امریکا درحالی از اعمال تحریمهای «بیسابقه» علیه ایران سخن میگوید که بخش عمده ظرفیتهای تحریمی پیشتر فعال شده و تمرکز جدید واشنگتن احتمالا بر تشدید اجرای محدودیتهای موجود خواهد بود. در چنین شرایطی فشارهای تازه میتواند شامل سختگیری بیشتر بر صادرات نفت، خریداران خارجی، شبکههای مالی و مسیرهای دور زدن تحریمها باشد؛ هر چند یافتن حوزهای کاملا جدید برای تحریم دشوار به نظر میرسد.
به گزارش اعتماد، امیرعلی ابوالفتح، کارشناس ارشد مسائل امریکا، درباره چرایی سفر اخیر برد کوپر، فرمانده سنتکام به منطقه و دیدار او با رهبران بازیگر حاشیه خلیجفارس و اسراییل، گفت: هماهنگی امریکا با کشورهای منطقهای که میزبان پایگاههای نظامی این کشور هستند، امری مرسوم است و این دیدارها اتفاقی غیرعادی محسوب نمیشود.
او افزود: با این حال و باتوجه به جریان داشتن جنگ میان ایران و امریکا، این رفتوآمدها بیش از گذشته در کانون توجه رسانهها و تحلیلها قرار گرفته؛ درحالیکه برگزاری چنین نشستهایی، بخشی از روند معمول هماهنگیهای نظامی واشنگتن در منطقه است.
ابوالفتح در ادامه تاکید کرد: هدف این رایزنیها، حفظ آمادگی ارتش امریکا و انجام هماهنگیهای لازم با شرکای منطقهای است تا در صورت نیاز به اقدام نظامی، نیروهای امریکایی از آمادگی لازم برخوردار باشند.
آمریکا در مسیر اجرای فشارهای تازه با چالشهایی روبهرو خواهد شد
ابوالفتح درباره اینکه آیا ادعای وزارت خزانهداری امریکا درباره اعمال تحریمهای بیسابقه علیه ایران، به معنای آغاز دور تازهای از محدودیتهاست یا تشدید شیوه اجرای تحریمهای موجود، خاطرنشان کرد: هنوز روشن نیست قرار است دقیقا چه اتفاق تازهای رخ دهد. به نظر میرسد تحریمها پیشتر در بالاترین و شدیدترین سطح اعمال شدهاند و حتی محاصره دریایی نیز به مجموعه فشارها افزوده شده است.
این کارشناس مسائل امریکا در ادامه افزود: پرسش اصلی این است که آیا امریکا میخواهد موضوع تحریمی جدیدی تعریف کند یا صرفا سختگیری در اجرای محدودیتهای کنونی را افزایش خواهد داد. گمانهزنیهای رسانههای غربی بیشتر بر تشدید اجرا متمرکز است؛ ازجمله فشار بیشتر بر چین برای کاهش خرید نفت از ایران یا برخورد شدیدتر با صرافیها و مسیرهای مالیای که پیشتر نیز هدف تحریم بودهاند.
ابوالفتح ادامه داد: در شرایطی که تقریبا همه بخشهای اقتصاد ایران و بنادر کشور هدف محدودیت قرار دارند، یافتن حوزهای تازه برای تحریم دشوار به نظر میرسد. ممکن است واشنگتن به دنبال اعمال محدودیتهایی مانند محاصره زمینی باشد، اما صرف اعلام چنین اقدامی کافی نیست و اجرای آن نیز بسیار دشوار خواهد بود.
ابوالفتح در ادامه تاکید کرد: بنابراین، مشخص نیست ادعای تحریمهای «بیسابقه» ناظر به اقدامی کاملا جدید است یا به تشدید نظارت، فشار و سختگیری در اجرای تحریمهای فعلی مربوط میشود.
گذار ایران از واکنش به اقدام ابتکاری محتمل است
ابوالفتح درباره اینکه آیا امریکا در قبال ایران راهبردی دوگانه، یعنی حفظ تهدید نظامی و تشدید فشار اقتصادی را در پیش گرفته یا نه و همچنین واکنش احتمالی تهران خاطرنشان کرد: به نظر میرسد واشنگتن میکوشد همزمان از فشار اقتصادی و تهدید نظامی به شکلی توامان استفاده کند؛ هر چند باتوجه به گستردگی تحریمهای موجود، مشخص نیست چه نقطه یا حوزه تازهای برای افزایش فشار باقی مانده است.
این کارشناس مسائل امریکا افزود: تاکنون الگوی رفتاری ایران عمدتا واکنشی بوده است؛ یعنی در بیشتر موارد، پس از حمله به ایران یا منافع آن، تهران به اقدام طرف مقابل پاسخ داده و کشورمان آغازگر درگیری نبوده است. به گفته او، تنها یک مورد استثنایی مطرح میشود که ایران آن را نمیپذیرد، اما امریکا مدعی است تهران به چند نفتکش حمله کرده و پس از آن درگیری حدود ۱۲ تا ۱۳ روزهای در جنوب ایران رخ داده است. ایران این رخداد را نتیجه نقض تعهد طرف مقابل میداند، درحالیکه امریکا مسوولیت آن را متوجه ایران میکند.
این تحلیلگر مسائل امریکا ادامه داد: اکنون این بحث مطرح است که راهبرد ایران ممکن است از وضعیت تدافعی به رویکردی تهاجمی تغییر کند. اگر امریکا محاصره دریایی و تشدید محدودیتها را ادامه دهد، احتمال دارد ایران به اقدامهای ابتکاری روی بیاورد و نخستین گام را برای تغییر معادله بردارد.
