فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
مشاهده زردی در سفیدی چشم نوزاد میتواند برای والدین نگرانکننده باشد؛ مخصوصا وقتی نمیدانند این تغییر رنگ بخشی از زردی طبیعی روزهای اول تولد است یا میتواند نشانه یک مشکل جدیتر باشد. اما آیا هر نوع زردی چشم نوزاد نیاز به درمان دارد؟ زردی معمولا از چه روزی شروع میشود و تا چه زمانی طبیعی است؟ زردی چشم نوزاد در بیشتر موارد با افزایش بیلیروبین خون ارتباط دارد و با زرد شدن پوست نیز همراه است. با این حال، شدت زردی را نمیتوان فقط با نگاه کردن به رنگ چشم یا پوست مشخص کرد و بعضی علائم میتوانند نشاندهنده نیاز به بررسی سریعتر باشند. در این مقاله از دکترتو بررسی میکنیم زردی چشم نوزاد نشانه چیست، چه زمانی خطرناک است، تا کی ادامه دارد و برای کاهش آن چه اقداماتی باید انجام شود. همچنین درباره شیردهی، درمان خانگی زردی و علائمی که نباید نادیده گرفت توضیح میدهیم.
زردی چشم نوزاد نشانه چیست؟
زرد شدن سفیدی چشم نوزاد معمولا به دلیل افزایش میزان بیلیروبین در خون اتفاق میافتد و یکی از نشانههای شایع زردی نوزاد است. بیلیروبین مادهای است که هنگام تجزیه طبیعی گلبولهای قرمز در بدن تولید میشود و کبد وظیفه دارد آن را پردازش کرده و از طریق بدن دفع کند. در نوزادان، بهخصوص در روزهای ابتدایی تولد، کبد هنوز بهطور کامل بالغ نشده و ممکن است نتواند بیلیروبین را به اندازه کافی و سریع دفع کند. به همین دلیل، بیلیروبین در خون تجمع یافته و باعث زرد شدن پوست و سفیدی چشمها میشود.
تولد زودرس، دریافت شیر ناکافی از مادر، ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد و افزایش تخریب گلبولهای قرمز نیز میتوانند احتمال زردی چشم نوزاد را بیشتر کنند. در برخی موارد، عفونتها یا مشکلات کبدی و صفراوی نیز در ایجاد زردی چشم نقش دارند. بنابراین، زردی چشم نوزاد معمولا بهتنهایی یک بیماری نیست، بلکه نشانهای از افزایش بیلیروبین و بخشی از وضعیت گستردهتر زردی نوزادی است.
آیا شیر مادر باعث زردی چشم نوزاد میشود؟
زردی چشم نوزاد به خودی خود دلیل قطع شیردهی نیست و در بیشتر موارد، شیردهی باید ادامه پیدا کند. نوزادانی که در روزهای اول شیر کافی دریافت نمیکنند، ممکن است بهدلیل دریافت ناکافی مایعات و دفع کمتر بیلیروبین، بیشتر دچار زردی شوند. نوع دیگری از زردی نوزاد نیز به نام زردی شیر مادر وجود دارد که معمولا بعد از هفته اول دیده میشود و میتواند برای چند هفته ادامه داشته باشد، درحالیکه نوزاد سالم است و رشد مناسبی دارد. تغذیه مکرر، معمولا حدود ۸ تا ۱۲ بار در شبانهروز، به دفع بهتر بیلیروبین کمک میکند. اگر نوزاد خوب شیر نمیخورد یا بیش از حد خوابآلود است، باید با بهترین دکتر کودکان و اطفال ایران یا مشاور شیردهی مشورت کرد.
| عامل | چرا احتمال زردی را افزایش میدهد؟ |
|---|---|
| تولد زودرس | کبد نوزاد نارس توانایی کمتری برای پردازش بیلیروبین دارد. |
| دریافت ناکافی شیر | دفع بیلیروبین کاهش پیدا میکند. |
| ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد | میتواند باعث تخریب بیشتر گلبولهای قرمز شود. |
| افزایش تخریب گلبولهای قرمز | مقدار بیلیروبین تولیدشده افزایش مییابد. |
| برخی عفونتها | ممکن است در ایجاد یا تشدید زردی نقش داشته باشند. |
| مشکلات کبدی یا صفراوی | میتوانند دفع طبیعی بیلیروبین را مختل کنند. |
عکس زردی چشم نوزاد
در زردی چشم نوزادی معمولا سفیدی چشمها حالتی زرد یا زرد مایل به نارنجی پیدا میکند و ممکن است همزمان پوست صورت و بدن نیز زرد شود. این تغییر رنگ در نور طبیعی بهتر دیده میشود، اما رنگ چشم بهتنهایی معیار مناسبی برای تعیین شدت زردی نیست. بهخصوص در نوزادانی که پوست تیرهتری دارند، تشخیص زردی از روی پوست دشوارتر است و توجه به سفیدی چشم و اندازهگیری بیلیروبین اهمیت بیشتری پیدا میکند.
