فرارو- واشنگتن و کاراکاس از دستیابی به توافقی بلندمدت خبر دادهاند که بر اساس آن، آمریکا در توسعه بخشی از ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا نقش مستقیم خواهد داشت؛ توافقی که به نوشته والاستریت ژورنال، دولت دونالد ترامپ را از یک واسطه برای سرمایهگذاری شرکتهای نفتی آمریکایی به یک سرمایهگذار مستقیم تبدیل میکند.
به گزارش فرارو به نقل از یورونیوز و والاستریت ژورنال، این توافق در حالی اعلام شده که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، ماهها بر کنترل منابع نفتی ونزوئلا تأکید کرده بود. با این حال، زمانی که شرکتهای نفتی آمریکایی برای سرمایهگذاری سریع و گسترده در ونزوئلا تمایل مورد انتظار دولت ترامپ را نشان ندادند، واشنگتن طرحی را پیش برد که بر اساس آن، خود دولت آمریکا در پروژههای نفتی این کشور سرمایهگذاری کند.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، آمریکا از طریق دفتر سرمایه راهبردی پنتاگون مستقیما در یک شرکت خصوصی سهامدار خواهد شد؛ شرکتی که قرار است حقوق بهرهبرداری بلندمدت از بخشی از ذخایر اثباتشده نفت ونزوئلا را در اختیار داشته باشد.
این شرکت خصوصی با مدیریت الخاندرو بتانکورت، بازرگان جنجالی ونزوئلایی، فرصت توسعه ۱۷ میدان نفتی را به دست خواهد آورد. گفته میشود این میدانها در مجموع حدود ۶۵ میلیارد بشکه نفت، معادل حدود یکپنجم ذخایر نفت ونزوئلا، در خود جای دادهاند.
توافق ۱۰۰ ساله یا ۲۵ ساله؟
با وجود گزارش والاستریت ژورنال درباره دسترسی ۱۰۰ ساله به منابع نفتی، دلسی رودریگز، رئیسجمهوری موقت ونزوئلا، روز شنبه اعلام کرد اعتبار این توافق ۲۵ سال خواهد بود.
رودریگز همچنین تأکید کرد که توافق مذکور حاکمیت ونزوئلا بر منابع طبیعی این کشور را حفظ میکند.
شراینر پارکر، از شرکت مشاورهای «ریستاد انرژی»، درباره اهمیت این توافق گفت:
«اگر این توافق بتواند در برابر دولتهای بعدی ونزوئلا دوام بیاورد، ترامپ ذخایر راهبردی نفتی را برای آمریکا تضمین کرده است که فراتر از دستاوردهای انقلاب نفت شیل خواهد بود. بااینحال، ابهامهای بسیاری درباره چگونگی تبدیل این ذخایر نفتی به تولید واقعی و اینکه چه کسی زمان، تلاش و پول لازم را برای آن صرف خواهد کرد، وجود دارد.»
به گفته رودریگز، این توافق با فرض قیمت ۶۵ دلار برای هر بشکه نفت میتواند حدود ۲۰۹ میلیارد دلار درآمد برای دولت ونزوئلا ایجاد کند. او گفته است از هر بشکه نفت تولید و فروختهشده در چارچوب این توافق، حدود ۱۹ دلار مستقیماً به ونزوئلا خواهد رسید.
آمریکا سهامدار نفت ونزوئلا میشود
یکی از بخشهای غیرمعمول توافق، ساختار مالکیت آن است. آمریکا قرار نیست مستقیما با دولت ونزوئلا قرارداد نفتی ببندد، بلکه در یک شرکت خصوصی سرمایهگذاری خواهد کرد.
به گفته افراد دخیل در مذاکرات، آمریکا قصد دارد ۳۵ درصد از سهام غیرمدیریتی شرکت «نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز» متعلق به بتانکورت را در اختیار بگیرد. واشنگتن همچنین از حق ترجیحی خرید ۲۰ درصد از تولیدات این شرکت با قیمت تمامشده برخوردار خواهد بود.
