قطره نفخ شکم نوزاد چقدر موثر است و چطور مصرف می شود؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

قطره نفخ شکم نوزاد اثر محدودی دارد و معمولا چند قطره پیش از هر وعده شیر به نوزاد داده می‌شود. ماده موثر بیشتر این قطره‌ها دایمتیکون است که حباب‌های ریز گاز را در معده به هم می‌چسباند تا راحت‌تر خارج شوند. شواهد علمی درباره اثر این دارو در نوزادان قوی نیست، بنابراین انتظار زیادی از آن نداشته باشید. نتیجه مصرف قطره را بعد از چند روز ارزیابی کنید. شربت ضد نفخ حاوی دایمتیکون با غلظت کم است و برای نوزادان کم‌سن مناسب نیست. قطره‌های گیاهی مانند گریپ واتر را به نوزاد زیر شش ماه ندهید. عوارض قطره نفخ شکم نوزاد کم است و بیشتر به طعم‌دهنده فرآورده مربوط می‌شود. در این مقاله از دکترتو، ترکیب قطره ضد نفخ، میزان اثر واقعی آن، مقدار و سن مصرف، تفاوتش با شربت، وضعیت فرآورده‌های گیاهی، عوارض و مواردی که قطره جواب نمی‌دهد، بررسی می‌کنیم.

قطره نفخ شکم نوزاد چه دارویی است؟

قطره نفخ شکم نوزاد در بیشتر برندها یک دارو با نام دایمتیکون (سایمتیکون) است. قطره نفخ شکم نوزاد دایمتیکون جذب بدن نمی‌شود و از دیواره روده عبور نمی‌کند. این دارو فقط با کشش سطحی حباب‌های گاز کار دارد و روی حرکت روده یا درد شکم اثری ندارد. به همین دلیل عوارض کمی دارد و اثرش هم محدود است. برندهای مختلف در طعم‌دهنده، حجم قطره‌چکان و قیمت با هم فرق دارند و ماده موثرشان یکی است. سایمتیکون (simeticone) نام رایج همین داروی ضدنفخ سیلیکونی است که در برخی منابع با نام دایمتیکون نیز ذکر می‌شود؛ هر دو به گروه ضدکف‌های سیلیکونی تعلق دارند و در عمل کارکرد مشابهی دارند

مقایسه محصولات موجود در داروخانه در جدول زیر آمده‌اند:

متن انگلیسی:
“Simeticone works by bringing together the small gas bubbles in your gut to form bigger bubbles.”
ترجمه فارسی:
سایمتیکون (حاوی دایمتیکون ضد نفخ) با به هم پیوستن حباب‌های ریز گاز در روده و تبدیل آن‌ها به حباب‌های بزرگ‌تر عمل می‌کند.

به نقل از سایت nhs.uk

قطره ضد نفخ برای نوزاد موثر است؟

قطره ضد نفخ در بعضی نوزادان کمک می‌کند و در بسیاری از آن‌ها اثری ایجاد نمی‌کند. بررسی‌های بالینی هم به همین نتیجه دوگانه رسیده‌اند. دارو حباب‌های گاز را به هم می‌چسباند، اما بزرگ‌تر شدن حباب همیشه به خروج آن نمی‌انجامد. نفخ نوزاد با گذشت هفته‌ها به‌طور طبیعی کم می‌شود. بنابراین بخشی از بهبودی که خانواده‌ها گزارش می‌کنند به گذشت زمان مربوط است و ربطی به خود قطره ندارد.

قطره ضد نفخ جایگزین مراقبت‌های پایه نیست و باید در کنار آن‌ها مصرف شود. اصلاح وضعیت شیر دادن و گرفتن باد شکم اثر بیشتری از هر قطره‌ای دارند و درمان نفخ شکم نوزاد با همین کارها شروع می‌شود. اگر نوزاد با وجود انجام درست این اقدامات مراقبتی بعد از هر وعده بی‌قرار بود، قطره را با نظر پزشک امتحان کنید. علائم نفخ شکم نوزاد باید واضح باشند تا مصرف قطره موثر و منطقی باشد.

متن انگلیسی:
“For colic, there’s not much scientific evidence that simeticone really works.”
ترجمه فارسی:
در مورد کولیک، شواهد علمی چندانی وجود ندارد که نشان دهد سایمتیکون (حاوی دایمتیکون) واقعا مؤثر است.

