آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز سهشنبه در آخرین سخنرانی خود در مجمع عمومی، از رهبران جهان خواست تا هوش مصنوعی را تنظیم کنند، به جنگها پایان دهند، بر تغییرات اقلیمی تمرکز کنند و نهادهای سازمان ملل را که او هشدار داده بود برای مقابله با چالشهای فزاینده جهانی در تلاش هستند، مورد بازنگری قرار دهند.
به نقل از رویترز، نخستوزیر سابق پرتغال که دوره پنجساله دوم او در ۳۱ دسامبر به پایان میرسد، درست همزمان با آماده شدن شورای امنیت ۱۵ عضوی سازمان ملل متحد برای میزبانی از رهبران هوش مصنوعی برای ارائه توضیحاتی در مورد این فناوری قدرتمند، درخواستهای خود را برای نظارت جهانی بر خطرات هوش مصنوعی تکرار کرد.
گوترش همچنین در مورد بنبست درون سازمان، در حالی که نزدیک به ۱۳۰ رهبر جهان در نیویورک گرد هم آمده بودند، تأمل کرد و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و دیگران از جمله رهبران آفریقای جنوبی، هند و آلمان از شرکت در جلسه دیپلماتیک خودداری کردند.
نمایندگان با تشویق ممتد گوترش به دفاع از راهحل دو کشوری برای اسرائیلیها و فلسطینیها، درخواست «آلودهکنندگان باید هزینه» تغییرات اقلیمی و تأکید بر اصلاحات در نهادهای بینالمللی، که او در طول دهه رهبری خود در سازمان ملل متحد از آنها حمایت کرده است، پاسخ دادند.
این سخنرانی، پایان یک دهه تصدی گوترش بود که در آن تلاش میکرد سازمان ملل را به عنوان میانجی در مناقشات و مجمعی برای مدیریت فناوریهای نوظهور قرار دهد، حتی با وجود اینکه قدرتهای بزرگ به طور فزایندهای این سازمان را دور میزدند و واشنگتن بودجه آن را کاهش میداد.
گوترش در این مجمع گفت: «کشورهایی که این انقلاب فناوری را رهبری میکنند باید اطلاعات مربوط به خطرات ایمنی نوظهور را به اشتراک بگذارند، در آزمایش و ارزیابی همکاری کنند - و برای ایجاد پادمانهای مشترکی که از همه ما محافظت میکند، تلاش کنند.»
او از رهبران حاضر در نیویورک خواست تا «شرایط را برای سرعت بخشیدن مسئولانه به هوش مصنوعی و پادمانهای اضافی مورد نیاز برای مقابله با خطرات پیش ببرند» و «برای ایجاد یک چارچوب مدیریت ریسک هوش مصنوعی چندجانبه، با پشتیبانی نظارت معتبر و مستقل، تلاش کنند.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، روز یکشنبه گفت که واشنگتن یک مکانیسم جدید اطلاعرسانی ایمنی هوش مصنوعی را برای بررسی در اجلاس این هفته دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده و شی، رئیس جمهور چین، پیشنهاد داده است. این پیشنهاد از مذاکرات مربوط به ایجاد گفتگوی هوش مصنوعی ایالات متحده و چین ناشی شده است و حوادث مرتبط با هوش مصنوعی با پیامدهای امنیت ملی را پوشش میدهد.
پیشگامِ حکمرانی جهانی بر هوش مصنوعی
گوترش مدتهاست که بر ضرورت حکمرانی جهانی بر هوش مصنوعی تأکید دارد. در سال ۲۰۲۳، سازمان ملل متحد یک نهاد مشورتی ۳۹ عضوی در زمینه هوش مصنوعی تشکیل داد که اعضای آن شامل مدیران شرکتهای فناوری، مقامات دولتی و دانشگاهیانی از کشورهایی نظیر ایالات متحده، روسیه و ژاپن بودند.
شورای امنیت که مسئولیت حفظ صلح و امنیت بینالمللی را بر عهده دارد، در همان سال برای نخستین بار به بررسی خطرات هوش مصنوعی پرداخت؛ نشستی که در آن چین اظهار داشت این فناوری نباید به «اسبی سرکش» بدل شود و واشنگتن نیز نسبت به استفاده از آن برای سانسور یا سرکوب مردم هشدار داد.
در خصوص خاورمیانه، جایی که دامنه درگیریها با پیشروی حوثیها در امتداد سواحل دریای سرخ و تهدید مسیرهای کشتیرانی گسترش یافته و تنشها در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، گوترش خواستار «کاهش تنش و گفتگو» شد.
گوترش گفت: «بیایید با هم پیامی روشن از این تالار مخابره کنیم: درگیریها باید متوقف شود، کمکهای بشردوستانه باید جریان یابد و حقوق و آزادیهای کشتیرانی باید بهطور کامل و مطابق با قوانین بینالمللی احیا گردد.»
گوترش در خصوص نظام سازمان ملل که پس از خروج واشنگتن از چندین نهاد وابسته به آن و کاهش شدید بودجه، از سوی ترامپ و دیگران به دلیل تورم تشکیلاتی و ناکارآمدی مورد انتقاد قرار گرفته است گفت: «سازوکارهای ما برای اقدام جمعی تحت فشار فزایندهای قرار دارند» و نهادهای جهانی «همچنان بازتابدهنده واقعیتهای قدرت و منافع دورانی هستند که تا حد زیادی سپری شده است.»
گوترش از این سخنرانی برای خداحافظی با بسیاری از رهبران جهان که در ۱۰ سال گذشته با آنها همکاری داشته است، بهره برد.
او گفت: «بنابراین، از اول ژانویه که دیگر دبیرکل نخواهم بود، مطمئن باشید که در هر کجا باشم و هر کاری انجام دهم، همچنان بر این باور پافشاری خواهم کرد که صلح امکانپذیر است. من به دفاع از ارزشهای منشور سازمان ملل ادامه خواهم داد و هرگز، هرگز تسلیم نخواهم شد. سپاسگزارم.»