فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
دردی که از گردن شروع میشود و تا شانه، بازو یا انگشتان ادامه پیدا میکند، همیشه یک گرفتگی ساده عضلانی نیست. گردن درد عصبی معمولا در اثر تحریک یا فشار بر ریشه عصب در ستون فقرات گردنی ایجاد میشود و به همین دلیل میتواند علاوه بر درد، با گزگز، بیحسی یا ضعف دست همراه باشد. شناخت این الگو بسیار مهم است، چون نوع درد میتواند بر انتخاب روش درمان و میزان پاسخ به مسکنهای معمول اثر بگذارد. تغییر شدت درد با چرخاندن گردن نیز میتواند سرنخی برای تشخیص باشد. در این مقاله از دکترتو با علائم، علتها، داروها و روشهای درمان گردن درد عصبی آشنا میشوید.
گردن درد عصبی چیست؟
گردن درد عصبی به دردی گفته میشود که منشا آن عصب است و نه عضله یا مفصل. از ستون فقرات گردن هفت جفت ریشه عصبی بیرون میآید و هر ریشه، حس و حرکت بخش مشخصی از شانه، بازو و دست را بر عهده دارد. وقتی یکی از این ریشهها تحت فشار قرار بگیرد یا ملتهب شود، درد در تمام مسیری که آن عصب پوشش میدهد پخش میشود. نام پزشکی این وضعیت رادیکولوپاتی گردنی است.
همین سازوکار توضیح میدهد که چرا بیمار گاهی از درد انگشتان شکایت میکند در حالی که مشکل در گردن اوست. مسیر انتشار درد به پزشک میگوید کدام ریشه درگیر است، چون هر ریشه ناحیه مشخص و تکرارشوندهای دارد. درد عصبی کیفیت متفاوتی هم دارد. بیمار آن را به شکل سوزش، تیر کشیدن یا شوک الکتریکی توصیف میکند و نه به شکل گرفتگی و کوفتگی گردن. همین تفاوت درد، اولین سرنخ برای جدا کردن آن از گردن درد معمولی است.
تفاوت گردن درد عصبی و عضلانی چیست؟
مهمترین تفاوت گردن درد عصبی و عضلانی این است که درد عضلانی در گردن و شانه محدود میماند و درد عصبی از گردن به پایین بازو میرود. تفاوت مهم دوم همراهی درد با گزگز و بیحسی است که در درد عضلانی دیده نمیشود. جدول زیر تفاوتهایی را نشان میدهد که خودتان هم میتوانید نوع درد گردن بررسی کنید.
| چه چیزی را مقایسه کنید؟ | گردن درد عضلانی | گردن درد عصبی |
|---|---|---|
| محل درد | گردن و بین دو کتف | از گردن تا بازو و انگشتان |
| کیفیت درد | گرفتگی و کوفتگی | سوزش، تیر کشیدن یا شوک |
| گزگز و بیحسی | ندارد | معمولا دارد |
| اثر ماساژ و گرما | معمولا بهتر میکند | تغییر کمی ایجاد میکند |
| اثر چرخاندن گردن | در همه جهتها کشش دارد | در یک جهت خاص درد را به بازو میفرستد |
| پاسخ به مسکن معمولی | خوب | ضعیف |
یک آزمون ساده هم وجود دارد. اگر دست سمت دردناک را بالای سر بگذارید و درد بازو کمتر شود، این کاهش به نفع منشا عصبی است، چون بالا بردن دست کشش روی ریشه عصب را کم میکند. این نشانه جای معاینه پزشک را نمیگیرد اما سرنخ خوبی است.
علائم گردن درد عصبی چیست؟
شاخصترین علامت گردن درد عصبی انتشار درد از گردن به شانه و بازو و گاهی تا انگشتان است. این درد معمولا یکطرفه است و با وضعیت گردن کم و زیاد میشود. علائمی که بیشتر گزارش میشوند به این ترتیب هستند:
- تیر کشیدن درد از گردن به سمت شانه و پشت بازو
- گزگز و مورمور شدن انگشتان دست
- بیحسی در ناحیهای مشخص از بازو یا دست
- ضعف در گرفتن اشیا یا باز کردن در بطری
- بدتر شدن درد هنگام سرفه، عطسه یا زور زدن
- بدتر شدن درد با خم کردن گردن به یک سمت خاص
- بیقراری شبانه و بیدار شدن از درد بازو
شدیدتر شدن درد هنگام سرفه و عطسه نشانه گویایی است. این کار فشار داخل کانال نخاعی را لحظهای بالا میبرد و اگر ریشه عصب تحت فشار باشد، همان لحظه درد به بازو تیر میکشد. در درد عضلانی چنین اتفاقی نمیافتد.