به نقل از سایت nhs.uk

قطره دایمتیکون برای نوزاد با نفخ شکم چطور مصرف می‌شود؟

مصرف درست قطره دایمتیکون باید طبق نسخه انجام شود. دستورالعمل صحیح به مقدار و زمان مصرف آن و همچنین محدودیت سنی و مدت مصرف بستگی دارد. مقدار دقیق دارو روی بسته هر برند نوشته شده است و چون غلظت قطره‌ها یکسان نیست، دستورالعمل مصرف دارو باید توسط پزشک تجویز شود.

مقدار و زمان مصرف قطره برای نفخ شکم نوزاد

مقدار تجویز شده قطره را پیش از هر وعده شیر به نوزاد بدهید. دارو باید همراه شیر در معده باشد تا با گازی که در حال تشکیل شدن است تماس پیدا کند. اگر قطره را بعد از بی‌قرار شدن نوزاد بدهید، دارو اثر فوری نشان نمی‌دهد. تعداد دفعات مجاز در بیشتر فرآورده‌ها چند بار در روز است و بیشتر از آن اثری اضافه نمی‌کند. اگر نوزاد با شیشه شیر تغذیه می‌شود، قطره را با شیر مخلوط کنید. اگر شیر مادر می‌خورد، قطره را چند دقیقه پیش از وعده مستقیم در دهانش بریزید.

محدودیت سنی و مدت مصرف

قطره ضد نفخ را به نوزاد زیر یک ماه فقط با تجویز پزشک بدهید، چون بی‌قراری شدید در این سن ممکن است علت دیگری داشته باشد. قطره دایمتیکون از نظر ایمنی از بدو تولد مجاز است اما علت نفخ باید توسط پزشک تشخیص داده شود تا دارو به‌درستی اثر بگذارد. اثر دارو را بعد از چند روز مصرف منظم ارزیابی کنید، چون تفاوتش تدریجی ظاهر می‌شود. اگر بعد از چند روز تا حدود یک هفته مصرف منظم قطره هیچ تغییری در الگوی بی‌قراری نوزاد ندیدید، مصرف را قطع کنید.

شربت ضد نفخ نوزاد با قطره چه فرقی دارد؟

شربت ضد نفخ نوزاد حاوی ماده‌ی موثره قطره نفخ شکم است (قطره دایمتیکون و شربت دایمتیکون هر دو حاوی ماده‌ی موثره‌ی دایمتیکون هستند)، اما غلظتش پایین‌تر است. برای رساندن مقدار یکسانی از دارو باید یک قاشق مرباخوری یا بیشتر شربت به نوزاد بخورانید، در حالی که در قطره‌ی ضد نفخ، چند قطره کار مشابه را انجام می‌دهد.

حجم بالای شربت برای نوزاد زیر شش ماه مشکل‌ساز است. معده نوزاد ظرفیت کمی دارد و شربت بخشی از این ظرفیت را اشغال می‌کند. بیشتر شربت‌های موجود شکر یا شیرین‌کننده هم دارند که نوزاد به آن نیازی ندارد. برای نوزاد قطره بگیرید و شربت را به کودکان بزرگ‌تر بدهید. اگر پزشک برای نوزاد شما شربت تجویز کرده، مقدار مصرف را از پزشک بپرسید و آن را با تعداد قطره‌ها مقایسه نکنید، چون غلظت این دو فرآورده یکسان نیست.

قطره های گیاهی ضد نفخ برای نوزاد بی خطرند؟

قطره‌های گیاهی ضد نفخ را به نوزاد زیر شش ماه ندهید. این فرآورده‌ها دو گروه‌اند؛ ۱. گریپ واتر و گریپ میکسچر. ۲. کاراوی میکسچر و گرمیچر. مقدار موثر و بی‌خطر هیچ‌کدام برای سن نوزادی مشخص نیست. فرآورده‌هایی که با نام افراد یا شرکت‌های خاص تبلیغ می‌شوند هم پشتوانه علمی ندارند.

۱. گریپ واتر و گریپ میکسچر

گریپ واتر و گریپ میکسچر قدیمی‌ترین فرآورده‌های گیاهی ضد نفخ هستند و ترکیبشان در هر برند فرق می‌کند. بعضی نسخه‌ها بی‌کربنات سدیم دارند که تعادل نمک خون نوزاد را به هم می‌زند. نسخه‌های قدیمی‌تر این محصول حتی الکل هم داشتند. مقدار دارویی که به نوزاد می‌رسد قابل محاسبه نیست، چون غلظت عصاره در هر محصول تولیدی فرق می‌کند. اگر پزشک برای کودک بالای شش ماه گریپ واتر تجویز کرده، همان مقدار تجویزشده را بدهید.