زردی چشم نوزاد تا کی ادامه دارد؟
زردی چشم نوزاد معمولا از روز دوم یا سوم پس از تولد شروع میشود و در بیشتر نوزادان سالم طی ۱۰ تا ۱۴ روز بهتدریج از بین میرود. البته مدت زمان باقی ماندن زردی در همه نوزادان یکسان نیست و عواملی مانند نارس بودن، میزان بیلیروبین خون و کافی بودن تغذیه میتوانند روی آن تاثیر بگذارند. در نوزادان نارس، زردی ممکن است مدت بیشتری ادامه داشته باشد و گاهی تا حدود سه هفته باقی بماند.
در برخی نوزادانی که از شیر مادر تغذیه میکنند نیز ممکن است زردی برای مدت طولانیتری (حدود ۳ هفته) باقی بماند. اگر زردی بیشتر از دو هفته ادامه پیدا کند، بهتر است توسط متخصص بررسی شود. البته طولانی شدن زردی همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست، اما بررسی علت آن برای اطمینان از سلامت نوزاد اهمیت دارد.
| زردی چشم نوزاد | زمان معمول یا قابل انتظار |
|---|---|
| نوزاد سالم و رسیده | معمولاً زردی طی حدود ۱۰ تا ۱۴ روز برطرف میشود |
| بیشترین شدت زردی | معمولاً حوالی روز سوم زندگی |
| نوزاد نارس | ممکن است زردی مدت بیشتری، گاهی تا حدود ۳ هفته، ادامه داشته باشد |
| زردی مرتبط با شیر مادر | ممکن است چند هفته ادامه پیدا کند |
| زردی بیشتر از ۲ هفته در نوزاد رسیده | بهتر است علت آن بررسی شود |
| زردی طولانیمدت همراه با ادرار تیره یا مدفوع بسیار کمرنگ | نیازمند ارزیابی پزشکی است |
چه زمانی زردی چشم نوزاد خطرناک است؟
زردی چشم نوزاد زمانی ممکن است خطرناک باشد که میزان بیلیروبین خون بیش از حد افزایش پیدا کند و بهموقع درمان نشود. اگر زردی در ۲۴ ساعت اول پس از تولد ظاهر شود، باید سریع توسط پزشک بررسی شود، زیرا ممکن است نشانه یک مشکل زمینهای باشد. خوابآلودگی شدید، سخت بیدار شدن، شیر نخوردن، بیحالی و گریه غیرطبیعی نیز از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.
در موارد شدیدتر، قوس دادن بدن، تغییر غیرطبیعی حرکات یا وضعیت عضلات و تشنج میتوانند نشانه افزایش شدید بیلیروبین باشند. اگر بیلیروبین برای مدت طولانی و به میزان زیاد بالا بماند، در موارد نادر ممکن است به مغز آسیب برساند و عارضهای به نام کرنیکتروس ایجاد کند. با این حال، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند از این عارضه جلوگیری کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
For most babies with jaundice, the yellow is most noticeable when they’re around 3 days old. It usually takes around 2 weeks for the jaundice to go.
ترجمه فارسی:
برای بیشتر نوزادانی که زردی دارند، این تغییر رنگ معمولاً در حدود ۳ روزگی بیشتر دیده میشود. زردی معمولاً طی حدود ۲ هفته بهتدریج برطرف میشود.
برای رفع زردی چشم نوزاد چه باید کرد؟
اولین قدم برای درمان زردی چشم نوزاد، بررسی و اندازهگیری سطح بیلیروبین و علت زردی است؛ بنابراین درمان نباید صرفا بر اساس میزان زرد بودن چشم انجام شود. اگر زردی خفیف باشد، معمولا تغذیه منظم و پیگیری کافی است و بدن نوزاد بهتدریج بیلیروبین را دفع میکند.
