فرارو- دنیس سیترونوویچ، عضو اندیشکده شورای آتلانتیک، در تحلیلی نوشت قطر بار دیگر وارد عرصه دیپلماسی شده تا از دور تازهای از تشدید تنش میان واشنگتن و تهران جلوگیری کند. به گفته او، این تلاش مهم است، اما لزوماً به معنای نزدیک بودن یک گشایش دیپلماتیک نیست.
، سیترونوویچ معتقد است مشکل اصلی همچنان پابرجاست و نشانه چندانی وجود ندارد که تهران آماده باشد موضع خود درباره تنگه هرمز را به شکل قابلتوجهی تعدیل کند. او با اشاره به اظهارات محسن رضایی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، نوشت که شروط تهران از طریق میانجیهای قطری به واشنگتن منتقل شده است.
به نوشته این تحلیلگر، ایران همزمان با ارسال پیامهای دیپلماتیک، همچنان درباره آمادگی خود برای تشدید بیشتر تنش هشدار میدهد. با این حال، از نگاه او، یک واقعیت برای طرفهای درگیر بیش از گذشته روشن شده است: وضعیت کنونی پایدار نیست.
سیترونوویچ نوشت تداوم شرایط فعلی نهتنها به کاهش تنش منجر نمیشود، بلکه انگیزههایی برای تشدید آن ایجاد میکند، فشار بر بازارهای جهانی انرژی را حفظ میکند و تهران و واشنگتن را در معرض خطر وقوع حادثهای قرار میدهد که میتواند به رویارویی گستردهتری منجر شود.
او درباره محاسبات دولت دونالد ترامپ نیز نوشت نزدیک شدن آمریکا به انتخابات میاندورهای، اهمیت این مسئله را افزایش داده است. به اعتقاد این عضو شورای آتلانتیک، واشنگتن انگیزههایی برای تثبیت بازارهای انرژی و جلوگیری از ورود آمریکا به یک جنگ بزرگ دیگر در خاورمیانه دارد.
سیترونوویچ تهدیدهای ترامپ درباره تشدید اقدامات نظامی را نیز بخشی از فضای مذاکرات دانست و نوشت این تهدیدها ممکن است تنها پیام نظامی نباشند، بلکه تلاشی برای افزایش اهرم فشار بر تهران همزمان با آغاز یک تلاش دیپلماتیک جدید باشند.
با این حال، او تأکید کرد که مانع اصلی تغییری نکرده است: «هر دو طرف ممکن است در اصل خواهان توافق باشند، اما برداشتهای بسیار متفاوتی از شکل و محتوای چنین توافقی دارند.»
به نوشته سیترونوویچ، تهران در اصل خواهان بازگشت به چارچوب تفاهمنامه ژوئن است، اما بر اساس تفسیر خود از این تفاهم؛ از جمله درباره تعهدات مربوط به محاصره دریایی، داراییهای ایران، تحریمها و ترتیبات آینده کشتیرانی در تنگه هرمز.
در مقابل، او معتقد است واشنگتن با محاسبات سیاسی متفاوتی روبهروست و بازگشت به توافقی مشابه توافق قبلی برای ترامپ دشوار خواهد بود؛ بهویژه با توجه به انتقادهایی که تفاهمنامه اولیه در میان محافل محافظهکار واشنگتن برانگیخت.
سیترونوویچ در ادامه این پرسش را مطرح کرد که اگر تهران و واشنگتن هر دو خواهان جلوگیری از وقوع یک جنگ بزرگ دیگر هستند، «کدام طرف حاضر است مصالحه کند و در چه زمینهای؟»
او نقش قطر، انتقال پیامهای ایران از طریق میانجیها و اظهارات همزمان ترامپ درباره دیپلماسی و تشدید نظامی را نشانههایی دانست که میتواند حاکی از نزدیک شدن دوباره طرفها به یک نقطه تصمیمگیری مهم باشد.
با این حال، سیترونوویچ تأکید کرد که میانجیگری میتواند فاصلهها را کاهش دهد، اما اختلافهای اساسی را از بین نمیبرد.
او در پایان نوشت اگر قرار باشد واشنگتن و تهران از مسیر تشدید تنش به یک چارچوب دیپلماتیک پایدار بازگردند، «یکی از دو طرف باید از موضع کنونی خود عقبنشینی کند».