گزارش جدید بازرس کل وزارت جنگ آمریکا به کنگره درباره عملیات موسوم به «Epic Fury» نشان میدهد که یک فروند اف-۳۵ نیروی هوایی آمریکا در جریان جنگ با ایران بر اثر آتش پدافند ایران آسیب دیده است.
این گزارش که نخستین گزارش دورهای بازرس کل درباره این عملیات است، برای نخستین بار بهصراحت اصابت یک جنگنده اف-۳۵ به «آتش دشمن» و آسیب دیدن آن را در جریان عملیات تأیید میکند.
مخفی کاری پنتاگون درباره هدفگیری اف-۳۵ توسط ایران
این تأیید رسمی در حالی منتشر شده که پیش از این، مقامهای نظامی آمریکا جزئیات مربوط به این حادثه را تأیید نکرده بودند. سنتکام پس از وقوع این حادثه با پنهانکاری اصل ماجرا، گفته بود یک فروند جنگنده اف-۳۵ که در حال انجام «مأموریت رزمی بر فراز ایران» بوده، مجبور به فرود اضطراری در یک پایگاه آمریکایی در منطقه شده است، اما علت این حادثه را رسماً مشخص نکرده بود.
کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، در آن زمان گفته بود این جنگنده نسل پنجم هنگام انجام مأموریت رزمی بر فراز ایران مجبور به فرود اضطراری شده و هواپیما و خلبان آن به سلامت فرود آمدهاند. او همچنین اعلام کرده بود که خلبان در وضعیت پایدار قرار دارد و حادثه در دست بررسی است.
با این حال، منابعی که آن زمان با سیانان گفتوگو کرده بودند، گفته بودند این جنگنده احتمالا بر اثر آتش ایران هدف قرار گرفته است. در صورت تأیید، این حادثه نخستین مورد از اصابت یک هواپیمای آمریکایی به آتش ایران در جریان جنگ محسوب میشد.
پنهانکاری پنتاگون درحالی بود که سپاه در همان زمان (۲۸ اسفند ۱۴۰۴) با انتشار بیانیهای از اصابت یک جنگنده اف-۳۵ آمریکایی خبر داده بود و ویدئویی از لحظه اصابت نیز منتشر کرد.
اکنون گزارش بازرس کل وزارت جنگ آمریکا این موضوع را یک گام فراتر برده و در فهرست خسارتهای واردشده به ناوگان هوایی آمریکا، یک فروند اف-۳۵ را در گروه هواپیماهای «آسیبدیده بر اثر آتش دشمن» قرار داده است. این موضوع اهمیت ویژهای دارد، زیرا اف-۳۵ بهعنوان یکی از پیشرفتهترین جنگندههای آمریکا و یک هواپیمای رادارگریز شناخته میشود.
بر اساس همین گزارش، خسارتها و تلفات هوایی آمریکا در جریان جنگ با ایران گستردهتر از حادثه اف-۳۵ بوده است. طبق آمار ارائهشده به کنگره، چهار فروند اف-۱۵ئی منهدم شده، یک فروند اف-۳۵ بر اثر آتش دشمن آسیب دیده، یک فروند ای-۱۰ منهدم شده، هفت فروند هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵ آسیب دیده یا منهدم شده، یک فروند هواپیمای آواکس ای-۳ آسیب دیده و یک فروند بالگرد اچاچ-۶۰ دبلیو نیز آسیب دیده است.
این فهرست همچنین شامل تلفات هواگردهای دیگر آمریکایی است؛ بهطوری که چهار فروند بالگرد AH-6 توسط نیروهای خودی منهدم شده، یک فروند AH-64 و یک فروند MH-60 نیز از بین رفتهاند. علاوه بر این، یک فروند پهپاد MQ-4C و بیش از ۳۰ فروند پهپاد MQ-9 نیز منهدم شدهاند.
گزارش بازرس کل وزارت جنگ آمریکا که به کنگره ارائه شده، نخستین گزارش این نهاد درباره عملیات «Epic Fury» است و پس از آن منتشر شده که بازرس کل وزارت جنگ در ماه مه ۲۰۲۶ بهعنوان بازرس کل اصلی این عملیات تعیین شد. این گزارش در چارچوب الزامات گزارشدهی دورهای بر اساس قانون بازرس کل آمریکا تهیه شده است.
اهمیت تأیید اصابت اف-۳۵ از آن جهت است که این جنگنده اساساً برای عملیات در محیطهای بسیار پرخطر و نفوذ به حریم هوایی تحت پوشش سامانههای پدافندی طراحی شده است. بنابراین، ثبت رسمی یک مورد آسیبدیدگی آن بر اثر آتش دشمن، تصویری متفاوت از میزان خطر عملیات هوایی آمریکا بر فراز ایران ارائه میدهد؛ بهویژه آنکه این حادثه در جریان یک مأموریت رزمی و در داخل حریم هوایی ایران رخ داده است.
در واقع، روایت رسمی آمریکا درباره این حادثه طی ماههای گذشته از اعلام صرف «فرود اضطراری» به تأیید آسیبدیدگی جنگنده بر اثر آتش دشمن تغییر کرده است. اگرچه گزارش بازرس کل در متن ارائهشده صراحتاً نام ایران را بهعنوان عامل اصابت ذکر نمیکند، اما تأیید آسیبدیدگی اف-۳۵ در گروه هواپیماهای آسیبدیده از «آتش دشمن» نشان میدهد که حادثهای که ابتدا با ابهام درباره علت آن اعلام شده بود، اکنون در اسناد رسمی دولت آمریکا بهعنوان یک خسارت ناشی از اقدام دشمن (در آسمان ایران) ثبت شده است.
جنگنده آمریکایی اف-۳۵ که به عنوان یکی از مدرنترین هواپیماهای نظامی جهان شناخته میشود، به دلیل طراحی خاص بدنهاش، در گروه هواپیماهای پنهانکار یا اصطلاحاً «استِلث» قرار میگیرد. هدف اصلی در طراحی چنین جنگندههایی این است که از دید رادارها پنهان بمانند و شناسایی نشوند.
نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با هدفگیری موفق جنگنده اف-۳۵ توانمندی فنی و عملیاتی خود را در سطحی جهانی به نمایش گذاشتند. رهگیری این جنگنده، افسانه شکستناپذیری فناوریهای پیشرفته غربی را در عمل شکست و ثابت کرد که فناوری بومی و ابتکار عمل متخصصان ایرانی میتواند بر پیچیدهترین سامانههای نظامی غلبه کند.