ابوالفتح همچنین تاکید کرد: هنوز نمیتوان با قطعیت گفت چنین رویکردی به مرحله اجرا میرسد، اما اگر واشنگتن بر سختگیریها بیفزاید یا فشارها را ادامه دهد، احتمال اقدام ایران برای تغییر بازی وجود خواهد داشت.
اخبار مرتبط با کاهش ذخایر موشکی امریکا و انتخابات میاندورهای نباید محاسبات ایران را تغییر دهد
ابوالفتح درباره اخبار مربوط به کاهش ذخایر موشکی امریکا و نگرانی ترامپ و گروهی از جمهوریخواهان از نتایج انتخابات میاندورهای و تاثیرشان بر استراتژی واشنگتن درباره ایران گفت: آمادگی دفاعی یکی از مسائلی است که مسوولان و فرماندهان ارتش و نیروهای مسلح ایران اصلا نباید آن را تابع این بحثها بدانند؛ اینکه در امریکا انتخابات برگزار میشود یا نمیشود، مهمات دارند یا ندارند و ترامپ چه میگوید، نباید مبنای محاسبه دفاعی باشد.
او افزود: آمادگی برای دفاع باید در هر لحظه وجود داشته باشد. هیچ فرمانده یا بخشی از نیروهای نظامی نباید بعدا بگوید تصور میکردیم چون انتخابات در امریکا در پیش است یا بهدلیل کمبود مهمات، طرف مقابل اقدامی نمیکند؛ سپس آمادگی خود را کاهش دهد و با حمله غافلگیر شود. این بحثهایی که اکنون مطرح میشود، بیشتر بحثهای سیاسی و رسانهای است، اما ضرورت آمادگی کشور به قوت خود باقی میماند.
این تحلیلگر مسائل امریکا ادامه داد: درباره کمبود مهمات نیز جمهوری اسلامی ایران از جزییات ذخایر امریکاییها اطلاع دقیق ندارد. در این زمینه دو روایت مطرح است؛ رسانههای امریکایی میگویند امریکا در برخی اقلام دچار کمبود شده، اما رییسجمهور و وزیر جنگ امریکا اعلام میکنند که کمبودی وجود ندارد. من واقعا نمیدانم کدام روایت درست است.
ابوالفتح در ادامه گفت: دستکم یک معیار برای سنجش وجود دارد. اکنون اوکراین به این مهمات نیاز دارد، اما امریکا نیازهای اوکراین را تامین نمیکند. اگر امریکاییها به اندازه کافی مهمات دراختیار داشتند، نیازهای اوکراین را برطرف میکردند. بنابراین، از آنجا که اوکراینیها در شرایط سخت و تنگنا قرار گرفتهاند، میتوان این فرض را مطرح کرد که روایت گزارشهای رسانههای امریکایی درباره کمبود برخی مهمات، به واقعیت نزدیکتر است.
ائتلاف مکه بیش از آنکه از منظر نظامی مهم باشد از نظر سیاسی با اهمیت است
ابوالفتح مبنی بر اینکه با احتمال گسترش تنش از تنگه هرمز به دریای سرخ و فعالیت گروههای منطقهای، آیا ممکن است ائتلافی منطقهای و فرامنطقهای علیه ایران شکل گیرد و تهران چه اهرمی در برابر آن خواهد داشت، گفت: اطلاعات موجود نشان میدهد ائتلافی فراتر از آنچه اکنون وجود دارد، دشوار است. امریکا که به تنهایی با ایران نمیجنگد؛ ناتو در کنار امریکا قرار دارد و کشورهای منطقه نیز با دراختیار گذاشتن پایگاهها، از واشنگتن حمایت میکنند.
او افزود: حتی گزارشهایی منتشر شده که براساس آنها، هواپیماهای برخی کشورهای منطقه، ازجمله امارات و بحرین نیز برای انجام حملات به پرواز درآمدهاند. بنابراین، ائتلاف عملیاتی موردنظر تا حد زیادی وجود دارد و باید دید چه ظرفیت تازهای میتوان به آن افزود.
این تحلیلگر مسائل امریکا ادامه داد: درباره ائتلاف مکه نیز مشخص نیست که در روز وقوع بحران، اعضا واقعا به یاری عربستان خواهند آمد یا نه. پیش از پیمان مکه هم عربستان و پاکستان توافقی دوجانبه و سپس سهجانبه داشتند، اما وقتی پایگاه امریکا در عربستان هدف حمله قرار گرفت، پاکستان وارد جنگ نشد.
ابوالفتح افزود: حتی اگر در آینده پایگاههای امریکا در عربستان دوباره هدف قرار گیرند، مشخص نیست پاکستان یا ترکیه وارد جنگ با ایران شوند. آنها در نهایت میتوانند حمایت سیاسی یا شاید پشتیبانی از عملیات نظامی کشوری مانند عربستان را ارایه دهند؛ کشوری که خود از حمایت امریکا برخوردار است.
او تاکید کرد: پاکستان و ترکیه احتمالا چیزی بیش از آنچه امریکا برای تامین امنیت عربستان دراختیار دارد، به این کشور اضافه نمیکنند، از این رو نباید به ائتلاف مکه از منظر نظامی بیش از اندازه اهمیت داد؛ هر چند این ائتلاف از حیث سیاسی، حائز اهمیت است.