یک مقاله تخصصی به قلم گابریل کالینز و مورگان دی. بازیلیان، تابآوری زیرساختهای آب کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را در برابر حملات احتمالی مورد بررسی قرار داده و هشدار داده است که تأسیسات آبشیرینکن منطقه میتوانند به یکی از آسیبپذیرترین بخشهای زیرساختی کشورهای خلیج فارس تبدیل شوند.
به گزارش فرارو به نقل از وار آن دِ راکس، نویسندگان در ابتدای گزارش با اشاره به حملات انجامشده به تأسیسات آبشیرینکن در جریان جنگ اخیر، مینویسند که زیرساختهای آب و انرژی به یکی از اهرمهای بازدارندگی ایران در برابر آمریکا تبدیل شدهاند.
حمله به تأسیسات آبشیرینکن کویت
کالینز و بازیلیان با اشاره به حوادث رخداده در ماههای اخیر مینویسند کویت در جریان عملیات «حماسه خشم» از آسیب به نزدیکی یک تأسیسات آبشیرینکن خبر داد؛ پس از آن نیز حملاتی به تأسیسات آبشیرینکن در بحرین و کویت گزارش شد.
به نوشته این دو تحلیلگر، در ۲۹ مارس حملهای به یک نیروگاه برق و تأسیسات آبشیرینکن در کویت به کشته شدن یک تبعه هند منجر شد. همچنین در سوم آوریل یک تأسیسات آبشیرینکن دیگر در کویت هدف حمله قرار گرفت.
در ادامه و همزمان با تشدید درگیریها، در روزهای ۱۷ و ۱۸ ژوئیه نیز یک تأسیسات آبشیرینکن کویتی در دو روز متوالی هدف حملات قرار گرفت. نویسندگان میگویند وزارت برق کویت تا ۲۱ ژوئیه از حمله به تأسیسات برق و آبشیرینکن این کشور برای چهارمین شب متوالی خبر داده بود.
«روز صفر» ممکن است خیلی زود فرا برسد
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که آب تفاوت مهمی با نفت و غذا دارد. کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس در صورت آسیب دیدن زیرساختهای نفت و گاز میتوانند با استفاده از ذخایر مالی خود برای ماهها آثار اختلال را مدیریت کنند، اما در مورد آب، بحران میتواند ظرف چند روز شکل بگیرد.
نویسندگان هشدار دادهاند که اگر یک کشور بتواند تأسیسات آبشیرینکن را با حملات موشکی و پهپادی و همزمان حملات سایبری از کار بیندازد، ذخایر آب و ظرفیتهای جایگزین ممکن است تنها برای مدت محدودی پاسخگوی نیاز مردم باشند.
بر اساس این گزارش، ذخایر آب آماده قطر ممکن است برای کمتر از یک هفته مصرف معمول کفایت کند، هرچند اطلاعات عمومی موجود درباره عربستان و کویت امکان برآورد دقیق مدت تابآوری سراسری این کشورها را فراهم نمیکند.
عربستان و امارات چه گزینههایی دارند؟
کالینز و بازیلیان معتقدند برخی کشورهای منطقه از ظرفیتهای بیشتری برای مقابله با چنین بحرانی برخوردارند. ابوظبی سامانه ذخیره و بازیابی آب در سفرههای زیرزمینی «لیوا/الظفره» را توسعه داده که بنا بر اطلاعات مطرحشده در گزارش، میتواند ذخیرهای معادل ۹۰ روز مصرف شهر را فراهم کند.
عربستان سعودی و کویت نیز از ظرفیت تولید آب زیرزمینی برخوردارند که در صورت آسیب دیدن تأسیسات آبشیرینکن میتواند بخشی از نیاز شهری را تأمین کند. عربستان همچنین میتواند با استفاده از شبکه گسترده خطوط انتقال آب، بخشی از آب شیرینشده را میان مناطق مختلف جابهجا کند.
با این حال، نویسندگان تأکید میکنند این راهکارها به تنهایی کافی نیستند؛ چرا که بسیاری از تأسیسات آبشیرینکن منطقه به نیروگاههای برق وابستهاند و حمله به شبکه برق میتواند بهطور غیرمستقیم تولید آب را نیز متوقف کند.
یک حمله میتواند آب و برق را همزمان قطع کند
در این گزارش آمده است که برخی نیروگاههای آبشیرینکن حرارتی کشورهای خلیج فارس با نیروگاههای برق یکپارچه هستند. از سوی دیگر، تأسیسات بزرگ اسمز معکوس میتوانند به بیش از ۱۰۰ مگاوات برق نیاز داشته باشند.
به همین دلیل، حتی اگر خود تأسیسات آبشیرینکن مستقیما هدف قرار نگیرند، حمله به زیرساخت برق میتواند تولید آب را متوقف کند. بازگرداندن چنین تاسیساتی به مدار نیز نیازمند تجهیزات، ژنراتورها، ترانسفورماتورها و نیروی متخصص است؛ فرایندی که به نوشته نویسندگان ممکن است هفتهها یا حتی بیشتر زمان ببرد، در حالی که ذخایر آب جایگزین محدود هستند.
در نهایت، کالینز و بازیلیان هشدار میدهند که کشورهای منطقه باید برای سناریویی آماده شوند که در آن حملات ارزانقیمت پهپادی بتواند زیرساختهایی را هدف قرار دهد که جایگزینی یا بازسازی آنها بسیار پرهزینه است. به باور آنها، با توجه به اهمیت حیاتی آب، سرمایهگذاری در خطوط انتقال، ذخایر آب و منابع پشتیبان میتواند برای کشورهای خلیج فارس هزینهبر باشد، اما هزینه آن از پیامدهای قطع دسترسی به آب بهمراتب کمتر خواهد بود.