نکات مهمی که والدین باید درباره بلوغ فرزندان خود بدانند

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

رشد کودک فقط به بلندتر شدن قد یا افزایش وزن محدود نمی‌شود؛ در سال‌های نزدیک به نوجوانی، بدن و ذهن تغییراتی را تجربه می‌کنند که مسیر ورود به بزرگسالی را شکل می‌دهد. بلوغ یکی از طبیعی‌ترین مراحل رشد است و با فعال شدن پیام‌های هورمونی در مغز شروع می‌شود. این تغییرات می‌توانند جسم، احساسات، رفتارهای اجتماعی و توانایی‌های جنسی و تولیدمثلی را تحت‌تأثیر قرار دهند. در دکترتو، بلوغ از جنبه‌هایی مانند علت شروع، انواع، مراحل تانر، تفاوت نشانه‌ها در دختران و پسران، سن معمول آغاز و شرایطی مانند بلوغ زودرس یا دیررس بررسی می‌شود. آشنایی با این روند به والدین و نوجوانان کمک می‌کند تغییرات طبیعی را بهتر بشناسند و نشانه‌های نیازمند پیگیری را جدی‌تر بگیرند.

چرا بلوغ اتفاق می‌افتد؟

بلوغ بخش طبیعی و سالمی از بزرگ شدن است و به‌طور طبیعی در اکثر افراد رخ می‌دهد. این تغییرات ناشی از تغییر در سطح هورمون‌های خاصی است که در بدن تولید می‌شوند. این شرایط زمانی است که بچه‌ها از طریق تغییرات جسمی و عاطفی به بزرگسالان جوان تبدیل می‌شوند. در واقع هورمون‌های مغز باعث شروع بلوغ می‌شوند. هورمون‌ها پیام‌رسان‌های شیمیایی هستند که به بدن می‌گویند چه کاری انجام دهد. در نتیجه این تغییرات هورمونی یک کودک به بزرگسالی می‌رسد و ویژگی‌های جنسی خارجی و توانایی تولیدمثل را به دست می‌آورد.

متن انگلیسی:
Puberty is the natural part of development when your child’s body goes through physical and hormonal changes to reach sexual maturity.
ترجمه فارسی:
بلوغ بخش طبیعی رشد است، زمانی که بدن فرزند شما تغییرات فیزیکی و هورمونی را برای رسیدن به بلوغ جنسی پشت سر می‌گذارد.

به نقل از سایت my.clevelandclinic

انواع بلوغ چیست؟

فرایند بلوغ تدریجی است و در طول زمان اتفاق می‌افتد. مهم‌تر این که این فرایند شامل چند بخش مختلف است و مجموعه آن‌ها در کنار هم اتفاق می‌افتد. انواع بلوغ عبارت‌اند از:

• بلوغ جسمی که شامل افزایش قد و وزن و رشد عضلات و اندام‌هاست.
• بلوغ جنسی که شامل تغییرات هورمونی و رسیدن به توانایی‌های جنسی و تولیدمثلی می‌شود.
• بلوغ عاطفی و روانی
• بلوغ اجتماعی

علاوه بر این دسته‌بندی، از نظر بالینی می‌توان درباره الگوهای زمانی بلوغ شامل بلوغ طبیعی، بلوغ زودرس و بلوغ دیررس صحبت کرد که دو مورد آخر در واقع اختلالات زمان‌بندی بلوغ هستند، نه انواع پاتوفیزیولوژی خود بلوغ.

مراحل بلوغ چیست؟

در مرکز فرایند بلوغ و آغاز آن، افزایش ترشح ضربانی هورمون آزادکننده گنادوتروپین از هیپوتالاموس قرار دارد. این امر به نوبه خود منجر به افزایش ترشح هورمون LH و هورمون محرک فولیکول از هیپوفیز قدامی می‌شود. این هورمون‌ها بلوغ غدد جنسی، گامتوژنز و تولید هورمون‌های استروئیدی جنسی و پپتیدی را تقویت می‌کنند.

