به گفته منابع آگاه، شرکتهای کشتیرانی دولتی چین نفتکشهای خود را در خارج از منطقه خلیج [فارس] مستقر کرده و از آبراههای راهبردی (نقاط گلوگاهی) دوری میکنند.
به گزارش فرارو به نقل از رویترز، به گفته سه تن از مدیران این صنعت، ناظران تردد نفتکشها و یک کارگزار کشتی، دو غول کشتیرانی چینی در بحبوحه درگیریهای جاری، ارسال نفتکشها از طریق دو گذرگاه راهبردی (تنگه) در خاورمیانه را متوقف کرده و در عوض، محمولههای نفتی را در خارج از منطقه خلیج [فارس] بارگیری میکنند.
بر اساس اطلاعات شرکت رصد نفتکشها «وورتکسا» (Vortexa) و یک کارگزار کشتی، شرکتهای دولتی «کاسکو شیپینگ انرژی ترنسپورتیشن» (COSCO Shipping Energy Transportation) و «چاینا مرچنتس انرژی شیپینگ» (CMES) از اواخر ماه ژوئیه نفتکشهای خود را از تنگه هرمز و بابالمندب دور نگه داشتهاند؛ اقدامی که ناشی از نگرانیهای امنیتی است و بر روند ارسال نفت به بزرگترین واردکننده نفت جهان تأثیر گذاشته است.
حوثیهای یمن در ۲۰ جولای تحریم دریایی علیه عربستان سعودی اعلام کردند، در حالی که تنگه هرمز پس از فروپاشی توافق موقت صلح موقت بین ایالات متحده و ایران که در ماه ژوئن حاصل شد، تا حد زیادی بسته مانده است.
به گفته یک مدیر اجرایی تجارت نفت دولتی و دو مدیر اجرایی کشتیرانی چینی که مستقیماً از این موضوع مطلع بودند، تصمیم این دو کشتیرانی برای اجتناب از هر دو گلوگاه پس از مکاتبات با مقامات مرکزی گرفته شد. این منابع و دیگران به دلیل سیاستهای شرکت از افشای نام خودداری کردند.
شرکت CMES در اواخر جولای به سرمایهگذاران گفت که کشتیهایش فعلاً وارد تنگه هرمز نخواهند شد. این شرکت افزود که سایر کشتیرانیها از باب المندب اجتناب کردهاند، بدون اینکه به سیاست خود برای این گذرگاه باریک در انتهای جنوبی دریای سرخ اشاره کند.
به گفته منابع کشتیرانی، این دو شرکت حملونقل دریایی که مجموعاً بیش از ۱۰۰ نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) با ظرفیت حمل ۲ میلیون بشکه نفت در اختیار دارند، پیش از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه، مسئولیت جابهجایی تقریباً نیمی از واردات نفت خام چین از خاورمیانه را بر عهده داشتند.
بر اساس دادههای گمرک چین، به جز نفت ایران که تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارد، میانگین واردات نفت خام چین از خاورمیانه که عمدتاً با نفتکشهای VLCC حمل میشود در سال گذشته ۴.۹ میلیون بشکه در روز بوده است. به گفته معاملهگران و تحلیلگران، این دو شرکت دولتی به دلیل تحریمها، نفت ایران را حمل نمیکنند.
یکی از مدیران اجرایی یکی از این شرکتهای دولتی اظهار داشت که از زمان آغاز جنگ ایران، میزان بهکارگیری ابرنفتکشها کاهش یافته و بسیاری از شناورها به مسیرهای طولانیتری به سمت اقیانوس اطلس و قاره آمریکا تغییر مسیر دادهاند.
این مدیر گفت: «نفتکشها همچنان فعال هستند، اما سفرهای طولانیتری را طی میکنند و در شرایطی کهعدم قطعیت افزایش یافته، با زمانهای انتظار طولانیتری مواجهاند.»
دادههای سامانه ردیابی کشتی «کپلر» (Kpler) نشاندهنده جهشی در عملیات انتقال محموله میان کشتیها (STS) در دریای عمان است که شامل شناورهای متعلق به چین و هنگکنگ میشود؛ حجم این عملیات در ماههای ژوئن و ژوئیه از ۶۰۰ هزار بشکه در روز فراتر رفت.
در ماههای آوریل و مه چنین فعالیتی مشاهده نشد و در هر یک از دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز میزان آن کمتر از ۳۰ هزار بشکه در روز بود.
یکی دیگر از مدیران شرکتهای کشتیرانی چینی با اشاره به آبهای نزدیک بنادر عمان و منطقه فجیره در امارات متحده عربی که طی ماههای اخیر کانون اصلی بارگیری و انتقال بخش عمدهای از صادرات نفت خام خلیج [فارس] به کشتیهای عازم بازارهای آسیا بوده است گفت: «آنها از عبور از آن دو تنگه اجتناب میکنند، اما شناورها را به نقاط جدید انتقال کشتیبهکشتی (STS) در خارج از خلیج [فارس] میفرستند؛ اقدامی که ریسک پایین و سود مناسبی دارد.»
این مدیر دوم اظهار داشت که نرخ روزانه حملونقل برای مسیر عمان به چین در روز جمعه گذشته ۱۴۰ هزار دلار برآورد شد که معادل حاشیه سود روزانه حدود ۱۱۰ هزار دلار برای هر نفتکش است. وی افزود که پیش از وقوع جنگ ایران، یک نفتکش غولپیکر (VLCC) در مسیری مشابه، روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار سود ایجاد میکرد، اما این درگیری موجب افزایش چشمگیر درآمد حاصل از حملونقل و صادرات نفت از منطقه شده است.
طبق گزارش ورتکسا، چهار ابرنفتکش تحت کنترل کاسکو و یک ابرنفتکش تحت کنترل CMES در ماه ژوئیه از طریق انتقال کشتی به کشتی در فجیره نفت بارگیری کردند.
به گفته یک دلال کشتی، بین ماه اوت و اواسط سپتامبر، حدود دوازده ابرنفتکش که هر کدام تحت کنترل کاسکو و CMES هستند، قرار است در خارج از خلیج فارس عمدتاً در فجیره و در بنادر عمان یا نزدیک آنها که عمدتاً توسط پالایشگاههای چینی اجاره شدهاند بارگیری کنند.
ردیابیهای کپلر نشان میدهد که کاسلاکی لیک، یکی از آخرین نفتکشهای کاسکو که قبل از محاصره حوثیها برای بارگیری نفت از ینبع عربستان سعودی وارد دریای سرخ شد، در اقدامی احتیاطی، در اوایل ماه اوت مسیر خود را تغییر داد و بدون بار از طریق کانال سوئز حرکت کرد تا نفت عربستان سعودی را از بندر سیدی کریر مصر در مدیترانه بارگیری کند.