مقامهای آمریکایی میگویند این شرکت پس از آرامکوی عربستان سعودی، از نظر میزان ذخایر اثباتشده نفت، میتواند به دومین دارنده بزرگ ذخایر نفتی در میان شرکتهای جهان تبدیل شود.
اما همین ساختار با انتقادهایی در آمریکا نیز مواجه شده است. اد هیرس، اقتصاددان حوزه انرژی در دانشگاه هیوستون، پرسیده است:
«چرا آمریکا در حال پرداخت یارانه و ایجاد رقیبی بزرگ برای صنعت نفت خود است؟ وقتی ترامپ از قدرت کنار برود، لوسی بار دیگر توپ را کنار خواهد کشید.»
تعارض با قانون اساسی ونزوئلا
یکی دیگر از چالشهای توافق، وضعیت حقوقی آن در ونزوئلاست. منتقدان میگویند مفاد توافق با قانون اساسی سال ۱۹۹۹ این کشور در تضاد است؛ قانونی که ذخایر نفتی را متعلق به جمهوری بولیواری ونزوئلا میداند و فروش آنها را ممنوع کرده است.
دیگو آریا، وزیر پیشین کابینه و سفیر سابق ونزوئلا در سازمان ملل، این توافق را غیرقانونی دانسته و گفت:
«این عملیاتی کاملا مغایر با قانون اساسی است، زیرا دولتی نامشروع آن را انجام میدهد.»
او همچنین واشنگتن را متهم کرد که با مقامهای دولت ونزوئلا که تحت تعقیب نهادهای آمریکایی هستند، با هدف دستیابی به منابع نفتی این کشور همکاری میکند.
آریا گفت:
«آنها دارند نفت را تصاحب میکنند. واژه دیگری برای توصیف آن وجود ندارد.»
نفتی که فعلاً تولید نمیشود
با وجود حجم عظیم ذخایر مورد اشاره، ونزوئلا در حال حاضر تولیدکننده بزرگ نفت محسوب نمیشود و روزانه حدود ۱.۱ میلیون بشکه نفت تولید میکند.
تحلیلگران بازار نفت معتقدند احیای صنعت نفت ونزوئلا و بازگرداندن تولید به سطوح بالاتر، سالها زمان خواهد برد و این توافق نمیتواند بهسرعت قیمت بنزین در آمریکا را کاهش دهد.
دولت ترامپ پیشتر تلاش کرده بود شرکتهای بزرگ نفتی از جمله اکسونموبیل و کونوکو فیلیپس را برای بازگشت به ونزوئلا و سرمایهگذاری در میادین نفتی این کشور متقاعد کند؛ اما مشکلات امنیتی، حقوقی و فرسودگی زیرساختها باعث شده بخش بزرگی از صنعت نفت آمریکا همچنان درباره ورود گسترده به ونزوئلا تردید داشته باشد.
والاستریت ژورنال گزارش داده است که این توافق پس از ماهها مذاکرات محرمانه و سفرهای متعدد مقامها و مذاکرهکنندگان آمریکایی به کاراکاس شکل گرفته است. به گفته منابع مطلع، ترامپ و رودریگز چند روز پیش از اعلام توافق، در یک تماس تلفنی بر سر چارچوب کلی آن به توافق رسیدند و مذاکرات برای نهایی کردن جزئیات ادامه یافت.
این توافق در شرایطی حاصل شده که جنگ ایران عرضه انرژی در جهان را تحت فشار قرار داده و دولت ترامپ به دنبال تضمین منابع بلندمدت نفت خام در نیمکره غربی است. از سوی دیگر، نزدیک شدن انتخابات میاندورهای آمریکا نیز اهمیت سیاسی این توافق برای دولت ترامپ را افزایش داده است؛ هرچند مشخص نیست نفت ونزوئلا چه زمانی و با چه هزینهای میتواند به تولید قابل توجه برسد.