فهرست مطالب
- آیا خاکشیر و گلاب یبوست را برطرف میکند؟
- خاکشیر و گلاب هر کدام چه نقشی دارند؟
- طرز تهیه شربت خاکشیر و گلاب برای یبوست چگونه است؟
- خاکشیر و گلاب را چه زمانی بخوریم؟
- ترکیب های دیگر خاکشیر و گلاب برای یبوست کدامند؟
- عوارض مصرف خاکشیر و گلاب برای یبوست چیست؟
- چه کسانی نباید خاکشیر و گلاب مصرف کنند؟
- اگر خاکشیر و گلاب یبوست را برطرف نکرد چه کنیم؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
خاکشیر و گلاب یبوست را برطرف میکنند و اثر ملین این ترکیب بیشتر ناشی از خاکشیر است. لعاب خاکشیر آب را در روده نگه میدارد و مدفوع را نرم و حجیم میکند، در حالی که گلاب طعم و بوی شربت را بهتر میکند و اثر ملین ثابتشدهای ندارد. خاکشیر و گلاب برای یبوست را با یک قاشق غذاخوری خاکشیر و دو قاشق غذاخوری گلاب در یک لیوان آب آماده کنید و بلافاصله بنوشید. نتیجه یک تا سه روز زمان میبرد، پس انتظار رفع فوری یبوست را نداشته باشید. همراه هر لیوان شربت آب کافی بنوشید، چون لعاب خاکشیر بدون آب مدفوع را سفتتر میکند. زنان باردار و کودکان زیر دو سال نباید سراغ این شربت بروند. در این مقاله از دکترتو با نقش هر یک از این دو ماده، طرز تهیه، زمان مصرف، ترکیبهای دیگر و عوارض آن آشنا میشوید.
آیا خاکشیر و گلاب یبوست را برطرف میکند؟
خاکشیر و گلاب یبوست خفیف و گذرا را برطرف میکند و اثرش از فیبر و لعاب خاکشیر میآید. دانه خاکشیر در آب لعابی آزاد میکند که آب را در روده نگه میدارد، مدفوع را نرم و حجیم میکند و همین حجم دیواره روده را به حرکت وامیدارد. با این حال، مصرف بدون آب کافی و مصرف در بیماریهای روده خطراتی به همراه دارد.
خاکشیر در دسته ملین های حجمدهنده جا میگیرد، پس اثرش تدریجی است و یک تا سه روز زمان میبرد. این تفاوت را با ملینهای محرک مانند سنا اشتباه نگیرید که در چند ساعت جواب میدهند. چند باور رایج درباره این شربت پشتوانه علمی ندارند. باورهای بیپشتوانه به این ترتیب هستند:
- گلاب بهتنهایی ملین است و دفعات دفع را بیشتر میکند.
- شربت خاکشیر و گلاب یبوست را در چند ساعت رفع میکند.
- این شربت زایمان را زودتر میاندازد.
- هرچه گلاب بیشتر باشد اثر ملین شربت قویتر میشود.
خاکشیر و گلاب هر کدام چه نقشی دارند؟
در این شربت خاکشیر کار درمانی را انجام میدهد و گلاب نقش طعمدهنده و آرامکننده دارد. دانستن این تقسیم کار به شما کمک میکند نسبت دو ماده را درست انتخاب کنید.
۱. نقش خاکشیر در رفع یبوست
خاکشیر منبع فیبر محلول و لعاب است و همین لعاب اثر ملین شربت را میسازد. دانه در تماس با آب متورم میشود و مادهای لزج تولید میکند که در روده آب نگه میدارد. برای اثر بیشتر، دانه را چند دقیقه در آب بگذارید تا لعابش کامل آزاد شود. خاکشیر برای یبوست بهتنهایی هم مصرف میشود و افزودن گلاب چیزی به قدرت ملینش اضافه نمیکند.
