کنار هم قرار دادن فشار اقتصادی و حملات نظامی به ایران، راهکاری است که برخی معتقدند ترامپ ممکن است در مقابل کشورمان در پیش گرفته باشد؛ مسیری که از منطق فرسایشی کردن جنگ برای ایران پیروی میکند و به تعبیر رسانه آمریکایی AP، میخواهد ایران را به زانو دربیاورد. با این حال، دونالد ترامپ برای عملی کردن این رویکرد با چالشهای جدی مواجه شده است.
، دولت ترامپ از هفته گذشته دور جدیدی از فشارهای مالی تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را علیه ایران آغاز کرد که هدف اصلی آن، بستن تمام شریانهای مالی کشور و سفت کردن ساختار تحریمهای پیشین علیه ایران اعلام شده است. موفقیت این عملیات، با توجه به این که نیازمند همکاری گسترده کشورهای دیگر، بهخصوص شرکای تجاری اصلی ایران است، مورد تردید کارشناسان قرار دارد.
ایران زانو نمیزند
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از واشنگتن درباره رویکرد ترامپ در مقابل ایران نوشت: «در مواجهه با دولت سرسخت ایران که در برابر یک کارزار نظامی گسترده عقبنشینی نکرده، به نظر میرسد رئیسجمهور دونالد ترامپ به رویکردی دوگانه روی آورده است که فشار اقتصادی را با احتمال تشدید نیروی نظامی ترکیب میکند.»
ترکیبی که البته نمیتوان آن را بیسابقه دانست؛ بلکه پیش از این نیز وجود داشت، اما نام مشخصی مانند «طرف اقتصادی» به آن داده نمیشد.
در ادامه گزارش این رسانه آمریکایی آمده است: «تحریمهای شدید موجود علیه ایران و کارزار بمباران متناوب از زمان آغاز جنگ بیش از شش ماه پیش، نتوانسته ایران را به زانو درآورد و دولت آمریکا را در یافتن راهی برای پایان دادن به درگیری دچار مشکل کرده است. تهران بر مواضع خود پافشاری کرده — امری که باعث ناامیدی ترامپ شده — در حالی که قیمت انرژی بالا میرود، اقتصاد جهانی متلاطم میشود و نظرسنجیها درباره نحوه مدیریت جنگ توسط دولت، پیش از انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر، رو به کاهش است.»
چرا ایران و آمریکا در بنبست قرار دارند؟
یک دیپلمات منطقهای در گفتوگو با AP، شرایط فعلی ایران و آمریکا را بنبست نامید و آن را بازتابی از اولویتهای داخلی تهران و واشنگتن دانست: «انتخابات میاندورهای برای ترامپ و جمهوریخواهان و بحرانهای داخلی در ایران.»
وی افزود: «مسائل داخلی دلایل اصلی هستند که هیچیک از طرفین حاضر نیست اول عقبنشینی کند. مذاکرات، از جمله گفتوگوهای ایران و عمان یا حتی ایران و آمریکا، بدون پرداختن به عامل اولیه جنگ یعنی اسرائیل، به جایی نخواهد رسید.»
این دیپلمات منطقهای همچنین درباره مؤثر بودن طرح جدید فشار اقتصادی دولت ترامپ علیه ایران ابراز تردید کرد.
طرد اقتصادی و بحران در هرمز
آسوشیتدپرس در بخش دیگری از گزارش خود تأکید میکند که کمپین جدید فشار اقتصادی بر ایران کند پیش میرود: «این کارزار تاکنون نتیجهای نداشته است. تاکنون تنها یک شعبه از یک بانک مصری در امارات متحده عربی هدف قرار گرفته است. کارشناسان توافق دارند که برای مؤثر بودن تحریمها، باید شرکای اصلی تجاری ایران، عمدتاً چین و همچنین هند و روسیه، هدف قرار گیرند. اما ترامپ بهویژه تمایلی به هدف قرار دادن چین ندارد، زیرا در حال آمادهشدن برای میزبانی از رئیسجمهور شی جینپینگ در اواخر این ماه است.»
با توجه به بالا گرفتن بحران در تنگه هرمز، در حال حاضر قیمت جهانی نفت بار دیگر در مرز ۱۰۰ دلار قرار دارد. مقامات ایران همواره بر این موضوع تأکید میکنند که وضعیت تنگه هرمز تا پیش از حمله ۹ اسفند به ایران عادی بود و تردد جریان داشت. وضعیت کنونی نیز ناشی از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران است.
AP در بخشی از گزارش خود تأکید کرد که موضوع تنگه هرمز نیز به یکی از مشکلات قبلی ترامپ در قبال ایران اضافه شده است: «ترامپ همچنین اصرار دارد که آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد؛ جایی که پیش از آغاز جنگ، یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد. این آبراه استراتژیک نقطه فشار کلیدی برای ایران بوده و بازگشایی کامل آن به یکی از اهداف اصلی دولت آمریکا تبدیل شده است.»