فاجعه «سیلابناگهانی» نپال که باعث شد «خانههای رنگی با آب یکسان شوند»، نشان داد: در ایران «سکونت در ویلاهای کنار رودخانه حکم زندگی روی آب» را دارد.
به گزارش اقتصاد نیوز، گزارش مطالعاتی نماینده یونسکو در مدیریت سوانح طبیعی در ایران، از جزئیات حادثه هفته گذشته «نپال»، حقایق تکاندهندهای از آن حادثه شناسایی کرده است؛
سیلاب هفتهگذشته، سکانس آخر از یک حادثه ۸ مرحلهای بود که ابتدا با «فروریزش یخچال-سنگ» شروع میشود و پساز مسدود کردن ۴۰ دقیقهای مسیر رودخانه، در نهایت، «موج آواری یخچالی» با سرعت ۱۹۳ کیلومتر به سمت «پاییندست» حرکت میکند.
دو شهر و یک روستا که درست «مجاور رودخانه» قرار داشتند، با موج پرانرژی سیل و سنگ، ویران میشوند.
۱۰۰۰ نفر تا این لحظه کشته شدهاند اما خیلی از آنهایی که زندهاند، دیگر «خانه و شهر ندارند».
سیلاب نپال، مرگبارترین «حادثه کوهستانی مرکب» سال ۲۰۲۶ لقب گرفته است.
استانهای در معرض «تهدید» در ایران
اما قسمت تکاندهندهتر این مصیبت، «متهمان» این حادثه است. هرچند گرمترین تابستان دو دهه گذشته در این کشور، باعث این فاجعه شد، اما تلفات سیلاب نپال، فقط منشاء «طبیعی» نداشت.
در ادبیات شهرسازی جهان، رودخانهها «حریم» دارند و فاصلهای مشخص از بستر رودخانه، «پهنه ممنوعه» بارگذاری جمعیتی تعریف میشود.
خانههای رنگی کنار رودخانه شمال نپال، جایی ساخته شدند که نباید میشدند. در ایران سال ۱۳۶۲، قانون «توزیع آب»، حریم ممنوعه رودخانهها برای ساختوساز را ۲۰متر تعیین کرد. اما «عدم تجاوز» به حریم رودخانه هیچوقت رعایت نشد.
مناطق کوهستانی و مسکونی کنار رودخانهها در استانهای گلستان، لرستان، هرمزگان، کرمانشاه، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد و فارس در خطر «فروریزش یخچال-سنگ» و سیلابهای ویرانگر هستند.
علت ویلاسازی کنار رودخانهها طی سالهای گذشته، «اختلاف دو وزارتخانه» برسر مالکیت رودخانه و «عادت شهرداریها و دهیاریها به تامین درآمد از محل فروش خلافهای ساختمانی» است.