انتشار تیزر فیلم سینمایی «برمودا» به کارگردانی محمد کارت و با بازی طناز طباطبایی، بار دیگر نام این فیلم را بر سر زبانها انداخته است؛ اثری که بخش قابل توجهی از داستان آن به زندگی و مشکلات گروهی از مهاجران غیرقانونی اختصاص دارد و حضور طناز طباطبایی با سر تراشیده نیز به یکی از ویژگیهای بحثبرانگیز آن تبدیل شده است.
داستان «برمودا» درباره چیست؟
داستان فیلم درباره گروهی از پناهجویان با ملیتهای مختلف است که در یک اردوگاه مهاجران در یکی از کشورهای اروپای شرقی گرفتار شدهاند. آنها در جریان تلاش برای رسیدن به اروپای غربی با مجموعهای از مشکلات و خطراتی مواجه میشوند که بخشی از واقعیت زندگی مهاجران غیرقانونی در مسیر مهاجرت است.
این فیلم در ایران تولید شده و طناز طباطبایی نقش محوری آن را بر عهده دارد. این بازیگر برای ایفای نقش خود با سر تراشیده مقابل دوربین محمد کارت رفته است.
تراشیدن موی طناز طباطبایی در فیلم، بخشی از داستان است. در روایت فیلم، این تغییر ظاهر به بیماری پوستی شخصیت او ارتباط دارد؛ تمهیدی که یادآور فیلم «سرب» ساخته مسعود کیمیایی است.
اما همین انتخاب در ادامه برای سازندگان فیلم به یک چالش جدی تبدیل شده است. حضور بدون حجاب طناز طباطبایی در بخش قابل توجهی از فیلم، مسئلهای است که میتواند صدور پروانه نمایش را با مشکل مواجه کند.
«برمودا» توقیف نشده؛ اساساً پروانه نمایش ندارد
در روزهای اخیر اخباری درباره توقیف «برمودا» منتشر شده است، اما یکی از مسئولان مطلع این تعبیر را دقیق ندانسته است.
به گفته این مقام، «برمودا» اساساً تاکنون پروانه نمایش دریافت نکرده و بنابراین نمیتوان از توقیف آن سخن گفت. از نظر او، توقیف زمانی معنا پیدا میکند که یک فیلم ابتدا از شورای پروانه نمایش مجوز اکران دریافت کرده باشد و سپس وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بنا بر ملاحظاتی از نمایش آن جلوگیری کند.
این پرسش مطرح است که چرا در برخی فیلمهای سالهای گذشته، با وجود نمایش موی تراشیده بازیگران زن، امکان دریافت پروانه نمایش وجود داشته، اما فیلمهایی مانند «برمودا» و «قاتل و وحشی» با مشکل مواجه شدهاند.
این مسئول در پاسخ گفته است در فیلمهایی مانند «سرب»، نمایش موی زن تنها به یکی دو سکانس محدود بوده و بازیگر زن در بیشتر بخشهای فیلم با چنین ظاهری دیده نمیشود. به همین دلیل، چنین صحنههایی در گذشته با اغماض حفظ شدهاند.
به گفته او، شرایط در فیلمهایی مانند «برمودا» متفاوت است؛ چرا که حضور بازیگر زن بدون حجاب، حتی با سر تراشیده، در بخش قابل توجهی از فیلم اتفاق میافتد و به همین دلیل شورای پروانه نمایش نمیتواند ملاحظات شرعی مربوط به آن را نادیده بگیرد.
آیا راهی برای اکران «برمودا» وجود دارد؟
این مقام مسئول درباره امکان حل مشکل نمایش این فیلم و همچنین «قاتل و وحشی» توضیح داده است که در هر دو مورد، استفاده از برخی راهکارهای فنی میتواند امکان اکران را فراهم کند.
به گفته او، برای «قاتل و وحشی» مسئله اصلی حجاب بوده و موضوع خشونت نیز با انجام اصلاحات و اعمال ردهبندی سنی قابل مدیریت بوده است. درباره هر دو فیلم نیز روشهایی مانند محو کردن تصویر یا استفاده از تکنیک روتوسکوپی میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، نسخههای فعلی این دو فیلم به دلیل همین ملاحظات امکان دریافت پروانه نمایش از شورای پروانه نمایش را ندارند.
در سالهای اخیر تعداد فیلمهایی که بدون طی مسیر معمول دریافت مجوز تولید شدهاند، محل بحث بوده است. حجاب بازیگران زن یکی از مهمترین مواردی است که در این میان مورد توجه قرار گرفته است.
آخرین نمونهای که در این زمینه مطرح شده، فیلم «بومرنگ» با بازی لیلی رشیدی است که حضور بدون حجاب این بازیگر در آن خبرساز شده است.
این مقام مسئول معتقد است برخی از این آثار، از جمله «بومرنگ»، اساساً میتوانستند با دریافت مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ساخته شوند. به گفته او، در مواردی حتی چند سکانس بدون حجاب تأثیر تعیینکنندهای در روایت فیلم ندارند و نتوانستهاند توجه ویژه جشنوارههای مهم را نیز به خود جلب کنند.
او در نهایت به فیلمسازان توصیه کرده است در چنین شرایطی مسیر معمول تولید و دریافت مجوز را طی کنند.