
این یافته پژوهشگران را به بررسی اثر داروهای استاتین، که برای کاهش کلسترول تجویز میشوند، سوق داد. در آزمایشهای انجامشده در مدلهای آزمایشگاهی، استاتینها نیز توانستند اتصال میان سلولهای سرطانی را کاهش دهند.
کاترین اِرد، نویسنده ارشد این مطالعه، تأکید کرد که این اثر هنوز در بیماران مورد آزمایش قرار نگرفته است. به گفته او، نتایج به پرسشهایی درباره نحوه استفاده همزمان از داروهای کاهشدهنده کلسترول و شیمیدرمانی منجر میشود و بررسی این موضوع به مطالعات بالینی نیاز دارد.
احتمال وجود این سازوکار در سرطانهای دیگر
پژوهشگران احتمال میدهند سازوکار مشابهی در برخی سرطانهای دیگر که در ناحیه شکم و تنه گسترش پیدا میکنند، از جمله سرطان پانکراس، روده بزرگ و کبد نیز وجود داشته باشد.
با این حال، آنها تأکید دارند که تعمیم این یافتهها به سایر سرطانها هنوز قطعی نیست و برای تأیید آن، مطالعات گستردهتر و بهویژه تحقیقات بالینی روی بیماران ضروری است.