امروزه مراحل بلوغ به‌عنوان مراحل تانر یا به‌طور مناسب‌تر، رتبه‌بندی بلوغ جنسی شناخته می‌شوند. این دسته‌بندی به‌عنوان یک راهنمای کلی برای رشد جسمی عمل می‌کند، اگرچه هر فرد جدول زمانی بلوغ متفاوتی دارد. در مجموع این مراحل به‌صورت زیر دسته‌بندی می‌شود:

• مرحله ۱ تانر؛ قبل از ظاهر شدن هرگونه علائم فیزیکی بلوغ اتفاق می‌افتد. در این مرحله مغز شروع به ارسال سیگنال‌هایی به بدن می‌کند تا برای تغییرات آماده شود.
• مرحله ۲ تانر؛ مرحله ۲ آغاز رشد فیزیکی را نشان می‌دهد. هورمون‌ها شروع به ارسال سیگنال به سراسر بدن می‌کنند.
• مرحله ۳ تانر؛ تغییرات فیزیکی در مرحله ۳ برای مردان و زنان آشکارتر می‌شود.
• مرحله ۴ تانر؛ بلوغ در مرحله ۴ به‌طور کامل در حال انجام است. هم مردان و هم زنان متوجه تغییرات زیادی می‌شوند.
• مرحله ۵ تانر؛ این مرحله اوج رشد است. در این مرحله نهایی، نوجوان شما در نهایت به بلوغ کامل جسمی، از جمله قد نهایی بزرگسالی خود، خواهد رسید.

متن انگلیسی:
The Tanner Stages are used to describe specific changes that children and teens may experience during puberty.
ترجمه فارسی:
مراحل تانر برای توصیف تغییرات خاصی که کودکان و نوجوانان ممکن است در دوران بلوغ تجربه کنند، استفاده می‌شود.

به نقل از سایت healthline

چه عواملی باعث افزایش هورمون رشد می‌شوند؟

۱. بلوغ در دختران چگونه است؟

برای دختران، بلوغ معمولاً بین ۸ تا ۱۳ سالگی شروع می‌شود و میانگین آغاز آن حدود ۱۰ تا ۱۱ سالگی است. اولین علامت بلوغ دختران، رشد سینه یا جوانه‌زدن سینه است. دختران در سنین ۸ تا ۱۶ سال تغییرات متعددی را تجربه می‌کنند که شامل رشد مو در قسمت‌های مختلف بدن از جمله زیر بغل و خارج از واژن می‌شود. افزایش تعریق، عرق بدبو و افزایش آکنه روی پوست از دیگر نشانه‌های بالغ شدن دختران است. در نهایت، دختران شروع دوره قاعدگی را تجربه خواهند کرد. این به معنی بلوغ جنسی دختران و توانایی تولیدمثلی آن‌هاست.

۲. بلوغ در پسران چگونه است؟

برای یک پسر، تغییرات فیزیکی بلوغ معمولاً با بزرگ‌تر شدن بیضه‌ها شروع می‌شود. موهای تیره، زبر و فرفری درست بالای آلت تناسلی و روی کیسه بیضه جوانه می‌زنند. آلت تناسلی و بیضه‌ها بزرگ‌تر می‌شوند و نعوظ بیشتر اتفاق می‌افتد. انزال – آزاد شدن مایع منی حاوی اسپرم – نیز شروع می‌شود. در مرحله‌ای از بلوغ پسران، مو در زیر بغل و در ناحیه ریش رشد می‌کند. تغییر صدا و بم‌تر شدن آن، پهن‌تر شدن شانه‌ها و افزایش وزن و عضله از دیگر تغییراتی است که در دوره بلوغ پسران اتفاق می‌افتد.

بلوغ از چه سنی است؟

از آن‌جایی که هر کسی سیستم بیولوژیکی متفاوتی دارد، در نتیجه افراد ممکن است بلوغ را در سنین مختلفی تجربه کنند. جنسیت، نژاد و سبک زندگی و نوع تغذیه همگی می‌توانند روی فرایند بلوغ تأثیر بگذارند. به‌طور میانگین بلوغ در دختران بین ۸ تا ۱۳ سالگی و در پسران ۹ تا ۱۴ سالگی اتفاق می‌افتد.

گاهی اوقات، یک‌سری بلوغ را زودتر یا دیرتر تجربه می‌کنند. به‌عنوان مثال، زمان بلوغ در اکثر کشورهای توسعه‌یافته در نیمه اول قرن بیستم، به‌ویژه در دختران، به سمت شروع زودتر تغییر کرده است. وضعیت تغذیه‌ای، فرزندخواندگی، مهاجرت جغرافیایی و رفاه عاطفی، همگی بر زمان بلوغ تاثیر دارند.