۲. کاراوی و گرمیچر

کاراوی میکسچر و گرمیچر پایه گیاهی دارند و در کشور ما ایران طرفداران بیشتری دارند، اما برای سن نوزادی آزمایش نشده‌اند. عوارض گرمیچر که والدین زیاد درباره‌اش می‌پرسند بیشتر به شکر و طعم‌دهنده‌های آن مربوط می‌شود. در بعضی نوزادان مصرف این دو فرآورده با بی‌قراری بیشتر یا تغییر مدفوع همراه بوده است. کاراوی میکسچر و گرمیچر را به نوزاد زیر شش ماه ندهید.

عوارض قطره نفخ نوزاد چیست؟

قطره ضد نفخ نوزادان که حاوی دایمتیکون است عوارض شناخته‌شده کمی دارد. این دارو جذب بدن نمی‌شود، بنابراین روی خون، کبد و کلیه نوزاد اثری ندارد و تداخل دارویی مهمی هم ایجاد نمی‌کند. واکنش‌هایی که گاهی دیده می‌شوند بیشتر به طعم‌دهنده یا نگهدارنده فرآورده مربوط هستند و با عوض کردن برند برطرف می‌شوند. مصرف قطره را در این موارد متوقف کنید:

• جوش یا کهیر روی پوست نوزاد بعد از شروع قطره
• اسهال یا تغییر واضح مدفوع که با قطع دارو برطرف می‌شود.
• بیشتر شدن بی‌قراری نوزاد پس از مصرف
• هر واکنشی که با شروع یک برند جدید هم‌زمان شده باشد.

فرآورده‌های گیاهی عوارض قابل پیش‌بینی ندارند، چون ترکیبشان استاندارد نیست و در هر برند فرق می‌کند. همین موضوع یکی از دلایل مناسب نبودن آن‌ها برای نوزاد است.

چه زمانی قطره ضد نفخ جواب نمی‌دهد و باید پیش پزشک رفت؟

قطره ضد نفخ وقتی جواب نمی‌دهد که مشکل نوزاد از ابتدا نفخ نبوده است. نفخ ساده نوزاد را بی‌قرار می‌کند اما اشتها، وزن‌گیری و رنگ پوست او را تغییر نمی‌دهد. اگر یکی از این سه تغییر کرد، علت چیز دیگری است. نشانه‌هایی که با دیدنشان باید نوزاد را نزد پزشک ببرید در ادامه آورده شده‌اند:

• تب در نوزاد زیر سه ماه، در هر درجه‌ای
• استفراغ سبز یا خونی
• خون در مدفوع
• شکم متورم و سفتی که لمسش نوزاد را به گریه می‌اندازد.
• نخوردن شیر یا کم شدن دفعات خیس شدن پوشک
• نگرفتن وزن
• گریه‌ای که ساعت‌ها طول می‌کشد و با هیچ کاری آرام نمی‌شود.

بسیاری از خانواده‌ها در این وضعیت برند قطره را عوض می‌کنند و نتیجه‌ای نمی‌گیرند. اگر یک هفته مصرف منظم تغییری ایجاد نکرد، علت بی‌قراری نوزاد را بررسی کنید. دل درد نوزاد علت‌های دیگری هم دارد که هیچ قطره ضد نفخی روی آن‌ها اثر ندارد. در این موارد گرفتن نوبت از بهترین دکتر کودکان و اطفال ایران تصمیم منطقی است.

نتیجه گیری

انتخاب میان برندهای قطره ضد نفخ دارویی و استاندارد فرق زیادی ندارد، چون ماده موثر بیشترشان یکی است و تفاوتشان در قیمت و طعم خلاصه می‌شود. تصمیم مهم‌تر این است که آیا این دارو برای وضعیت نوزاد شما مناسب است و چه مدت باید ادامه پیدا کند. اگر نفخ نوزاد با اقدامات پیشگیرانه و درمان‌های علامتی بهبود پیدا نمی‌کند، مراجعه به پزشک توصیه می‌شود. از مصرف قطره‌های ضد نفخ شکم گیاهی در شش ماه اول جدا خودداری کنید. نوزادی که بی‌قراری شدید و کنترل نشده دارد، بهتر است توسط پزشک اطفال و نوزادان معاینه و بررسی شود.