اگر سطح بیلیروبین از حد مشخصی بالاتر باشد، پزشک ممکن است روش فوتوتراپی یا نوردرمانی را تجویز کند. در این روش، نور مخصوص باعث میشود بیلیروبین به شکلی تبدیل شود که راحتتر از بدن دفع شود. در موارد بسیار شدید و نادر، ممکن است تعویض خون یا درمانهای تخصصی دیگر لازم باشد. برای درمان زردی چشم نوزادان باید اقدامات زیر انجام شوند:
- بررسی سطح بیلیروبین با دستگاه مخصوص یا آزمایش خون
- توجه به زمان شروع زردی، بهویژه اگر در ۲۴ ساعت اول تولد باشد
- ادامه شیردهی منظم و کافی، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد
- بررسی تعداد پوشکهای خیس و دفعات دفع نوزاد
- توجه به رنگ پوست، سفیدی چشم و گسترش زردی به بدن
- فوتوتراپی یا نوردرمانی در صورت بالا بودن بیلیروبین
- پیگیری آزمایش یا معاینه بعد از درمان، برای اطمینان از برگشت نکردن زردی
آیا درمان زردی چشم نوزاد در خانه امکان پذیر است؟
اگر زردی چشم نوزاد خفیف باشد، معمولا میتوان با شیردهی منظم و کافی و پیگیری وضعیت نوزاد، روند بهبود را در خانه دنبال کرد. توجه به تعداد پوشکهای خیس و دفع نوزاد نیز میتواند به تشخیص کافی بودن تغذیه کمک کند. با این حال، قرار دادن نوزاد زیر نور مستقیم خورشید روش مناسبی برای درمان زردی نیست و میتواند باعث آسیب پوستی و دریافت اشعه مضر شود.
همچنین نباید بدون مشورت پزشک از دارو، قطره، دمنوش یا روشهای سنتی برای کاهش زردی استفاده کرد. بنابراین، درمان خانگی فقط در موارد خفیف و با نظر پزشک مناسب است و نباید جایگزین بررسی و درمان پزشکی شود. برای درمان زردی چشم نوزاد در خانه اقدامات زیر مهم هستند:
- شیردهی منظم و مکرر بر اساس نیاز نوزاد
- بررسی خیس شدن پوشکها و دفع مناسب
- بیدارکردن آرام نوزاد برای شیر خوردن، در صورتی که بیش از حد خوابآلود است
- پیگیری زمان معاینه یا آزمایش بعدی طبق توصیه پزشک
- خودداری از گذاشتن نوزاد زیر نور مستقیم آفتاب
- پرهیز از دادن آب قند، دمنوش، عرقیات یا داروهای گیاهی
- استفاده نکردن از لامپ معمولی یا نور خانگی بهجای دستگاه نوردرمانی
- مراجعه سریع اگر زردی بیشتر شد یا نوزاد خوب شیر نخورد
- تماس با پزشک اگر نوزاد تب، بیحالی، گریه ضعیف یا تغییر رنگ غیرطبیعی دارد
متن انگلیسی:
به نقل از سایت notts.icb.nhs
Continue to feed your baby as planned. If you are breastfeeding your baby, continue to breast feed regularly and wake up your baby for feeds, if necessary. Formula supplementation, if not by choice, should only be considered if recommended by medical professionals.
ترجمه فارسی:
تغذیه نوزاد را طبق برنامه ادامه دهید. اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه میشود، مرتب به او شیر بدهید و اگر لازم بود، برای شیر خوردن بیدارش کنید. استفاده از شیر خشک، در صورتی که انتخاب خودتان نباشد، فقط باید با توصیه پزشک یا کادر درمان انجام شود.
چه زمانی باید برای زردی چشم نوزاد به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر زردی چشم نوزاد در کمتر از ۲۴ ساعت اول تولد دیده شود، باید همان زمان به پزشک یا مرکز درمانی اطلاع داده شود. در صورت افزایش زردی، خوابآلودگی غیرطبیعی، مشکل در شیر خوردن، کم شدن دفع ادرار، تب، بیحالی یا تغییر رفتار نیز ارزیابی پزشکی ضروری است. ادرار تیره و مدفوع سفید یا بسیار کمرنگ از علائم دیگری هستند که نباید نادیده گرفته شوند. همچنین اگر زردی چشم نوزادی که به موقع متولدشده بیشتر از دو هفته و نوزاد نارس بیشتر از حدود سه هفته باقی بماند، بهتر است علت آن بررسی شود. پزشک در صورت نیاز با اندازهگیری بیلیروبین و آزمایشهای دیگر، علت و شدت زردی را مشخص میکند.
نتیجه گیری
زردی چشم نوزاد در بیشتر موارد همان زردی نوزادی است و به دلیل افزایش موقت بیلیروبین در روزهای اول زندگی اتفاق میافتد. این وضعیت معمولا بیخطر است و بدون درمان خاص برطرف میشود، اما گاهی میزان بیلیروبین بیش از حد بالا میرود و نیاز به درمان دارد. مهمترین نکته در مورد زردی چشم نوزادان این است که شدت زردی را نمیتوان فقط از روی رنگ چشم تشخیص داد و در صورت شک باید بیلیروبین اندازهگیری شود. تغذیه منظم، ادامه شیردهی و پیگیری توصیههای پزشک نقش مهمی در مدیریت آن دارند. در صورت شروع زردی چشم نوزاد در ۲۴ ساعت اول، خوابآلودگی شدید، شیر نخوردن یا سایر علائم هشدار، مراجعه فوری اهمیت زیادی دارد.
دکترتو مراقب سلامت شماست!