بلوغ زودرس چیست؟

در برخی از کودکان، بلوغ ممکن است زودتر از موعد اتفاق بیفتد و منجر به بلوغ زودرس شود. در این شرایط بدن کودکان خیلی زود شروع به تغییر می‌کند و زودتر شبیه به بدن بزرگسالان می‌شود. در این شرایط دختران قبل از ۸ سالگی و پسران هم زودتر از ۹ سالگی علائم بلوغ را تجربه می‌کنند. با این حال، کودکان سیاه‌پوست، اسپانیایی‌تبار و بومیان آمریکا ممکن است به‌طور طبیعی زودتر به بلوغ برسند. درصورتی‌که علائم بلوغ زودرس در کودک دیده شود، بهتر است برای بررسی علت و وضعیت هورمونی، با بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران مشورت شود.

بلوغ دیررس چیست؟

بلوغ دیررس وضعیتی است که در آن در دختران تا ۱۳ سالگی رشد پستان شروع نشده یا تا حدود ۱۵ سالگی قاعدگی بروز نکرده باشد و در پسران تا ۱۴ سالگی بزرگ شدن بیضه‌ها آغاز نشده باشد. بیماری‌هایی مانند دیابت، فیبروز کیستیک یا بیماری کلیوی می‌توانند باعث بلوغ دیررس شوند، اما گاهی اوقات هیچ علتی مشخصی برای آن وجود ندارد.

درد رشد چه علائمی دارد؟

چگونه بلوغ را کنترل کنیم؟

برخی والدین ترجیح می‌دهند که بلوغ کودکان خود را به‌تأثیر بیندازند تا کودک در سنین پایین نشانه‌های بلوغ را تجربه نکنند. خصوصاً در موارد بلوغ زودرس، اکثر والدین به دنبال این موضوع هستند که چگونه بلوغ را متوقف کنیم؟ زمانی که کودکان در سنین پایین بالغ می‌شوند معمولاً مشکلات روانی را تجربه می‌کنند. سایر عواقب آن عبارت‌اند از:

• تاثیر روانی روی کودک
• بلوغ زودرس باعث می‌شود دوره رشد کوتاه شود و در نتیجه بر قد کودک در بزرگسالی تأثیر بگذارد.
• دخترانی که بلوغ زودرس دارند، ممکن است در برخی موارد در معرض افزایش خطر بعضی اختلالات هورمونی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک قرار بگیرند که می‌تواند در بخشی از آنها بر باروری اثر بگذارد؛ با این حال بسیاری از دختران با بلوغ زودرس هرگز چنین مشکلاتی را تجربه نمی‌کنند و باروری طبیعی دارند.

راهکارهای کنترل بلوغ عبارت است از:

• داشتن یک رژیم غذایی متعادل
• ورزش کردن و داشتن فعالیت بدنی مانند شنا، طناب زدن و فوتبال بازی کردن به رشد سالم‌تر کمک می‌کند.
• برخی والدین با تزریق آمپول‌های هورمونی مخصوص تولید هورمون‌های جنسی را متوقف می‌کنند و از این طریق فرایند بلوغ را به‌تأخیر می‌اندازند.

چنان‌چه در مورد فرآیند رشد قد فرزند خود نگران زیادی دارید هم‌اکنون می‌توانید با بهترین دکتر افزایش قد ایران در این باره مشورت کنید.

نتیجه گیری

بلوغ مرحله کلیدی رشد در گذار از کودکی به بزرگسالی است که با دستیابی به قد و تناسب اندام در بزرگسالی، ایجاد ویژگی‌های جنسی خارجی و توانایی تولیدمثل همراه است. پیمایش تغییرات بدن در دوران بلوغ می‌تواند برای بچه‌ها و والدین گیج‌کننده باشد. گاهی اوقات این بازه زمانی و تغییراتی که ایجاد می‌شود برای برخی افراد متفاوت است. داشتن درک درست از مراحل بلوغ و تغییراتی که دختران و پسران در این دوره تجربه می‌کنند برای والدین ضروری است. فرزند شما احتمالاً در حال حاضر احساسات زیادی دارد. هنگام صحبت در مورد این احساسات، راه ارتباط را باز نگه دارید و صبور باشید. به فرزندتان اطمینان دهید که آنچه اتفاق می‌افتد طبیعی است و بخشی از فرایند بزرگ شدن آن‌هاست.