۲. نقش گلاب در رفع یبوست
گلاب در این شربت طعم و بوی خوش میدهد و اثر ملین ثابتشدهای ندارد. در طب سنتی خاصیت آرامبخش و ضدنفخ برای آن ذکر شده و همین باعث شده کنار خاکشیر بنشیند، اما شواهد قطعی نشان نمیدهند که گلاب دفعات دفع را زیاد کند.
کاربرد عملی گلاب این است که نوشیدن شربت را راحتتر میکند. کسی که طعم خالی خاکشیر را دوست ندارد با گلاب مصرف را ادامه میدهد و همین ادامه دادن نتیجه را میسازد.
طرز تهیه شربت خاکشیر و گلاب برای یبوست چگونه است؟
طرز تهیه شربت خاکشیر و گلاب چهار مرحله دارد و نکته کلیدیاش نوشیدن بلافاصله بعد از آماده شدن است. مراحل تهیه به این ترتیب هستند:
- یک قاشق غذاخوری خاکشیر را در آبکش ریز بشویید تا خاک و ناخالصیاش برود.
- خاکشیر را در یک لیوان آب ولرم بریزید و پنج تا ده دقیقه صبر کنید تا دانهها متورم شوند و لعابشان آزاد شود.
- دو قاشق غذاخوری گلاب و در صورت تمایل کمی عسل اضافه کنید و هم بزنید.
- شربت را بلافاصله بنوشید و بعد از آن یک لیوان آب ساده هم بخورید.
شربت مانده را دور بریزید. لعاب خاکشیر بعد از نیم ساعت غلیظ و بدطعم میشود و در هوای گرم هم زمینه رشد باکتری پیدا میکند. آب جوش هم روی دانه نریزید، چون گرمای زیاد بخشی از لعاب را از بین میبرد.
خاکشیر و گلاب را چه زمانی بخوریم؟
بهترین زمان مصرف خاکشیر و گلاب صبح ناشتا یا یک ساعت قبل از خواب است. در معده خالی لعاب خاکشیر سریعتر به روده میرسد و مصرف شبانه هم دفع را به صبح روز بعد نزدیک میکند. روزی یک تا دو لیوان کافی است و بیشتر از این مقدار اثر را بهتر نمیکند. شربت را با فاصله از داروهای خوراکی بخورید، چون لعاب خاکشیر جذب دارو را کم میکند و دو ساعت فاصله این مشکل را برطرف میکند.
ترکیب های دیگر خاکشیر و گلاب برای یبوست کدامند؟
خاکشیر و گلاب پایه ثابت این شربت هستند و مردم مواد دیگری هم به آن اضافه میکنند که هر کدام نقش متفاوتی دارند. ترکیبهای رایج عبارتند از:
- خاکشیر و گلاب با عسل
- خاکشیر و گلاب با آبلیمو
- خاکشیر و گلاب با زعفران
- خاکشیر و گلاب با تخم شربتی
- خاکشیر و گلاب با آب آلو
از میان این ترکیبها فقط عسل، تخم شربتی و آب آلو اثر ملین شربت را بیشتر میکنند. آبلیمو و زعفران بیشتر روی طعم کار میکنند و اضافه کردنشان قدرت ملین را تغییر نمیدهد. مقایسه نقش هر افزودنی به این ترتیب است:
| افزودنی | اثر روی یبوست | نکته مصرف |
|---|---|---|
| عسل | اثر ملین را کمی بیشتر میکند. | به کودک زیر یک سال ندهید. |
| تخم شربتی | لعاب بیشتری اضافه میکند. | آب مصرفی را هم بیشتر کنید. |
| آب آلو | سوربیتول آن اثر ملین دارد. | در دیابت مقدارش را کم کنید. |
| آبلیمو | اثر ملین اضافه نمیکند. | در رفلاکس و زخم معده پرهیز کنید. |
| زعفران | اثر ملین اضافه نمیکند. | در بارداری مقدار زیاد ممنوع است. |
عوارض مصرف خاکشیر و گلاب برای یبوست چیست؟
شربت خاکشیر و گلاب در مقدار معمول برای بیشتر افراد بیخطر است و عوارضش بیشتر از کم بودن آب مصرفی میآید. عوارض شایع خاکشیر و گلاب عبارتند از:
- نفخ و احساس پری شکم در روزهای اول مصرف
- دلپیچه خفیف در مصرف مقدار زیاد
- سفتتر شدن مدفوع در صورت نرسیدن آب کافی
- کم شدن جذب داروهای خوراکی مصرفشده در همان ساعت
- سردرد در افراد حساس به بوی گلاب
در موارد نادر، مصرف مقدار زیاد خاکشیر با آب کم به انسداد روده منجر میشود. این خطر در سالمندان و کسانی که حرکات رودهشان از قبل کند است جدیتر میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“If you’re taking bulk-forming or osmotic laxatives, it’s important to drink plenty of fluids to avoid dehydration.”