درد عصبی گردن سمت چپ
درد عصبی گردن سمت چپ همان سازوکار سمت راست را دارد و بهخودیخود نشانه مشکل قلبی نیست. نگرانی اصلی از اینجا میآید که درد قلبی هم گاهی به فک، گردن و بازوی چپ منتشر میشود. تفاوت درد عصبی گردن و درد قلبی در چند نکته روشن است.
درد عصبی با حرکت گردن و وضعیت بدن تغییر میکند و با گزگز و بیحسی همراه است. اما درد قلبی با فعالیت بدنی شروع میشود، با استراحت آرام میگیرد و معمولا با تنگی نفس، تعریق سرد یا تهوع همراه است و حرکت گردن تغییری در تشدید آن ایجاد نمیکند. اگر درد سینه و بازوی چپ با تنگی نفس یا تعریق همراه شد، بدون تاخیر اورژانس را خبر کنید.
سردرد و گردن درد عصبی
سردردی که همراه گردن درد عصبی میآید معمولا از پشت سر شروع میشود و به سمت جلو کشیده میشود. علت شایع سردرد و گردن درد عصبی تحریک عصب اکسیپیتال است که از بالای گردن به سمت پوست سر میرود. این وضعیت را نورالژی اکسیپیتال مینامند. درد در این حالت به شکل شوکهای کوتاه و تیز حس میشود و پوست سر گاهی به لمس حساس است. این سردرد با سردرد میگرنی فرق دارد. در نورالژی اکسیپیتال فشار دادن نقطهای در پشت سر همان درد آشنا را بازتولید میکند، در حالی که در میگرن چنین نقطهای وجود ندارد و حالت تهوع و حساسیت به نور پررنگتر است.
علت گردن درد عصبی چیست؟
شایعترین علت گردن درد عصبی فشار مکانیکی روی ریشه عصب در محل خروج آن از ستون فقرات است. آنچه این فشار را ایجاد میکند با سن تغییر میکند و در افراد جوانتر معمولا دیسک و در سنین بالاتر تنگی مجرای خروج عصب است. علتهای شناختهشده به این ترتیب هستند:
- بیرونزدگی دیسک بین مهرهای که به ریشه عصب فشار میآورد
- تنگی سوراخ خروج عصب بر اثر تغییرات ساییدگی مهرهها
- خارهای استخوانی که با افزایش سن تشکیل میشوند
- تحریک عصب اکسیپیتال در پشت سر
- سندرم خروجی قفسه سینه که عصبها را در ناحیه ترقوه تحت فشار میگذارد
- زونا که پیش از بثورات پوستی هم میتواند درد عصبی بدهد
- ضربه شلاقی گردن بعد از تصادف
دیسک گردن در این فهرست جایگاه ویژهای دارد چون هم شایعترین علت است و هم درمانش مسیر مشخصی دارد. اگر درد شما با کشش گردن بدتر میشود و به یک انگشت خاص میرسد، علائم دیسک گردن نشان میدهد این احتمال چقدر با وضعیت شما میخواند.
چه زمانی گردن درد عصبی اورژانسی است؟
گردن درد عصبی وقتی اورژانسی میشود که فشار از ریشه عصب فراتر برود و به خود نخاع برسد. به این وضعیت میلوپاتی گردنی گفته میشود و برخلاف درد ریشهای، معمولا دردناکترین حالت نیست بلکه با اختلال عملکرد خودش را نشان میدهد. نشانههایی که مراجعه فوری لازم دارند به این ترتیب هستند:
- دست و پا چلفتی شدن دستها در کارهای ظریف مانند بستن دکمه یا نوشتن
- تغییر در تعادل و راه رفتن یا احساس نامطمئن بودن هنگام قدم برداشتن
- ضعف پیشرونده در دست یا پا که روز به روز بدتر میشود
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع یا احساس عدم تخلیه کامل
- بیحسی هر دو دست بهطور همزمان
- درد شدید گردن بعد از تصادف یا زمین خوردن
این نشانهها را نباید با گذر زمان سنجید. میلوپاتی درماننشده میتواند آسیب دائمی بگذارد و تصمیم درباره آن با تصویربرداری گرفته میشود نه با مشاهده گردن. بررسی توسط بهترین دکتر مغز و اعصاب و نورولوژی ایران مشخص میکند فشار در سطح ریشه عصب مانده یا به نخاع رسیده است.
درمان گردن درد عصبی چگونه است؟
بیشتر موارد گردن درد عصبی بدون جراحی و در طول چند هفته تا چند ماه بهتر میشوند. درمان معمولا به تدریج پیش میرود و از کمتهاجمیترین گزینه شروع میشود. فیزیوتراپی پایه مسیر درمان است و شامل تمرینهای تقویت عضلات عمقی گردن، اصلاح وضعیت سر و شانه و در بعضی موارد کشش گردن میشود.
اگر درد با فیزیوتراپی و دارو کنترل نشود، تزریق کورتیکواستروئید در نزدیکی ریشه عصب گزینه بعدی است و التهاب اطراف عصب را کم میکند. جراحی برای مواردی نگه داشته میشود که ضعف پیشرونده وجود دارد یا درد بعد از چند ماه درمان همچنان زندگی روزمره را مختل میکند. انتخاب میان این گزینهها با معاینه و تصویربرداری انجام میشود و مراجعه به بهترین دکتر گردن ایران مشخص میکند شما در کدام پله این مسیر هستید.
قرص گردن درد عصبی کدام است؟
داروی درد عصبی با مسکن معمولی فرق دارد و همین موضوع بیشترین سردرگمی را برای بیماران ایجاد میکند. درد عصبی از تحریک خود عصب میآید و مسکنهایی مانند استامینوفن و ایبوپروفن که روی التهاب بافت کار میکنند، روی آن اثر کمی دارند. داروهایی که در درد عصبی کاربرد دارند از دستههای دیگری میآیند.
گاباپنتین و پرگابالین با کم کردن پیامهای اضافه عصب کار میکنند و آمیتریپتیلین و دولوکستین مسیر انتقال درد را در سطح مغز و نخاع تعدیل میکنند. شلکنندههای عضلانی مانند داروی متوکاربامول هم گاهی کنار این داروها اضافه میشوند تا اسپاسم عضلات اطراف را کم کنند. هر چهار داروی گروه اول با دوز کم شروع میشوند و بهتدریج بالا میروند. خوابآلودگی و سرگیجه از عوارض شایعشان است.
هیچکدام از این داروها را خودسرانه شروع نکنید. انتخاب دارو به سن، بیماریهای زمینهای، داروهای دیگری که مصرف میکنید و شغل شما بستگی دارد. پزشک است که این عاملها را کنار هم میگذارد. خرید یک قرص بر اساس تجربه دیگران در درد عصبی بیشتر از هر درد دیگری خطا ایجاد میکند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“Unlike most other types of pain, neuropathic pain does not usually get better with common painkillers, such as paracetamol and ibuprofen, and other medicines are often used.”
ترجمه فارسی:
برخلاف بیشتر انواع درد، درد عصبی معمولا با مسکنهای رایج مانند استامینوفن و ایبوپروفن بهتر نمیشود و از داروهای دیگری استفاده میشود.
درمان خانگی گردن درد عصبی
مراقبت خانگی در درد عصبی هدف متفاوتی از درد عضلانی دارد و کار آن کم کردن کشش روی ریشه عصب است، نه شل کردن عضله. آنچه در این نوع درد بیشترین کمک را میکند به این ترتیب است:
- خوابیدن به پشت با یک بالش نهچندان بلند که گردن را در امتداد ستون فقرات نگه دارد
- پرهیز از خوابیدن روی شکم که گردن را ساعتها چرخیده نگه میدارد
- بالا آوردن ارتفاع صفحه نمایش تا سطح چشم برای کم کردن خم شدن گردن
- وقفه کوتاه هر نیم ساعت هنگام کار طولانی با موبایل و لپتاپ
- پرهیز از حرکاتی که همان لحظه درد را به بازو میفرستند
- ادامه فعالیت سبک روزمره بهجای استراحت مطلق
گرما و ماساژ در درد عصبی همان نتیجه مشابه در گرفتگی عضلات را نمیدهند، چون منشا درد در عمق و روی خود عصب است. استفاده طولانی از گردنبند طبی هم توصیه نمیشود، چون عضلات گردن را ضعیف میکند و بهبود را کندتر میکند.
نتیجه گیری
گردن درد عصبی دردی است که از تحریک یا تحت فشار قرار گرفتن ریشه عصب در ستون فقرات گردن شروع میشود و برخلاف گردن درد عضلانی، در همان گردن نمیماند. این درد به شانه، بازو و انگشتان تیر میکشد و معمولا با گزگز، بیحسی یا ضعف همراه است. تشخیص گردن درد عصبی از نوع عضلانی با همین الگوی انتشار و با تغییر درد هنگام چرخاندن گردن ممکن است. نکتهای که بیشتر بیماران را غافلگیر میکند این است که مسکنهای معمول مانند استامینوفن و ایبوپروفن روی درد عصبی اثر کمی دارند و داروهای موثر دسته دیگری هستند. بیشتر موارد در چند هفته با فیزیوتراپی بهتر میشوند، اما ضعف پیشرونده دست یا تغییر در تعادل راه رفتن نشانه فشار روی نخاع است و فوریت دارد. خبر خوب اینکه بیشتر این دردها بدون جراحی و در طول چند هفته فروکش میکنند. اما ضعفی که روزبهروز بیشتر میشود یا تغییری در تعادل راه رفتن ایجاد میکند، دیگر موضوع تسکین درد نیست و باید همان روز بررسی شود.
دکترتو مراقب سلامت شماست!