ترجمه فارسی:
اگر ملین حجمدهنده یا اسمزی مصرف میکنید، نوشیدن مایعات فراوان برای پیشگیری از کمآبی اهمیت دارد.
چه کسانی نباید خاکشیر و گلاب مصرف کنند؟
افراد مبتلا به بیماریهای روده و زنان باردار نباید شربت خاکشیر و گلاب مصرف کنند. گروههایی که این شربت برایشان مناسب نیست عبارتند از:
- افراد مبتلا به انسداد روده یا تنگی روده
- افراد مبتلا به بیماری التهابی روده در فاز فعال
- افراد مبتلا به ورم معده یا زخم معده، بهویژه نسخه همراه آبلیمو
- زنان باردار، تا زمان مشورت با پزشک
- کودکان زیر دو سال
- افراد دارای حساسیت به گیاهان تیره شببو
در بارداری احتیاط بیشتری لازم است. برای یبوست بارداری اصلاح تغذیه، مایعات کافی و پیادهروی روزانه گزینههای امنتری هستند و باور رایج درباره تسریع زایمان با این شربت پشتوانه علمی ندارد.
اگر خاکشیر و گلاب یبوست را برطرف نکرد چه کنیم؟
اگر خاکشیر و گلاب بعد از یک هفته یبوست را برطرف نکرد، اول مقدار آب مصرفیتان را بازبینی کنید. بیشتر شکستهای این شربت از آب کم میآید و نه از خود خاکشیر. پایههای درمان را همزمان درست کنید. درمان خانگی یبوست با فیبر متنوع، مایعات کافی و تحرک روزانه اثری پایدارتر از هر شربتی دارد. در یبوست شدید و انباشتگی مدفوع هم ملین حجمدهنده کارساز نیست و به جای انتخاب روشهای خانگی بهتر است با پزشک مشورت کنید.
یبوستی که بیش از سه هفته طول بکشد یا با خون در مدفوع، کاهش وزن بدون دلیل و درد مداوم شکم همراه باشد از محدوده درمان خانگی بیرون است. برای بررسی این نشانهها به بهترین دکتر گوارش و کبد ایران مراجعه کنید.
نتیجه گیری
در شربت خاکشیر و گلاب، تنها یکی از دو ماده کار درمانی را انجام میدهد. لعاب خاکشیر مدفوع را نرم میکند و گلاب نوشیدن شربت را دلپذیرتر میکند، پس انتظار اثر ملین از گلاب انتظار درستی نیست. موفقیت این شربت به آب کافی و صبر یک تا سه روزه بستگی دارد و هر دو در خانه قابل کنترلاند. کسی که این دو را رعایت کند معمولا نتیجه میگیرد و کسی که شربت را جای درمان یبوست مزمن بگذارد وقت را از تشخیص علت اصلی میگیرد.